İklim Krizinin Tedavisi Mümkün Mü?

Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver

Merhaba! Yuvam Dünya Derneği olarak 20 Ekim 2022 tarihinde Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği tarafından Antalya’da düzenlenen 24. Ulusal İç Hastalıkları Kongresi’ne katıldık. Pınar Sabancı’nın moderatörlüğünde Kıvılcım Pınar Kocabıyık ve Prof. Dr. Levent Kurnaz ile beraber iklim krizinin bilimsel arka planından, bu krizin bireyi, toplumu ve dünyayı nasıl etkilediğinden bahsettik. Heyecanla beklediğimiz ‘İklim Krizi’nin Tedavisi Mümkün Mü?' başlıklı bu buluşmada sağlık ordumuzu, hastanelerimizi ve sistemimizi iklim krizinin etkilerine uyum sağlamak için nasıl hazırlamamız gerektiğini tartıştık. Aynı hafta içinde 16-18 Ekim tarihlerinde gerçekleştirilen Dünya Sağlık Zirvesi’nde de sağlık krizinin iklim krizi, biyoçeşitlilik kaybı ve kirlilikle yakından ilişkili olduğunun altı çizilip artık alarm durumundan küresel düzeyde hareket durumuna geçmemiz gerektiği belirtilmekteydi. 

Gezegenimizin sağlığının bizlerin sağlığı ile çok yakından ilişkili olduğu su götürmez bir gerçek. İklim krizinin dünyamız üzerindeki etkileri gibi sağlığımız ve sağlık sistemi üzerindeki etkilerini de çok yönlü bir şekilde değerlendirmek gerekiyor. Bizlerin sağlık çalışanları olarak günlük hayatımızda sıklıkla karşılaştığımız pek çok insan iklim krizinden en çok etkilenen topluluklar içinde yer alıyor:

• Bebekler, çocuklar, gebeler ve yaşlılar en kırılgan gruplar arasında. 
• Kıyı şeridinde yaşayanlar, endemik hastalıklara ve aşırı hava olaylarına halihazırda maruz kalan kişiler, dış ortamda çalışanlar risk altında. 
• Su ve gıda kıtlığı çeken, düzensiz göçmen olan, sağlık hizmetine erişim güçlüğü yaşayan dezavantajlı gruplar iklim krizinden misliyle etkileniyorlar. 
• Sağlık kurumlarında her gün karşılaştığımız diyabet, obezite, kalp hastalıkları, kronik akciğer hastalıkları ve astım gibi kronik hastalıkları olan hastalar, bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler de en fazla etkilenen topluluklar arasında yer alıyor. 
• Aslında korkutucu olan bir durum daha var. Sadece risk faktörleri ve kronik hastalıkları olan kişiler değil, tamamen sağlıklı olan kişiler de iklim krizinin sağlık üzerindeki tüm olumsuz etkilerinden paylarına düşeni alıyorlar.

Elbette ki bu durum, sağlık çalışanları ve sağlık sistemi üzerinde büyük bir yük ve yeni bir mücadele alanı anlamına geliyor.

Peki, iklim krizinin etkilerine sağlık ordumuzu ve kurumlarımızı nasıl hazırlamalıyız? 

Öncelikle iklim krizinin şu anda hayatımızın bir gerçeği olduğunu, bunun bir sağlık acil durumu olduğunu ve uyum sağlamak adına sağlık çalışanlarının ve sistemin hazırlanması gerektiğini kabul etmemiz şart. İklim krizinin getirdiği riskleri bilerek hastalarımızın sağlık durumuna ve yaşadığı bölgeye özel bir risk değerlendirmesi yapabilir ve buna göre koruyucu hekimlik ve tedavi planlarını çizebilir olmamız gerekiyor. Tabii, iklim krizi ilişkili bazı sağlık sorunları karşımıza kurumsal olarak yönetmemiz gereken bir afet ya da acil durum olarak da gelebiliyor. 

Hem mezuniyet öncesi eğitimimizde hem de uzmanlık eğitimimizde ve sonrasındaki mesleki gelişim aşamalarında, iklim krizinin nedenlerini, dünya sistemlerinin ve sağlığımızın nasıl etkilendiğini, risk altındaki kişilerin nasıl korunacağını, iklim krizi ilişkili akut bir sağlık durumunu ya da kronik hastalıkları olan kişilerin tedavilerini nasıl yöneteceğimizi öğrenmemiz gerekiyor. Bir afet durumunda neler yapacağımıza ilişkin planlar, hastanelerin güvenliliğini ve hizmetin sürekliliğini nasıl sağlayacağımıza dair tatbikatlar yapmamız hayati bir önem arz ediyor. 

Kısacası, sağlık sistemimizi ve tüm sağlık çalışanlarımızı hemen şu anda iklim krizinin getirdiği ve getireceği tüm olumsuzluklara karşı hazırlamaya başlamamız, yani alarm durumundan hareket durumuna geçmemiz şart. Yuvam Dünya Derneği olarak sağlık alanında attığımız bu adımın ve bundan sonra gerçekleştireceğimiz tüm faaliyetlerin, biz sağlık çalışanlarını iklim krizi ile mücadelede yüreklendireceğine ve güçlendireceğine tüm kalbimle inanıyorum.