Değişen dünyanın değişmeyen becerileri: Ustalık gelecekte de bir anlam ifade edecek mi?

Teknoloji birçok alanda sonuca ulaşmayı kolaylaştırırken ustalığın değeri artık yalnızca bir işi yapabilmekte değil; neyin iyi olduğunu ayırt etmekte, doğru kararı verebilmekte ve yıllar içinde biriken deneyimi yeni araçlara uyarlayabilmekte yatıyor. Ustalık kaybolmuyor; biçim değiştiriyor.
Değişen dünyanın değişmeyen becerileri: Ustalık gelecekte de bir anlam ifade edecek mi?

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

Ustalık, önemine çok inandığım, saygı duyduğum, söylemlerimde yer etmiş bir kavram. Yaptığım her işte bir gün ulaşmak istediğim bir yetkinlik ve bir anlayış… Fakat son yıllarda bu kavramın hayatımızda her zaman önemli olup olmayacağını sorgulamaya başladım. 

Geçen yıl Gaziantep’teki Bakırcılar Çarşısı’nı gezerken durup bir tezgahta bakıra şekil veren ustayı izledim. Yalnızca elinin hareketini değil, malzemeyi tanıyan gözünü, nereye ne kadar vuracağını ve ne zaman duracağını bilen, yıllar içinde gelişmiş çalışma biçimini inceledim. Çok uzakta değil, iki tezgah yanında ise hepsi birbirinin aynısı, seri üretilmiş ve kalıplardan çıkmış ürünler duruyordu. 

Bir yanda yılların deneyimiyle şekillenen, zaman ve emek isteyen bir iş; diğer yanda aynı biçimi tekrar tekrar, yorulmadan üretebilen bir sistem vardı. Ürüne bakarken arkasındaki ustalığı hâlâ görebiliyor muyduk? Peki görebiliyorsak ona nasıl bir değer veriyorduk? 

Ustalıktan bahsederken sadece ince işçilik gerektiren işlerden söz etmiyorum. En son ne zaman aracınız bir kazaya karıştığında hasarlı bir parçanın doğrudan tamir edildiğini gördünüz? Artık genel çözüm parça değişimi, değil mi? 

Yıllarca el becerisiyle çözülen bir sorun, artık başka bir bilgi ve çalışma düzeniyle çözülüyor. Bu durumda yıllarca öğrenilen tamirat işi, belki de artık alışık olduğumuz anlamda bir ustalık gerektirmiyor. 

Kaybolmuyor ama biçim değiştiriyor 

Geçen hafta Contemporary İstanbul fuarındaki Maison Yirmisekiz Lounge’ta teknolojinin sanata etkisi üzerine bir söyleşiye katıldım. Bager Akbay’ı dinlerken şu sorular tekrar aklıma geldi: 

  • Bir işi ustalıkla yapmak ne demek? 
  • Bugün hâlâ ustalıktan aynı şeyi mi anlıyoruz? 
  • Bir işte ustalaşmak, yıllar sonra hâlâ anlamlı olacak mı? 
  • Eğer ustalığın anlamı değişiyorsa yıllar içinde kazanılan hangi becerileri korumamız gerekiyor? 

Ben ustalığa biraz daha Richard Sennett’in gözünden bakıyorum: 

“Zanaat, bir şeyi iyi yapma kapasitesiyle, ustalık ise bir şeyin nasıl iyi yapıldığını diğerlerine göstermeyle ilgilidir.” 

Bana göre usta, uzun süre emek vermiş, denemiş, yanılmış, öğrendiklerini yaptığı işe yerleştirmiş kişidir. Elde ettiği sonucu neden iyi bulduğunu açıklayabilir, bir sorun çıktığında nereden başlayacağını bilir, koşullar değiştiğinde deneyimini yeni duruma uyarlayabilir ve bilgisini başkalarına aktarabilir. 

Bu yüzden bir işi öğrenmek istediğimde hep “Bu işin ustası kim?” diye bakarım. Ondan öğrenmeye çalışır, çoğu zaman danışmanlık alırım. Çünkü bilginin yanında, o bilgiyi ne zaman ve nasıl kullanacağımı da öğrenmek isterim.

