Kripto piyasasında kurallar belirleniyor

İllüstrasyon: Ayşe Ezgi Yıldız

ABD anayasasına göre, her yeni bakan göreve başlamadan önce Senato’nun karşısına geçerek tabiri caizse hem sözlü hem de yazılı bir sınava tabi tutulur. Bir nevi mahkeme ortamına dönen bu toplantılarda, Senato’nun ilgili komisyonlarındaki üyeler adaylara alanlarıyla ilgili sorular sorarak “nasıl bir bakan olacaklarının” cevabını almaya çalışır. Süreç, kimi zaman çok pürüzsüz ilerler, kimi zaman ise tartışmalar, hatta protestolar yaşanır. Başkan Joe Biden’ın Hazine Bakanı olarak atadığı eski Fed Başkanı Janet Yellen’ın salı günü gerçekleşen onay toplantısı, pürüzsüz geçenlerden biriydi. Toplantının en hareketli anlarını ise senatörlerin Yellen’ı kripto varlıkların regülasyonu konusunda nasıl bir adım atacağı konusunda sıkıştırmaları oluşturdu. Soruları “Kripto paraların yasa dışı faaliyetler için kullanımlarını sınırlarken meşru faaliyetler için kullanımlarını nasıl teşvik edeceğimize yakından bakmalıyız," diyerek cevaplayan Yellen, dört yıllık görev süresinde bu alana yoğunlaşacağının sinyallerini verdi. Dolayısıyla, kripto para birimlerinin ne tür bir düzenlemeye maruz kalacağına dair bahisler açılmaya başlandı.

• Neler oldu? Son on yılda birçok ülkede kripto para transferlerin raporlanması, izlenmesi, kara para aklanmasının önlenmesi (AMC) ve müşterini tanı (KYC) politikalarının uygulanması gibi birçok düzenleme gündeme geldi; ancak bu düzenlemeler çoğu zaman sadece öneri olarak kaldı. Bitcoin’in Kasım 2020’de başlayan yükselişi ise sektörün kurallarının çizilmesi konusunda özellikle ABD’deki düzenleyicileri bir kez daha harekete geçirdi. Aralık ayında eski ABD Hazine Bakanı Steven Mnuchin, kripto para hizmeti sunan finansal işletmeleri özel kripto para birimi cüzdanlarının sahibinin kimliğini doğrulamak ve bu cüzdanlardan işlem yapan müşteriler hakkında tanımlayıcı bilgiler toplamak zorunda bırakacak birtakım düzenleme önerilerinde bulundu. ABD Mali Suçlar Departmanı (FinCEN) tarafından belirlenen yeni kurallar, 3 bin dolardan fazla para çekme işlemleri için KYC’yi şart koyarken 10 bin dolardan büyük işlemler için ise FinCEN’e rapor vermeyi zorunlu kılıyordu. Ayrıca, bankalar ve servis sağlayıcılarının tarafların kimliğini doğrulamak için isimler ve fiziksel adresler dâhil olmak üzere bir müşterinin işlemine ilişkin tüm bilgileri dosyalaması gerekiyordu. Birçok kripto para borsasından büyük tepki alan bu karar, Trump’ın görev süresinin dolması nedeniyle yasalaşamadı. Başkan Biden, şimdilik kararı askıya aldı; ancak Janet Yellen’ın sözleri kısa süre içinde mevcut kuralların veya yenilerinin yeniden gündeme geleceğini gösteriyor.
   
• Açıklamalar ve yasaklar: Geçtiğimiz haftalarda Tesla, Mastercard, BNY Mellon gibi köklü şirketlerin Bitcoin hamleleri sonrasında farklı ülkelerin para otoritelerinden kripto varlıkların düzenlenmesine dair birçok açıklama geldi. Yellen, sene başından bu yana farklı ortamlarda üç kez “kripto paraların oluşturduğu suç unsuruna” vurgu yaparken Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, “Bitcoin para değil, yeni bir düzenleme planlıyoruz,” açıklamasında bulundu. Hafta başında, kripto fanatikleri tarafından “Kripto Anne” olarak bilinen ABD Menkul Kıymetler Komisyonu (SEC) üyesi Hester Pierce, kurumsal şirketlerin hamlelerinin kripto paralar için açık regülasyonlar sağlamanın gerekliliğine işaret ettiğini belirtti. Öte yandan, dünyanın en çok kripto para kullanılan ülkesi olan Nijerya’da kripto para kullanımına yasak geldi. Hindistan’da ise kripto para birimlerini yasaklayacak bir kanun teklifi değerlendirilirken parlamentonun bu hamle sonrasında Hindistan Merkez Bankası tarafından piyasaya sürülen resmî bir dijital para formatı oluşturmak için ilk adımı atacağı ifade ediliyor. İş Yatırım Uluslararası Piyasalar Direktörü Şant Manukyan, “Hindistan veya Nijerya gibi yasaklamaların daha doğal karşılandığı ülkelerde böyle adımlar atılabilir; ancak Batı ülkelerinde bu kadar net bir yasaklama olmayacaktır,” diyor, “Tabii ki, vergilendirmeyi ve raporlamayı çetrefilli bir hale getirerek işleri oldukça zorlaştırabilirler,” diye de ekliyor.
   
