Kömür 2024 Raporu

Dr. Çağla Kettner

Kömür genellikle geçmişin bir yakıtı olarak görülür, ancak küresel tüketimi son otuz yılda iki katına çıktı. 2020'de Covid-19 salgınıyla ilgili karantinaların zirvesinde talep önemli ölçüde azaldı. Ancak Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin ardından yüksek gaz fiyatlarıyla desteklenen bu düşük seviyelerden toparlanma, son yıllarda rekor düzeyde küresel kömür üretimi, tüketimi, ticareti ve kömür yakıtlı elektrik üretimi ile sonuçlandı.

Şimdi ise tahminlerle ilgili soru işaretleri beliriyor. Son dönemde aynı zamanda yenilenebilir enerji kapasitesinde de büyük bir artış yaşandı ve bu durum kömürün elektrik üretimindeki yüzyıllık üstünlüğünü tehdit eder hale geldi. Öte yandan, dünya genelinde hızlanan elektrik talebi kömüre yeni bir ivme kazandırabilir.

Birbiriyle rekabet eden pek çok faktör söz konusu. Gelişmiş ekonomiler daha fazla elektrikli hale geldikçe kömür kullanımı ne kadar hızlı azalacak? Dünyanın en büyük üreticisi ve tüketicisi olan Çin'de kömür kullanımı ne zaman zirveye ulaşacak? Hindistan ekonomik büyümesini nasıl destekleyecek? Ve farklı bölgesel yörüngeler küresel düzeyde ne anlama gelebilir?

Uluslararası Enerji Ajansı bu sorulara cevap vermeye calışan Kömür 2024 raporunu yayımladı. Raporda öne çıkan önemli konular ise şu şekilde sıralanabilir:

• Küresel kömür talebinin 2024 yılında tüm zamanların en yüksek seviyesinde olduğu görülecek. Ancak Çin'e bağlı olarak talep 2027'ye kadar platoya erişebilir.

• Çin'de elektrik kullanımındaki kömür talebi artıyor. 

• Hava koşullarından kaynaklanan dalgalanmalar kısa vadede yapısal değişiklikleri gölgede bırakıyor.

• Kömür talebi 2027 yılına kadar gelişmiş ekonomilerin çoğunda azalmaya devam edecek.

• Küresel kömür üretiminin de 2027 yılına kadar yatay seyretmesi bekleniyor.

• Hacim bazında uluslararası kömür ticaretinin 2024 yılında tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşması bekleniyor.

• Fiyatlar kriz öncesi seviyelerin üzerinde seyrettiği için kömür kârlı olmaya devam ediyor.

• İhracata yönelik kömür madenleri el değiştiriyor. Bir yandan, karbon ayak izlerini azaltmak veya Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) kimliklerini iyileştirmek isteyen bazı şirketler, diğer kaynaklara odaklanmak için kömür varlıklarını satıyor. Öte yandan, 2021'den bu yana yüksek kârlar sayesinde önemli miktarda nakit elde eden bazı şirketler de kömür yatırımlarını ikiye katlıyor.