‘Made in EU’ ibaresi otomotiv sektörü için ne ifade ediyor?

Şu sıralar sık sık karşımıza çıkan “Made in Europe (Made in EU)”, yani “Avrupa’da üretilmiştir” ibaresi, esasında Avrupa Birliği’nin (AB) özellikle stratejik sektörlerde üretimi Avrupa içinde tutmayı ve güçlendirmeyi amaçladığı bir sanayi politikası… 

Son yıllarda küresel üretim dengeleri hızla değişiyor. Çin’in sanayi gücünün artması, ABD’nin korumacı politikaları ve tedarik zinciri krizleri, AB’yi kendi sanayi kapasitesini yeniden güçlendirmeye yöneltiyor. Bu çerçevede ortaya çıkan en önemli politikalardan biri de “Made in EU” oldu.

Bu girişim, yalnızca bir etiket değil, aynı zamanda Avrupa’nın sanayi stratejisinin yeni omurgasını da temsil ediyor. Burada temel amaç; Avrupa’daki sanayi üretimini artırmak, Çin gibi dış tedarikçilere bağımlılığı azaltmak, yeşil teknoloji ve elektrikli araç üretimini hızlandırmak ve kamu ihalelerinde Avrupa üretimine öncelik vermek. 

Bu yapılanma, öncelikle otomotiv, elektrikli araç üretimi, batarya üretimi, çelik, alüminyum, güneş enerjisi, rüzgar enerjisi, hidrojen ve temiz enerji gibi alanları kapsıyor.

Türkiye bu oluşumun neresinde? 

Yakın zamanda AB, Türkiye’de üretilen bazı ürün ve parçaların “Made in EU” kapsamında değerlendirilebileceğini açıkladı. Bunun en önemli nedenleri; Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliği anlaşması bulunması, Avrupa’daki tedarik zinciriyle yüksek entegrasyon sağlamak, sanayi üretiminde güçlü bağlantılar kurmak ve son dönemdeki yatırım haberleriydi. 

Zira AB, güncel olarak Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı konumunda ve Türkiye ihracatının %40’ından fazlası AB ülkelerine yapılıyor. 

Otomotiv sektörüne etkisi nasıl olacak? 

Türkiye’nin otomotiv sektörü, Avrupa ile son derece entegre bir yapıya sahip. Türkiye’de üretilen araçların önemli bir bölümü Avrupa’ya ihraç ediliyor ve birçok Avrupa markasının üretim üssü Türkiye’de bulunuyor. 

Örneğin: Hyundai Bayon, sadece Türkiye’de üretiliyor ve dünyaya buradan ihraç ediliyor. Renault, Oyak Fabrikaları’nda ürettiği araçları Avrupa pazarında da satıyor. Toyota ve Ford’un da Türkiye’de ürettiği araçlar dünyaya Türkiye’den dağıtılıyor. Bunlar çok ama çok önemli referanslar…

“Made in EU” girişimi, bu nedenle yerel otomotiv sektörü için birçok fırsatı beraberinde getirecek. Türkiye, kapsam içinde kalırsa Avrupa tedarik zincirindeki rolünü güçlendirebilir, Çin’in yerini alabilecek bir “yakın tedarikçi” olarak öne çıkabilir ve elektrikli araç üretimi ile tedarik sanayinde yeni yatırımlar çekebilir.

Bu da Türkiye için yeni bir rol anlamına geliyor. Avrupa’nın yakın üretim merkezi konumuna gelmek, çok önemli gelişmelerin kapısını aralayabilir. Elbette burada asıl kritik konu yeşil dönüşüm olarak karşımıza çıkacak. Çünkü AB’nin beklentisi, sadece Avrupa’da üretim değil, aynı zamanda düşük karbonlu üretim olacaktır. Bu nedenle Türkiye’nin önce yeşil enerji kullanımını artırması, karbon emisyonlarını düşürmesi ve elektrikli araç ile batarya üretimine yatırım yapması gerekecek. 

Günün sonunda AB’nin “Made in EU” stratejisi, Avrupa’nın sanayisini koruma ve güçlendirme çabasının önemli bir parçası. Türkiye, bu süreçte doğru stratejiyle hareket ederse Avrupa’nın en önemli üretim ortaklarından biri olabilir, otomotiv ihracatını güçlendirebilir ve Avrupa’nın yakın üretim üssü hâline gelebilir. 

Türkiye’de hangi fabrikaları etkileyecek?

