Girişimci kurumlara doğru: Kurumlar girişim işine girerse girişimcilere ne kalacak?

Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.
Bugün girişimlerin ve girişimcilerin değil, kurumların korkması ve önlem alması gereken bir dönemden geçiyoruz. Peki hantal ve yavaş hareket eden yapılardan gerçekten girişim çıkar mı? Ya da daha net soralım: Kurumlar girişim işine girerse girişimcilere ne kalır?
Benim iş hayatımda kendime ana mesele olarak seçtiğim alan tam olarak bu soru oldu. Çünkü çok net gördüm ki kurum içi girişimcilik, bir yandan çalışanların şirkete bağlılığını hızla artırırken diğer yandan şirketlerin başarı ve kârlılık ihtimalini ciddi biçimde yukarı çekiyor. Ama kabul edelim; bir şirketin, kurumun ve özellikle yönetim ekibinin buna adapte olması son derece zor. Hatta çoğu zaman neredeyse imkansız.
Çünkü girişimcilik, yıllar içinde oluşmuş kurum kültürünün yapabileceği en zor iştir. Kurum dediğimiz yapı, işleri standartlaştırır, aynılaştırır, yazılı hâle getirir ve sistemleştirir. Yeni başlayan herkesin, yazılı ya da sözlü kuralları takip ederek hızla uyum sağlaması beklenir. Farklı bir şey önerdiğinizde ya da “Başka türlü yapsak...” dediğinizde ise şu cümle gelir: “Biz bunları denedik; en iyisi bu.”
- O işi en hızlı ve en çok yapan, en çok tekrarlayan, en az hata yapan kişi yükselir. Yaratıcılık gerekmez. Hız ve hatasızlık yeterlidir. En çok yapan en iyidir. En çok satan en çok primi alır. Yani girişimci kafasıyla taban tabana zıt bir dünya…
Geçmişte şirketler daha çok satın almalar ve birleşmelerle büyüdü. Küçük girişimlerin büyük şirketleri yerinden etmesi nadir görülen bir durumdu. Bugün ise dünyada girişimler iş yapış şekillerini değiştirdi. O yüzden bugün büyük aile şirketlerinde hâlâ ilk ve ikinci kuşaklar holdingleri yönetirken üçüncü ve dördüncü kuşaklar başka ülkelerde yeni girişimlerin peşine düşüyor.
Başka bir soru da şu: Yeni kuşaklar, girişimci gibi düşünmeyen holding ve şirketleri yönetebilecek mi?
Zira patronun baktığı yer çoğu zaman nettir: Finansal tablodaki büyüme ve şirket değerindeki artış. Bir de kurallara uyum, sisteme sadakat ve işin tarif edildiği gibi yapılması... Bunun için denetim departmanları ve mekanizmaları vardır. İcat çıkarmamak, çoğu zaman en güvenli davranıştır.
Bugün Girişimci Kurumlar Platformu Başkanı ve Genwise girişiminin kurucu ortağı olarak hem kurumları hem de bireyleri girişimci gibi düşünmeye ve harekete geçmeye davet eden bir iş yapıyoruz. Yaptığımız şey aslında çok basit: Girişimci gibi düşünmek ve şirketi girişimci gibi yönetmek.
Simon Sinek’in sözü meseleyi net özetliyor:
“Büyük liderlerin görevi mükemmel fikirler üretmek değil, mükemmel fikirlerin ortaya çıkabileceği ortamları yaratmaktır.”
Girişimci kurum nedir?
O yüzden önce tanımı netleştirelim. Girişimci kurum, bugünün işlerini güçlendirirken geleceğin fırsatlarını da aynı anda keşfedebilen ve her ikisini birlikte yürütebilen organizasyondur. Bu şirketler yeniliğe rastlantısal değil, stratejik yaklaşır. Riskten kaçmaz ama körü körüne de risk almaz ve riski yönetir. Kurum içinde girişimciliği teşvik ederler. Girişimlerle ve başka kurumlarla işbirliğinden çekinmezler. Hatta radikal işbirliklerinde öncülük yaparlar. Ekosistemin parçası olurlar. Ve en önemlisi girişimciliği bir yan proje değil, bir iş yapma biçimi hâline getirirler.
Bugün çok net görüyoruz ki kurum içi girişimciliği benimseyen şirketler, hem çıktılarında hem de çalışan bağlılığında belirgin biçimde ayrışıyor. Girişimlerin kurumlardan en büyük farkı hız, cesaret ve inisiyatif alma. Zayıf oldukları taraf ise kaynak, sistemleşme ve ölçek. Bu artılar da kurumlarda mevcut.
Girişimci kurumlar, bu iki dünyanın güçlü kaslarını aynı bedende birleştirir. Bu yüzden girişim kültürünü içeride yaygınlaştırmak ve girişimlerle birlikte çalışmak artık bir tercih değil, zorunluluk.
Ama dürüst olalım; şirket içinde ne kadar eğitim verirseniz verin, değişim yavaş olur. Yerleşmiş alışkanlıklar, genç fikirleri duymakta zorlanır. O yüzden girişimcilik ekosistemiyle birlikte çalışmak, işi onlardan öğrenmek, tercih edilebilecek en güçlü modellerden biridir.
Ben buna biraz provokatif bir isim veriyorum: Araklamak. Girişimler kurumlardan, kurumlar girişimlerden iyi olanı araklamalı.
Kurum ile girişim arasındaki en büyük fark: Takım
Kurum ile girişim arasındaki en büyük farklardan biri de takımdır. Unvanlar önemsizdir. Asıl önemli olan şu sorunun cevabıdır: “Bu iş başarısız olursa kim uykusuz kalır?”
Takım olmak, iş, paylaşmak değil, sorumluluk paylaşmaktır. Ayrıca iyi takımlar kurmak yetmez, iyi takımları hizalamak gerekir. Hepimiz, çok iyi hizalanmış genç isimlerden oluşan bir takımın dünya yıldızlarından kurulu bir basketbol takımını yendiğine defalarca şahit olduk.
İyi takım olmanın ilk şartı motivasyon değil, netliktir. Her kurum içi girişim ekibine sorduğum ilk soru şudur: “Bu ekip neden var?” Eğer cevap üç dakikayı geçiyorsa o ekip hizalı değildir. Amaç bu soruya tek cümle ile cevap vermektir. Bu cümle, bir fiil içerecek ve bir müşteriyi işaret edecek.
Bununla birlikte, kurum içi girişimcilik genç olmakla ilgili değildir. Parayla, teknolojiyle ya da havalı ofislerle de ilgili değildir. Kurum içi girişimcilik; aynı amaca bakmak, aynı sorumluluğu hissetmek ve aynı ritimde ilerlemekle ilgilidir.
- Takım olamayan ekipler fikir üretir. Hizalanmış ekipler iş üretir. Büyüme ise her zaman yeni fikirlerden gelmez. Bazen büyüme, aynı fikri, aynı anda, aynı ciddiyetle hayata geçirebilen ekiplerden gelir.
Yani kurumlar girişim işine girerse girişimciler işsiz kalmaz. Ama girişimci gibi düşünmeyen kurumlar, oyunun dışında kalır.