• Muhtemel düzenlemeler: Esasen kripto para ekosisteminde kuralların belirlenmesi sadece politikacıların değil kripto para borsalarının da istekleri arasında yer alıyor. Zira yasal düzenleme eksikliği sektörde bir güven problemi oluştururken ekosistemin büyümesinin önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor. Kripto para borsalarının kurucularının talepleri, yatırımcıları korumak adına sermaye zorunluluğu, bu işi yapacak olanlarda belirli şartların aranması ve borsaların iş yapış şekillerinde kilitlenmeye yol açmayacak basit güvenlik önlemlerinden oluşuyor. ABD’de seçim öncesinde teklif edilen aşırı detaylı kimlik doğrulama ve raporlama prosedürlerinin kripto para transferlerinde uygulanması ise zor görünüyor. Manukyan, “Düzenleyiciler her zaman piyasanın arkasından gider, bu nedenle regülasyonların blok zinciri realitesine uygun olacağını sanmıyorum. Fakat Yellen’ın vurgu yaptığı konulara baktığımızda KYC ve AML’den kurtuluş yok gibi duruyor,” diyor. Regülasyonların kısa vadede rahatsızlık yaratmakla beraber uzun vadede düzenleme eksikliği nedeniyle kripto para piyasasından uzak duranların daha rahat hissetmesine ve kurumsal yatırımcı sayısının artmasına neden olması ise yüksek bir ihtimal gibi duruyor.
   
• Öngörüler: Manukyan’ın beklentisi, çok hızlı bir şekilde yükselen Bitcoin fiyatlarında mart ayında bir düzeltmenin olacağı yönünde. Tabii ki, bu beklentinin arkasında politikacıların söylemlerinin yanı sıra milyarder yatırımcılar, akademik kurumlar ve kurumsal şirketlerin yaptıkları yatırımlarla Bitcoin fiyatları üzerinde baskı yaratması da yatıyor. Bitcoin, 2008’de Satoshi Nakamoto’nun madencilikten elde edilen blok ödülünü 50 Bitcoin ile sınırlaması nedeniyle maksimum 21 milyon adet üretilebiliyor. Üstelik, bu kısıtlı arzın 18,6 milyon adeti hâlihazırda piyasalarda dolaşımda. Dolayısıyla bugüne kadar kripto varlıklara şüpheyle yaklaşan kurumsal yatırımcıların pozisyonlarını değiştirmeleri piyasalarda ciddi bir hareketlenmeye neden olsa da bu şirketlerin sınırlı bir havuzdan pay almaya çalıştığını unutmamak gerekiyor. Morgan Creek Digital Assets'in kurucu ortağı Anthony Pompliano, Bitcoin'in 2020’li yılların sonunda 500 bin dolara ulaşabileceğini ve eninde sonunda 1 milyon dolara çıkacağını öngörüyor. Pompliano gibi boğa piyasası beklentisinde olanların sayısı bir hayli fazla. Pandeminin sona ermesi, hükümet teşviklerinin azalması ve regülasyonların sıkılaşmasıyla birlikte bireysel yatırımcı ilgisinin azalacağını düşünenler ise 2017’deki gibi ayı piyasası beklentisi içinde. 100 bin gibi rakamları dahi görmeden uçuk tahminler yapmanın spekülatif olduğunu belirten Manukyan, “Pek çok iyi haberi art arda almamız nedeniyle fiyatlar biraz hızlı ilerledi, bu nedenle bir düzeltme gelecektir. Öte yandan, henüz alım yapan kurumsal şirketlerin sayısı oldukça az, bu sayının artmasıyla uzun vadede yükselme trendinin devam edeceğini öngörebiliriz,” diyor.