Küresel piyasaların gözü ABD'de: Fed, seçimler ve jeopolitik riskler

ABD Merkez Bankası (Fed), güçlü ekonomik büyüme ve yüksek enflasyon karşısında politika faizini sabit tutarken, Aralık ayında yeni faiz artırımlarına gitme ihtimali güçleniyor.
Küresel piyasaların gözü ABD'de: Fed, seçimler ve jeopolitik riskler

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Küresel piyasalarda ABD’den gelen haberlerin etkili olduğu ve önümüzdeki dönemde de etkili olmaya devam edeceği bir süreçten geçiyoruz. Çarşamba akşamı Fed’in beklendiği gibi faiz değişikliğine gitmediği bir toplantıyı geride bıraktık. ABD seçimi öncesi Fed yeni bir artırıma çok cesaret edememiş görünüyor.  Fed'in kurul üyeleri 10’a karşı 2 oyla politika faizini %3,75-4,00 bandında sabit tuttu. İki kurul üyesi ise 25 baz puanlık faiz artırımından yana oy kullandı.

Fed Başkanı Kevin Warsh, toplantı sonrasında yaptığı açıklamalarda güçlü bir ekonomik büyümeye ve sağlıklı bir iş gücü piyasasına sahip olduklarını, ancak enflasyonun da tahminlerin üzerinde seyrettiğini bir kez daha vurguladı. Bununla birlikte, faiz kararında neden sabırlı davrandıklarını da birkaç önemli gözlemiyle paylaştı. Tüketim harcamalarının güçlü kalması, yatırımların çift haneli oranlarda büyümeye devam etmesi ve ekonomik büyümenin birkaç sektörle sınırlı kalmayıp ekonominin geneline yayılan bir karakter taşıması, bu yaklaşımın arkasındaki temel nedenler olarak karşımıza çıktı. İşsizliğin tarihsel olarak düşük seviyelerde bulunması ve işsizlik ödeneği başvurularının tarihsel dip seviyelere yakın seyretmesi de Amerikan ekonomisinin gücüne ilişkin vurguladığı diğer noktalardı.

Warsh, enflasyonun hedeflerin oldukça üzerinde olmasına rağmen enflasyon beklentilerinin çıpalanmış olduğunu, daha yüksek bir enflasyon hedefi olmadığını da vurguladı. Sıkı finansal koşulların sermayenin daha seçici hareket etmesine yol açtığını, yapay zekâya yönelik yatırımlardan diğer sektörlere doğru kısmi bir kayma yaşanmasını da buna bağladığını, bunun da çok sağlıksız olmadığını belirtti.  Bununla birlikte, finansal koşullar sıkı olsa bile bunları tam anlamıyla sıkı olarak nitelendirmek istemediğini de sözlerine ekledi.

Warsh'un başından beri en temel argümanlarından biri, Amerikan ekonomisindeki verimlilik artışı ve bunun başta yapay zekâ olmak üzere teknolojik gelişmelerden kaynaklanmasıydı. Bu gelişmelerin ekonomik büyümeyi desteklerken enflasyonist baskıları sınırlayan bir yapı oluşturduğuna ilişkin görüşlerini bir kez daha vurguladı. Verimlilik artışının enflasyonu baskılayacak önemli bir dinamik olduğu görüşünün yalnızca kendisi tarafından değil, Fed kurulundaki birçok üye tarafından da paylaşıldığını belirtti.

Kriz dönemleri dışında Fed’in piyasaları çok fazla yönlendirmemesi gerektiğine ilişkin görüşlerini de tekrarlayan Warsh, bu yaklaşımını destekleyen bir diğer adım olarak gelecek yıldan itibaren Fed toplantılarının sayısını azaltmaya yönelik değerlendirmelerini paylaştı.

Fed Ekim’de durdu ama Aralık ayında hızlanabilir

Sonuç olarak, ısınan bir ekonomide daha yüksek enflasyonla karşılaşma ihtimali artıyor. Her ne kadar teknolojik gelişmelerin sağladığı verimlilik artışları bu enflasyonist baskıları azaltsa da para teorisinde nötr faiz olarak adlandırılan, ekonomiyi ne canlandıran ne de yavaşlatan faiz oranının daha yüksek seviyelerde oluşmasının önünde önemli bir engel görünmüyor. Çok büyük bir ihtimalle Fed, önümüzdeki süreçte iki ya da üç faiz artırımı daha yapacaktır. Para politikasının etkilerinin belirli bir gecikmeyle ortaya çıktığını da düşünecek olursak, Aralık ayında 50 baz puanlık bir faiz artırımı yapılması ihtimal dışı görünmüyor.

Seçim sonuçları normalde piyasaları olumlu etkilemeye aday ama…

Önümüzdeki süreçte ABD’den gelecek haberler piyasaları etkilemeye devam edecek. Bunlardan ilki seçim sonuçları olacak. Normal koşullarda Demokratların Temsilciler Meclisi’nde, hatta Senato’da çoğunluğu elde etmesi, ABD’de siyasi dengelerin daha fazla gözetildiği ve öngörülebilirliğin arttığı bir tablo yaratabileceği için piyasalar tarafından olumlu karşılanabilir. Muhtemelen piyasanın ilk tepkisi de bu yönde olacaktır.