Ustalık bir yolculuk 

Bugün teknoloji, birçok alanda bir sonuca ulaşmayı kolaylaştırıyor. Fakat bir sonuç elde edebilmek, onun doğruluğunu, niteliğini ya da ihtiyaca uygunluğunu değerlendirebilmekle aynı şey değil. 

Önümüze çok sayıda seçenek geldiğinde hangisini seçeceğiz? Küçük görünen hangi ayrıntının önemli olduğunu nasıl anlayacağız? Ne zaman devam edip ne zaman duracağız?

Gaziantep’te izlediğim ustanın bakıra vururken verdiği kararları düşünüyorum. Dışarıdan bakınca kolay görünen o hareketlerde yılların birikimi var. Hayatın akışı hızlanırken ve biz sonuçlara daha kısa sürede ulaşırken bu birikimi gözden kaçırabiliyoruz. Oysa bilgiye erişmek kadar onu özümsemek, uygulamak ve sınamak da değerli. Yeni araçları öğrenmek ise bu birikimi geliştirmek için bir fırsat. 

George Leonard’ın Mastery’de söylediği bu yüzden doğru:

“Ustalık, bir hedef ya da varış noktası değil; bir süreç, bir yolculuk…” 

Yılların deneyimi, bize güçlü bir temel sunabilir. O temelin üzerine ne koyacağımız ise merakımıza ve öğrenme isteğimize bağlı. Esasında ustalaştığımız bir alanda bile öğrenmeye devam edebiliriz. 

Perspektif: Perakendede de bunu görüyorum. Teknolojiyle gelişen sistemler bize müşteriler hakkında bazen daha çok şey söyleyebiliyor. Yine de karşıdaki insanı dikkatle dinlemek, ihtiyacını anlamak ve bazen ezberlenmiş bir yanıtın dışına çıkmak deneyimle gelişiyor. 

  • Usta bir satış danışmanı, elindeki bilgiyi o karşılaşmanın koşulları içinde değerlendiriyor. Bu, hâlâ fark yaratıyor ve bence gelecekte de yaratmaya devam edecek. 

Bir lider olarak bana düşen sorumluluğun da bu deneyimin aktarılmasına alan açmak olduğunu düşünüyorum. İnsanların birlikte çalışmasına, birbirini izlemesine, soru sormasına ve öğrendiğini paylaşmasına fırsat vermek… Çünkü yalnızca iyi sonuçlara değil, o sonuçların nasıl elde edildiğini anlayan ve başkalarına öğretebilen insanlara da ihtiyacımız var. İnsanın elde ettiği deneyimi, birikimi, muhakeme gücünü sürece dahil etmek, emeği ve hafızayı koruyabilmek hâlâ kıymetli. 

Peki ustalık gelecekte de anlam ifade edecek mi? Bence evet. Yeni araçlarla birlikte değişmeyi ve gelişmeyi ihmal etmediğimiz sürece… Ustalaşma isteği olmadan öğrenme yolculuğu keyifli olabilir mi?

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

YAZARLAR

Mert Karaibrahimoğlu

Mert Karaibrahimoğlu

1974 yılında İstanbul’da doğan Mert Karaibrahimoğlu Kültür Üniversitesi İşletme Bölümü’nden mezun oldu. 30 yılı aşkın bir süredir Türkiye ve İngiltere’de olmak üzere hem profesyonel hem de girişimci olarak perakende sektörünün içerisinde yer alan Karaibrahimoğlu; Arcadia Brands, Starbucks Coffee, Best Buy ve Komşufırın gibi yerli ve global markalarda üst düzey yöneticilik pozisyonlarını üstlendi. 2013 yılında Penti Giyim A.Ş.’ne Perakende ve E-Ticaretten Sorumlu Başkan Yardımcısı rolü ile katılan ve 2 yıl sonra Perakende Grup Başkanlığına atanan Karaibrahimoğlu, 2017’den bu yana CEO pozisyonluğunu yürütmektedir. Ayrıca Zincir Mağazalar Derneği Yönetim Kurulu Üyeliği, TOBB Türkiye Perakendecilik Meclisi Üyeliğini de sürdürmektedir. İlk kitabı “Halden Anlayan Lider” kitabını Şubat 2026’da yayınlayan Mert Karaibrahimoğlu; iş hayatının tıpkı bir aile ortamı gibi olduğu, paylaşmanın ortak bir değer olarak görüldüğü Kyosei felsefesini yönetim şekli olarak benimsemiştir ve iki çocuk babasıdır.

