Dört ayaklı şehir

Pandemi öncesi bir günü düşünüyorum, Levent’teyim, işten çıktım, eve gidiyorum. Büyükdere Caddesi’nde yine korna senfonisi çalıyor. Metronun alt geçidinden karşıya geçerken insandan bir sel tüm geçidi basmış hissi veriyor. Bu his sadece hafta sonu mu geçer? Yok, hemen olumsuzluğa kapılmayayım. Levent Meydan’a geliyorum; meydanı dolduran güvercinlere, bana eve kadar eşlik edecek köpeğe, köşede umursamazca uyuyan kediye bakınca o hisler geçiyor. İçimi daha “tanıdık” bir duygu kaplıyor. Çünkü bu şehrin her köşesinde, en samimi dosttan daha samimi bir sokak hayvanı görmek mümkün. 1700’lerde çizilen gravürlerde İstanbul’un sokak köpekleri var; Suriçi, Eyüp ve Üsküdar’a gelen Batılı gezginler, köpeklerin yolun ortasında miskin miskin uyuduğunu yazıyor. Hatta sadece sokakta yaşayan kedi ve köpekleri beslemek için bir meslek grubu bile oluşuyor: Mancacılar. Uzun lafın kısası, İstanbul’un o günden bugüne tüm dönüşümünün içinde onlar var. Peki biz onların gözünden İstanbul’a nasıl bakıyoruz? 

Cats of Istanbul: "Kedi, kediden öte bir şey İstanbul'da. 
Kedi, bütün İstanbul'un tarif edilmez karmaşası, kültürü, özgünlüğü ve özelliği ile ilgili bir şey…" Yönetmenliğini Ceyda Torun'un yaptığı belgesel Cats of Istanbul, tam da böyle tarif ediyor İstanbul’u ve kedilerini. Sarı, Bengü, Aslan Parçası, Psikopat, Deniz, Gamsız, Duman… Yedi tepeli şehrin, yedi kedisinin öyküsünü anlatıyor. Hatta, daha da fazlasını… O kedilerde geçtiğimiz günlerde kaybettiğimiz, Ayasofya’nın ünlü kedisi Gli’yi de görüyoruz, heykeli dikilen Tombili’yi de, her sabah sokağın köşesinde meraklı meraklı bakan sarmanı da. Prömiyeri 21 Şubat 2016'da !F İstanbul Bağımsız Film Festivali'nde yapılan ve 10 Şubat 2017'de ABD'de gösterime giren belgesel, şehre bir sokak hayvanının gözünden bakmayı ve onlarla olan ilişkimizi yeniden düşünmeyi öğütlüyor; İstanbul’un kedilerine bir aşk mektubu yazıyor.

Stray: Los Angeles’ta yaşayan yapımcı ve yönetmen Elizabeth Lo’nun gözünden bu kez İstanbul’un sokak köpeklerini görüyoruz Stray’de. Onların gözleri ve kulaklarıyla İstanbul’da neler yaşandığına; şehir, insan ve sokak hayvanları arasındaki ilişkiye misafir oluyoruz. 1910’da yaşanan ve 80 binden fazla sokak köpeğinin ölümüne neden olan “Hayırsızada Vakası”nı ve Twitter’da dolaşan şiddet haberlerini getiriyor aklıma. Çünkü film, sokak hayvanlarının şehirdeki statüsüz ve güvenliksiz yaşamlarını sorguluyor. Yiyecek ve barınak arayan üç köpek; Zeytin, Nazar ve Kartal, İstanbul’u yeni bir göz ve yeni bir kulakla algılama alanı açıyor. Bu şehirde var olduğunu bildiğimiz adaletsizliği de umudu da paylaşıyor.