Bununla birlikte, Trump’ın farklı bir lider olması ve seçim sonuçlarından bağımsız olarak öngörülmesi zor, hatta seçim sonuçlarının ortaya koyduğu dengelerin ötesine geçen bir karar alma sürecine girme ihtimali önemli bir risk oluşturuyor. Bunu ancak seçim sonuçlarının ardından görme şansımız olacak.

İsrail seçimlerinin de bir kilitlenme noktasında olması, belki beş-altı ay sonra İsrail’de yeniden seçime gidilmesi ihtimali ve bu süreçte Netanyahu’nun Trump’ın işini zorlaştıracak, hatta onu yeni maceralara sürükleyebilecek adımlar atma olasılığı dikkate alındığında, Orta Doğu’da savaşın yeniden kızışması ve petrol fiyatlarının artma riskini de göz ardı etmemek gerekiyor.

Olumsuz haberler çok kalıcı olmayabilir

Bununla birlikte, İsrail seçimlerinde Netanyahu’nun bloğunun birinci çıkmasına rağmen ciddi oy kaybettiğini, Trump’ın da benzer bir eğilimle karşı karşıya olduğunu gördüğümüz bir ortamda, savaş zaman zaman alevlense bile belirli bir noktanın ötesine geçmeyeceğine hem düşünüyor hem de temenni ediyoruz. Bu nedenle, piyasanın ana hikâyesi olan güçlü büyüme, düşük enflasyon ve verimlilik artışına bağlı olarak enflasyonist baskıların sınırlı kalması beklentisinin finansal piyasaları nihayetinde olumlu etkilemeye devam edeceğini düşünüyoruz.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

Erhan Aslanoğlu

Erhan Aslanoğlu

İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi, akademisyen ve ekonomist. Makroekonomi, Türkiye ve dünya ekonomisi alanlarıyla ilgilenen Aslanoğlu’nun yayımlanmış bir kitabı, kitap bölümleri, çok sayıda makalesi ve tebliğleri bulunuyor. Genel ekonomi, makroekonomik göstergelerin yorumlanması, Türkiye ve dünya ekonomisi, göstergeler ve gelişmeler üzerine seminer ve eğitimler veriyor.

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Fon krizi ve para politikası üzerine

Eylül ayında fon krizini 2008’deki Reserve Primary Fund deneyimi üzerinden değerlendirirken odakta tasarruf sahiplerinin paralarına ne zaman ve hangi değer üzerinden ulaşabilecekleri sorusu vardı. Aradan geçen onca haftaya rağmen bu soru önemini halen koruyor. Bugün artık yalnızca tasfiye sürecini değil, erişilemeyen kaynakların ve zayıflayan güvenin hanehalkı ile şirketlerin kararlarını nasıl etkilediğinin de derinlikli şekilde konuşulması gerekiyor.

Eralp Ersoy

·

19 Kas 2026

Fon krizi ve para politikası üzerine
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar

Bu hafta yurt içinde Ekim ayı merkezi yönetim bütçe dengesi, konut satışları ve üçüncü çeyrek işgücü istatistikleri öne çıkarken, yurt dışında ABD'de Ekim ayı perakende satışları ve Fed'in Ekim ayı toplantı tutanakları, İngiltere'de enflasyon ve Çin'de sanayi üretimi verileri ön planda.

15 Kas 2026

Haftalık takvim: Yurt içinde bütçe, yurt dışında tutanaklar
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri

ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu ele geçirmesi, Trump'ın işini zorlaştıracak yeni bir siyasi denge yarattı. Yeni siyasi denge, gümrük vergilerinden federal harcamalara ve Fed’in bağımsızlığına kadar birçok alanda Amerikan ekonomisi doğrudan etkileyecek.

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu

ABD seçimleri geride kaldı. Tahmin edildiği gibi Demokratlar büyük bir başarı sağladı. Yenilginin büyük oranda İran savaşına bağlanması ve Trump’a yönelik muhalefetin sadece Demokratlardan değil Cumhuriyetçilerden de gelmeye başlamasıyla savaşın bitmesine yönelik iyimserlik arttı. Bu durum elbette dünyamızın geleceği ve istikrarı açısından önemli ve olumlu bir gelişme. Ancak seçim sonrasında Demokratlardan gelen açıklamalar, seçim sonuçlarının özellikle yapay zeka yatırımlarından sipariş alan Asya ülkeleri için soruna dönüşecek gibi görünüyor.

Erhan Aslanoğlu

·

12 Kas 2026

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam

Türkiye'de imalat sanayi üretimi son yıllarda büyümeye devam ederken, tekstil ve hazır giyim gibi emek yoğun sektörlerde üretim ve istihdam kaybı yaşandı. Büyüyen sektörlerdeki istihdam artışı bu kaybı telafi etmeye yetmezken, tekstil fabrikalarının azalan makine yatırımları yerli ekipman üreticilerini de etkilemeye başladı. Sanayide üretim ve istihdam arasındaki ayrışma büyürken, düşen kâr marjları ve artan finansman giderleri mevcut üreticilerin yeni sektörlere yönelik yatırımlarını da zorlaştırıyor.

Emircan Yaman

·

12 Kas 2026

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam