Kritik Eşikleri Aşma Riski

Çağla Kettner

Net sıfır sera gazı salımına ulaşmak, kritik eşikleri aşma riskini azaltmak için büyük önem taşıyor. Yeni bir araştırmaya göre, küresel ısınmanın 1,5 dereceden fazla olan her artışı, bu artış geçici bile olsa, gezegenin kritik eşiklerinin aşılma riskini güçlendiriyor. Nature Communications'da yayımlanan çalışma, farklı salım senaryoları altında birbiriyle bağlantılı dört kritik eşiğin aşılma riskini araştırdı. 

Gezegen ölçeğinde etkileri olan dört devrilme noktası olarak Grönland Buz Tabakası (GIS), Batı Antarktika Buz Tabakası (WAIS), Atlantik Meridyonel Devrilme Dolaşımı (AMOC) ve Amazon Yağmur Ormanları (AMAZ) bu çalışmada incelendi.

Araştırmacılar, ısınmanın geçici olarak 1,5 dereceyi aştığı ancak küresel sıcaklıkların sonradan negatif salım teknolojileri kullanılarak tekrar düşürüldüğü bir durumda devrilme noktaları açısından riskleri ele aldılar. 

• Çalışmada, 1,5 derece eşiği ne kadar uzun süre aşılırsa ve en yüksek sıcaklık ne kadar yüksek olursa kritik eşiklerin aşılma riskinin o denli yüksek olduğu tespit edildi.

• Çalışmadaki en kötümser senaryoya göre küresel ısınma yüzyılın sonunda 3,3 dereceye ulaşacak. Bu senaryoya göre, 2300 yılına kadar kritik eşiklerin aşılma olasılığı yüzde 45. 

• Küresel sıcaklıkların 2 derecenin üzerine çıkması durumunda ise ısınmanın her ekstra artışı ile ortaya çıkacak ilave riskler güçlü bir şekilde hızlanıyor.

• 1,5 ile 2 derece arasındaki sıcaklıklarda, aşım sıcaklığındaki her 0,1 derece artış için ise risk yüzde 1-1,5 oranında artıyor. Bununla birlikte, 2,5 derecenin üzerindeki sıcaklıklar için kritik eşiklerin aşılma riski her 0,1 derecelik aşım için yüzde 3'e yükseliyor.

Carbon Brief'te yapılan farklı bir açıklamada  ise araştırmada karbondioksitin önce atmosfere salındığı ve sonrasında da karbondioksit giderim metotları ile geri çekildiği çözüm yöntemleri kullanılması yerine acil olarak salım azaltım çözümlerine olan ihtiyacın olduğu altı çizildi.

Bilim insanları yıllardır dünya sistemlerinin kritik eşikleri aşılırsa, alışık olduğumuz sistemlerin yepyeni bir duruma itileceği konusunda uyarıyorlar.

Örneğin, iklim değişikliği ve insan kaynaklı ormansızlaşma Amazon yağmur ormanlarını kritik bir eşiği aşmaya iterse, ormanın büyük bir kısmı dönüşüm yaşayabilir. Bu durum, yemyeşil yağmur ormanlarının kuru savan haline gelmesine neden olabilir. Gezegen halihazırda sanayi öncesi seviyelerin 1,3 derece üzerinde ısındı. Ayrıca, yakın zamanda yapılan farklı bir çalışma, Batı Antarktika buz tabakasının çöküşü de dahil olmak üzere beş kritik eşiğin halihazırda ulaşılabilir olduğu konusunda uyarıyor.

Zamanımız günden güne azalırken değişiminin yönünü değiştirmek bizim elimizde.