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

ParetoPareto
∙

HİKAYE

Seveso Direktifi uygulansaydı Aliağa’da felaket önlenebilir miydi?

Aliağa'da HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 19 işçinin hayatını kaybettiği patlama, büyük endüstriyel kazaların önlenmesine yönelik Seveso Direktifi'ni yeniden gündeme taşıdı. HABAŞ'ın kendi kamu bilgilendirme belgesinde Aliağa Şubesi'ni Seveso kapsamında üst seviyeli kuruluş olarak tanımlaması, güvenlik raporlarının, risk analizlerinin ve denetim mekanizmalarının sahada ne ölçüde işlediği sorusunun da sorulmasına neden oldu. Facia mevzuata uyumla işçilerin gerçek güvenliği arasındaki farkın sorgulanmasını da beraberinde getirdi.

Pelin Cengiz

·

16 Kas 2026

Seveso Direktifi uygulansaydı Aliağa’da felaket önlenebilir miydi?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

NVIDIA’da casusluk krizi: Çip devi ‘kilit adam’ riskinden kaçabilecek mi?

NVIDIA’nın kurucu CEO’su Jensen Huang’ın, Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen iş insanı Alice Huang ile ilişkisi hakkındaki inceleme sürerken şirket içinden bir yöneticiyle de evlilik dışı ilişki yaşadığı iddia edildi. Yönetim kurulunun Huang’ın geleceğini görüştüğüne ilişkin haberler, çip devinin kurucusuna bağımlılığını yeniden gündeme taşıdı.

Doğa Yurduneri

·

11 Kas 2026

NVIDIA’da casusluk krizi: Çip devi ‘kilit adam’ riskinden kaçabilecek mi?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Uludağ İçecek, Malatya yatırımını COP31’de paylaştı: Yeni tesiste ne hedefleniyor?

Uludağ İçecek, Malatya’da yıllık yaklaşık 140 milyon litre üretim kapasitesi ve 110’un üzerinde doğrudan istihdam hedefliyor. EBRD’nin finansman sağladığı yatırımda enerji ve su verimliliği öne çıkıyor.

11 Kas 2026

Uludağ İçecek, Malatya yatırımını COP31’de paylaştı: Yeni tesiste ne hedefleniyor?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Otomotivde 2026’nın özeti: Büyük beklentiler neden karşılık bulmuyor?

2026 başında yöneticiler, her yıl olduğu gibi yine “Geçen yıl iyi geçti ama seneye işimiz çok zor” demeçlerini verdiklerinde bu açıklamalar, pek ciddiye alınmamıştı. Kasım ayına gelindiğinde ise ne yazık ki o açıklamaların doğru olduğu ortaya çıktı. Ekim ayında satışlar %31 düşerken yılın ilk 10 ayında 160 bin daha az araç satıldı.

Ahmet Çelik

·

10 Kas 2026

Otomotivde 2026’nın özeti: Büyük beklentiler neden karşılık bulmuyor?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Etki Alanı #2 | Novak Djokovic: Başlangıç çizgisini eşitlemek

Bir insanın başarıya nasıl ulaştığını anlatan çok hikaye var. Peki ya sonra? Kazandığı parayı, şöhreti ve söz hakkını ne için kullanıyor? “Etki Alanı” yazı dizisinin ikinci yazısında Novak Djokovic var.

Zeynep Erdoğan

·

10 Kas 2026

Etki Alanı #2 | Novak Djokovic: Başlangıç çizgisini eşitlemek