Luca Guadagnino ile 'After The Hunt' üzerine

Luca Guadagnino güncel sinemanın en çalışkan, en sürprizli ve aynı zamanda da en provokatif yönetmenlerinden bir tanesi. Hollywood’un en popüler isimleriyle yaptığı işbirliklerinden çekmeye niyetlendiği ama iptal edilen projelerine, gündemi sık sık meşgul eden yönetmenin son filmi After the Hunt, Venedik’te Yarışma Dışı bölümünde görücüye çıktıktan sonra, geçen haftalarda Prime Video kataloğuna eklendi.

After the Hunt, hem konusu hem bu konuya yaklaşımı dolayısıyla hazmetmesi zor bir film. Yale'de felsefe bölümünde hocalık yapan Alma Imhoff'un, kendisine büyük bir hayranlık besleyen doktora öğrencisi Maggie'nin, meslektaşı, eski âşığı (ve kadro için yarış hâlinde olduğu) Hank'i cinsel tacizle suçlaması sonrasında yaşadığı ahlaki çıkmaz hikayenin ana gövdesini oluşturuyor. 

After the Hunt'tan bahsederken "tartışmalı" sıfatı ilk olarak akla gelse de tartıştıran bir film olarak nitelemek daha doğru belki de.

Film "#MeToo sonrası"na, "woke kültürü"ne ve özellikle de Maggie'nin karakteri aracılığıya Z kuşağına parmak salladığını düşündürse de Luca Guadagnino bu yoruma kesin bir dille karşı çıkıyor. Filmin basın turnesinde aynı sorulara cevap vermekten bunalmış, ama yine de yönetmen olarak filme dair perspektifinin doğruluğundan ve haklılığından son derece emin, yönetmenin ve filminin, anlattığı hikayedeki olup bitenlerin dışında (ama üzerinde olmayan) bir ahlaki pozisyonda olduğu düşüncesini bir kılıç gibi kuşanmış ve tam da bu kararlılık ve ısrarla ahlaki üstünlüğünü sezdirmeden edemeyen bir Luca Guadagnino var karşımda.

Ama konu sinemanın kendisi ve sevdiği, ona ilham veren filmler olunca gardını düşürmeden de edemiyor. Onu konuşurken gözlemleyince, savunmacı tavrının kendisi için değil de izinden gittiği ve mirasçısı olduğu bir sinemaya yönelik olduğunu hissediyor insan. 

Kısacık vaktimiz dolsa da beni durdurup, Bernardo Bertolucci'yi sevip sevmediğimi sorması ve daha konuşacağımıza dair söz vermesini başka neye yorabilirim ki?

After the Hunt’taki karakterlerin genelgeçer sinema anlayışının dayattığı kahraman ya da anti-kahraman kalıpları dışında şekillendiğini düşünüyorum. Sonuçta seyirci filmi izlerken taraf tutmaya koşullanır genelde. Ama After the Hunt’taki karakterler ahlaki açıdan iyi ya da kötü kategorilerinden beklenecek nitelikleri tam olarak kapsamıyor, kişilikleri en nihayetinde seyircinin erişiminin olmadığı bir gri bölgeye denk düşüyor. Bu kalıplaşmış kategorilerden uzak durmanızdaki motivasyonlar neler?

Onlardan özellikle kaçındığımı düşünmüyorum. Böyle bir söylemin içinde ya da dışında olmayı seçebilirsin ya da bu çevrenin dilini kullanmak istemeyebilirsin. Ama ben şahsen insanlarla gerçek hayattaki etkileşimlerimde, onlarla çalışırken ya da konuşurken, bu şekilde düşünmüyorum. Sinema endüstrisinin devamlı bu şekilde düşündüğünün farkındayım, ki genelde sonuçları da hiç iyi olmuyor. Sinemacı olarak neredeyse hiçbir zaman böyle bir şey ilgimi çekmedi, böyle bir arayışım olmadı. 

Çok boyutlu karakterlerin, çelişkilerin, belirsizliklerin ve sürprizlerin yer aldığı filmler çektiğimi umuyorum. Basit bir örnek vereyim. Call Me by Your Name’i çektiğim dönemde anne karakteri ve yetişkinliğe adım atmak üzere olan bir gencin arzularını fark etmesiyle ilgili bir konuşma geçmişti. Sanırım kamudan bütçe alıp almayacağımı belirleyecek komiteden biriydi. Bize, bütçeyi alamayacağımızı çünkü hikayede genç bir eşcinsele karşı çıkacak hiç kimsenin olmamasının onlara gerçekçi gelmediğini, bir masal gibi olduğunu söylediler. Buna inanmıyorum ben. Eğer eşcinsel bir karakter varsa her zaman ona karşı bir çıkacak antaoginst olacak diye bir koşul söz konusu olamaz.