Avrupa Birliği’nin “Made in EU” yaklaşımı, özellikle Avrupa pazarına üretim yapan fabrikalar için kritik… Türkiye’de üretilen otomotivin büyük bir bölümü Avrupa’ya ihraç edildiği için bu politika doğrudan büyük üretim merkezlerini etkiliyor. Türkiye’de Avrupa ile güçlü bir üretim bağlantısına sahip pek çok tesis bulunuyor: 

• Ford Otosan: Kocaeli ve Eskişehir fabrikaları, Avrupa’ya ticari araç üretiminin önemli merkezlerinden biri. 
• Tofaş: Bursa fabrikası, uzun yıllardır Avrupa’ya binek otomobil ve ticari araç ihracatı yapıyor. 
• Toyota Motor Corporation: Sakarya fabrikası, Avrupa için hibrit araç üretiminin önemli merkezlerinden biri. 
• Hyundai Motor Company: İzmit fabrikası, Avrupa pazarı için küçük sınıf otomobil üretimi yapıyor. 
• Mercedes-Benz Group: Aksaray'daki kamyon fabrikası, Avrupa’nın tedarik zincirinin önemli halkalarından biri.

Bu üretim merkezleri Avrupa’nın otomotiv tedarik zincirine derin şekilde entegre olduğu için Türkiye’nin “Made in EU” sisteminin içinde kalması, bu fabrikaların rekabet gücü açısından kritik önem taşıyor. 

Rakamlar: Türkiye, bugün Avrupa’nın en önemli üretim merkezlerinden biri. Türkiye’nin yıllık üretim kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon araç seviyesinde. Bu araçların ihracatının %70’e yakını, Avrupa’ya yapılıyor ve otomotiv sektörü ihracatta yıllardır ilk sırada yer alıyor. 

Bu nedenle Avrupa’nın üretim stratejisinde Türkiye’nin rolü, sadece ticari değil, stratejik bir önem taşıyor.

“Made in EU” için kimler neler dedi? 

Kararın açıklanmasıyla birlikte bu gelişme sektörde önemli ve pozitif yankılar uyandırdı. Ömer Bolat, Baran Çelik ve Cengiz Eroldu’nun da aralarında bulunduğu pek çok isim, karara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. 

Avrupa Komisyonu: Avrupa Komisyonu sözcüsü, Türkiye’nin sanayi politikası açısından yakın tutmak ve ticaret yapmaya devam etmek istedikleri önemli bir ortak olduğunu ve “Made in EU” stratejisi kapsamında Türk mallarının ve bileşenlerinin AB’de üretilmiş kabul edileceğini dile getirdi.

Ticaret Bakanı: Ticaret Bakanı Ömer Bolat ise “Made in EU” şartının Gümrük Birliği çerçevesinde Türkiye’yi de kapsamasını sağlayan yasal zeminin Sanayi Hızlandırma Yasası ile teyit edilmesinin ticari ilişkiler açısından önemli bir adım teşkil ettiğini vurguladı.

Uludağ OİB Yönetim Kurulu Başkanı: Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) Yönetim Kurulu Başkanı Baran Çelik, konuya ilişkin açıklamasında “Türkiye’nin ‘Made in EU’ kapsamına girmesi, bir yandan AB’ye ihracatımızın kesintisiz şekilde devam etmesini sağlarken bir yandan da AB’nin Çin’e bağımlılığını azaltma stratejisinde elimizi güçlendirecek ve yerli tedarik sanayimizin AB’nin sağladığı yeşil dönüşüm fonlarından ve Ar-Ge teşviklerinden doğrudan faydalanmasını sağlayacak” ifadelerine yer verdi. 

İSO Yönetim Kurulu Başkanı: İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan da Türkiye’nin “Made in EU” kapsamına dahil edilmesiyle yalnızca nihai ürünü değil, bileşen içeriğini, menşe yapısını, izlenebilirliği, belgelendirmeyi ve teknik uygunluğu da öne çıkardığını vurguladı. 

Bahçıvan ayrıca, “Bu da Türk firmalarının tasarım, sertifikasyon, kritik bileşen, teknoloji yoğun alt sistem üretimi, düşük karbonlu üretim ve tedarik zinciri uyumu gibi alanlarda kapasite geliştirmesini teşvik edecektir” dedi. 

OSD Başkanı: Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu ise uzun zamandır beklenen “Made in EU” tanımına Türkiye’nin de dahil edilmesinin otomotiv sanayi açısından memnuniyet verici bir gelişme olduğunu açıkladı. Yazılı açıklamasında Avrupa Komisyonu’nun AB sanayisini güçlendirmek ve istihdam yaratmak amacıyla hazırladığı “Sanayi Hızlandırma Yasası” ile ilgili değerlendirmesinde yayımlanan taslağın AB’nin sanayi politikasını daha stratejik ve rekabet odaklı bir çerçeveye taşıdığını belirten Eroldu, uzun zamandır beklenen “Made in EU” etiketinin Türkiye’yi de kapsayacak şekilde genişletilmesinin önemine vurgu yaptı.