Dünya Enerji Görünümü 2023 Raporu

Uluslararası Enerji Ajansı “Dünya Enerji Görünümü 2023” raporu yayımlandı. Rapora göre, enerji dünyası kırılgan olmaya devam ediyor ancak enerji güvenliğini artırmak ve karbondioksit salımlarıyla mücadele etmek için etkili yollar var. Raporda önemli bilgiler öne çıkıyor:

Küresel enerji krizinden kaynaklanan bazı acil baskılar hafiflemiş olsa da enerji piyasaları tedirgin. Fosil yakıt fiyatları 2022'deki zirve noktalarına göre gerilemiş durumda, ancak piyasalar gergin ve halen değişken durumda. Rusya'nın işgalinden sonra Ukrayna'da devam eden çatışmalara şimdi de Orta Doğu'daki çatışma riski eşlik ediyor.

Bugün, küresel ortalama yüzey sıcaklığı, sanayi öncesi seviyelerin yaklaşık 1,2 derece üzerinde ve sera gazı salımları henüz zirveye ulaşmamış durumda. Enerji sektörü aynı zamanda dünya nüfusunun yüzde 90'ından fazlasının solumak zorunda kaldığı ve yılda 6 milyondan fazla erken ölümle bağlantılı olan kirli havanın da başlıca nedeni. Elektriğe erişimin iyileştirilmesi konusundaki olumlu eğilimler bazı ülkelerde yavaşlamış, hatta tersine dönmüş durumda. Bu bağlamlarda enerji dönüşümü çok önemli bir konumda.

Bu karmaşık zeminde, güneş enerjisi ve elektrikli araçların öncülüğünde yeni bir temiz enerji ekonomisinin ortaya çıkması, ileriye dönük umut veriyor. Temiz enerjiye yapılan yatırım 2020'den bu yana yüzde 40 arttı. Salımları azaltma çabası bunun önemli bir nedeni, ancak tek nedeni değil. Örneğin, enerji güvenliği de önemli bir faktör. Ayrıca, endüstriyel stratejiler ve temiz enerji istihdamı yaratma arzusu da rol oynuyor.

Öte yandan, tüm temiz teknolojiler eşdeğer seviyede başarılı değil. Başta rüzgâr olmak üzere bazı tedarik zincirleri baskı altında olsa da değişimin hızlandığına dair çarpıcı örnekler var. Örneğin, 2020'de satılan her 25 otomobilden biri elektrikliydi; 2023'te bu oran artık her 5 otomobilden birine erişti. 2023'te 500 GW’tan fazla yenilenebilir enerji üretim kapasitesi eklenecek. Bu yeni bir rekor! Güneş enerjisinin yaygınlaştırılması için günde 1 milyar ABD dolarından fazla para harcanıyor. Güneş fotovoltaik modülleri ve elektrikli araç bataryaları da dahil olmak üzere temiz enerji sisteminin temel bileşenlerinin üretim kapasitesi hızla artıyor.

Dünya ekonomisinde Çin, küresel enerji trendlerini şekillendirmede büyük bir role sahip. Çin’in ekonomisi yavaşladıkça, yapısı değiştikçe ve temiz enerji kullanımı arttıkça dünyanın kalanına etkisi de değişmekte. Son on yılda Çin, küresel petrol kullanımındaki artışın neredeyse üçte ikisini, doğal gazdaki artışın neredeyse üçte birini oluşturdu ve kömür piyasalarında baskın oyuncu oldu. Ancak Çin ekonomisinin bir dönüm noktasına ulaşmakta olduğu öngörülüyor. Ülke halihazırda dünya standartlarında bir yüksek hızlı tren ağına sahip ve kişi başına düşen GSYİH çok daha düşük olmasına rağmen kişi başına düşen konut alanı şu anda Japonya'nınkine eşit. Bu doygunluk, çimento ve çelik gibi enerji yoğun birçok sektörde gelecekte daha düşük talebe işaret ediyor. 

Çin aynı zamanda temiz enerjide bir güç merkezi konumunda ve 2022 yılında rüzgar ve güneş enerjisi eklemelerinin yaklaşık yarısını ve küresel elektrikli araç satışlarının yarısından fazlasını oluşturuyor. Çin'in ekonomik büyümesinin arkasındaki ivme azalıyor ve daha da yavaşlarsa fosil yakıt talebi için daha büyük bir aşağı yönlü potansiyel var. 

Fosil yakıtlar için büyüme döneminin sona ermesi, fosil yakıt yatırımlarının sona ermesi anlamına gelmiyor. Kömür, petrol ve doğal gazın küresel enerji arzındaki payının yüzde 80 civarında gezdiğinin altını çizmekte fayda var.