Filmdeki karakterler sahip oldukları bilgileri otorite ve güç için birer araç olarak kullanıyor. Aralarındaki diyalogları takip ederken sanki bir savaş meydanındaymışız gibi hissediyoruz. Ama diyaloglar yalnızca madalyonun bir yüzünü oluşturuyor; diğer tarafındaysa bedensel ifade var. Bedenin, duyguların, arzunun ve dürtülerin fiziksel dışavurumunun daima sinemanızın vazgeçilmez parçaları olduğunu düşünürsek bu unsurlara After the Hunt’ta nasıl yaklaştığınızdan bahsedebilir misiniz?

Bence kusursuz bir şekilde ifade ettiniz, üstüne bir şey ekleyebileceğimi sanmıyorum. [Karakterlerin] söyledikleri kastettikleriden farklı aslında. Farkında olmaksızın bedenlerinin hareket ve ifade biçimini etkileyen bir itki doğrultusunda davranıyorlar. Karşı tarafa üstün gelebilmek için rol yapıyorlar. Benim görevim de gerçek anlamda buna odaklanmaktı, sadece sözlere değil. Eğer filmimde karakterleri yalnızca söyledikleriyle temsil edersem ben de onların söyledikleri yalanların bir parçası olurum. Oysa benim onların [söylediklerinin] ötesini görmem gerek. 

[Filmde] harika bir oyuncu kadrosunun yanında, inanılmaz bir görüntü yönetmeniyle, makyözler ve kostüm tasarımcılarıyla çalışma şansına sahiptim. Çünkü ele takılmış bir bileziğin duruşu bile bu tarz insanların, onlar fark etmese bile, kendilerini nasıl bir şeylere zincirlediklerini anlamanızı sağlayabilir.

Filmin görsel dünyasında kapılar, geçiş yerleri ve eşikler önemli bir yere sahip. Hele de filmin temel konusunun sınırları aşmak, hatta başkasının alanını işgal etmek olduğunu göz önünde bulundurunca bu tercihler daha da anlamlı hâle geliyor. Mekan tasarımı ve karakterlerin mekanla kurduğu ilişki konusunda yaklaşamınız nasıldı?

Mekanları karakterlerin o an yaşadıklarının birer göstergesi olacak şekilde yaratmak istedik. Örneğin [Alma’nın yaşadığı] apartman dairesindeki planlarda kadraj alan derinliğiyle ya da yan yana iki parçaya ayrılıyor. Bir tarafta koridoru, diğer tarafta odayı; bir tarafta karanlığı, diğer tarafta aydınlığı görüyoruz. Üniversitedeyse kurumun baskını hissettiren büyük binalar mevcut. Sonra kapıdan, neredeyse ölüm labirentinden geçmiş gibi yürüyen bir figür var. 

Film mekan olarak mutlak bir biçimde varlığını sürdürecek kurumsal bir çerçevede geçiyor. Karakterlerin hissettikleri kaygı da bu kurumun dışında kalmakla ilgili. Dolayısıyla onların inandıkları için değil de yalnızca bulundukları konum doğrultusunda hareket ettikleri bir yere götürüyor film bizi.

After the Hunt’a ilham veren isimler arasında Gordon Willis ve Sven Nykvist gibi görüntü yönetmenlerinin adı geçiyor ama izlerken Eric Rohmer’i ve Altı Ahlak Hikayesi’ni düşünmeden edemedim…  

Elbette! Rohmer her zaman orada. Rohmer şu an bile bu odada bizimle!

Rohmer’in filmlerinde genellikle çizgiyi aşmanın eşiğindeki ya da aşmaktan vazgeçen karakterleri izliyoruz çünkü. 

Öğleden Sonra Aşk (Ma Nuit chez Maud, 1972) bu bahsettiğiniz duruma karşılık geliyor ama O… Markizi’nde (Die Marquise von O…, 1976) o çizgi aşıldıktan sonra olanlarla ilgili.

^{Fotoğraf: Öykü Sofuoğlu}

Doğru, haklısınız.

Ama neler olup bittiğini bilmiyoruz. Çünkü film bunu kadraj dışında (hors-champ) bırakıyor. Sonrasında da bu yaşanan olayın doğurduğu sonuçlar işleniyor. Ama bu yorumunuz gerçekten çok hoşuma gitti!

Teşekkür ederim! Bir gösterim öncesinde başarılı filmlerin hep sinema hakkında bir şeyler söylediği yorumunu yapmıştınız. Peki sizce After the Hunt sinemayla ilgili neler söylüyor?

Bu soruya iki cevabım var. Önce basit olanı söyleyeyim. Akla gelebilecek herhangi bir hikaye spesifik bir bakış açısı ile anlatılabilir. Aksini iddia etmekse faşistlikten başka bir şey değil. İlk varsayımım bu. 

İkincisine gelecek olursak sinema ahlaki bir yol göstericidir. Her zaman öyleydi, gelecekte de öyle olmaya devam edecek. Ve tür sinemasının, örneğin gerilimin ya da bu film özelindeyse dramanın kalıntılarından, gerçeklikte karşılaştıklarımıza dair bir kavrayış elde edebiliriz. Sinemadan ve büyük ustalardan bunu öğrendim.