Nadir hastalıklar: Tanım, maliyet, çözüm önerileri

Dünya çapında bugüne dek tanımlanmış yaklaşık 8.000 nadir hastalık bulunuyor ve literatüre her yıl 3-4 yeni hastalık ekleniyor.
Nadir hastalıklar: Tanım, maliyet, çözüm önerileri

28 Şubat - Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği - Pareto
Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) ile birlikte

Çare bulana dek: Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD)

2003 yılında bu yana Türkiye’deki hastaların yenilikçi ilaç ve tedavilere erişimi için çalışan Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) ’nin girişimiyle, araştırma şirketi IQVIA tarafından hazırlanan Türkiye’de Nadir Hastalıklar raporunun…

Daha fazlasını öğren →

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) ve üyelerinin desteği ile hazırlanan Türkiye'de Nadir Hastalıklar raporu, her biri toplumda ender rastlanan, önemli bir kısmının henüz standart bir tanı ve tedavi yöntemi bulunmayan, hatta bir kısmı henüz tıbben tanımlanmamış nadir hastalıklara dair farkındalığı artırmak için yürütülen çalışmaları ve mevcut durumu ortaya koydu.

Nedir? Ülkeden ülkeye farklılık gösteren nadir hastalık tanımı, AB'de görülme sıklığı 2.000'de bir ve daha azına işaret eden hastalıklar için kullanılıyor. Bu üst sınır, ABD'de ülke nüfusu içinde en fazla 200.000 kişide, Japonya’da ise en fazla 50.000 kişide görülen hastalıklar olarak tanımlanıyor. Dünya çapında bugüne dek tanımlanmış yaklaşık 8.000 nadir hastalık bulunuyor ve literatüre her yıl 3-4 yeni hastalık ekleniyor. Tanımlı hastalıkların %71,9'u genetik geçişli olup yaklaşık %69,9'u çocukluk çağında ortaya çıkıyor.

  • Raporda öne çıkarılan nadir hastalıklar arasında idiyopatik pulmoner fibrozis, pulmoner arteriyel hipertansiyon, orak hücreli anemi, Duchenne musküler distrofi, kistik fibrozis, mukopolisakkaridoz ve Niemann-Pick gibi örnekler yer alıyor.

Türkiye: Türkiye'de nadir hastalıkların görülme sıklığına dair kapsamlı bir araştırma yapılmadığından, Kasım 2022'de Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan Nadir Hastalıklar Sağlık Strateji Belgesi ve Eylem Planı’ndan bu yana AB tanımlaması baz alınıyor. Avrupa Konseyi tarafından yapılan istatistikî bir araştırmaya göre, Türkiye'de 5 milyondan fazla bireyin bir nadir hastalığı olduğu tahmin ediliyor.

  • Önemli nokta: Türkiye’de Avrupa'daki %5'lik orana kıyasla kayda değer şekilde yüksek olan %23,2'lik akraba evliliği oranı, nadir hastalıkların görülme sıklığının da Avrupa seviyesinin üzerinde olabileceğine işaret ediyor.

Maliyet: Ayrı ayrı bakıldığında, dünyada binlerce nadir hastalık bulunuyor ve bunların mali yükü oldukça fazla. 2019 yılında nadir hastalıklardan etkilenen toplam 25-30 milyon hastanın bulunduğu ABD’de, 379 nadir hastalığı temsil eden 1.399 kişinin katılımıyla bir anket düzenlendi ve çalışma, yaklaşık 15,5 milyon kişiyi etkileyen bu hastalıkların yarattığı yıllık toplam mali yükün 966 milyar dolar olduğuna işaret etti.

Ne yapılabilir? Nadir hastalıklara yönelik geliştirilecek tedaviler, hastalıkların daha etkili kontrolünü sağlayacağı için, hastaların klinik seyri, hastalar ve hasta yakınlarının yaşam kalitesi ve ülkelerin sağlık sistemleri ile ekonomileri üzerinde olumlu etki yaratacaktır. 

Ancak: Bugüne dek tanımlanmış nadir hastalıkların yalnızca %5’i için tedavi geliştirilebildiği kaydediliyor. Bunun başlıca nedenleri arasında ilaç geliştirmenin zorlu ve yüksek maliyetli olması, çok nadir görülen bazı hastalıkların mekanizması ya da nedenlerinin henüz çözümlenememesi sebebiyle araştırma-geliştirme çalışması yürütmenin mümkün olmaması geliyor.

Bu nedenle: Nadir hastalıkların toplum ve devlet üzerindeki yükünün hafifletilmesinin öncelikli yolu, eğer mümkünse, bu hastalıkların önlenmesi. Genetik geçişli hastalıklar söz konusu olduğunda, evlilik öncesi tarama programları buna olanak sağlar. Bu hastalıkların yönetiminde zamanında ve doğru tanının ardından doğru tedaviye kolay erişim de büyük öneme sahiptir.

  • Ayrıca: Nadir hastalıklar genellikle vücudun birden fazla kısmını etkilediği için, bu hastalıkların tanısı ve tedavisi disiplinlerarası bir yaklaşım gerektirir. Sağlık altyapısının nitelik, nicelik ve yaygınlık açısından elverişli şekilde yapılanması büyük önem taşır; hasta kayıt çalışmalarının hızlandırılması ve hastaların uzun vadede, düzenli olarak takip edilmesi de faydalı olacaktır. Eğitim ve araştırma hastaneleri ise bu alandaki araştırma faaliyetlerine daha fazla odaklanabilir.
Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ BAŞLIKLAR

NEREDE YAYIMLANDI?

ParetoPareto
∙

BÜLTEN SAYISI

🩺 Sağlık Özel: Neuralink deneyi, nadir hastalıklar

Sağlık sektöründen haberlere odaklandığımız Pareto Sağlık'ın ilk sayısı sizlerle. Dünya Nadir Hastalıklar Günü ile başlattığımız bülten, üç ayda bir sağlık alanından haberleri sizlere ulaştıracak.

01 Mar 2024

🩺 Sağlık Özel: Neuralink deneyi, nadir hastalıklar

YAZARLAR

Pareto

Pareto

İş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.

İLGİLİ OKUMALAR

ParetoPareto
∙

HİKAYE

Seveso Direktifi uygulansaydı Aliağa’da felaket önlenebilir miydi?

Aliağa'da HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 19 işçinin hayatını kaybettiği patlama, büyük endüstriyel kazaların önlenmesine yönelik Seveso Direktifi'ni yeniden gündeme taşıdı. HABAŞ'ın kendi kamu bilgilendirme belgesinde Aliağa Şubesi'ni Seveso kapsamında üst seviyeli kuruluş olarak tanımlaması, güvenlik raporlarının, risk analizlerinin ve denetim mekanizmalarının sahada ne ölçüde işlediği sorusunun da sorulmasına neden oldu. Facia mevzuata uyumla işçilerin gerçek güvenliği arasındaki farkın sorgulanmasını da beraberinde getirdi.

Pelin Cengiz

·

16 Kas 2026

Seveso Direktifi uygulansaydı Aliağa’da felaket önlenebilir miydi?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

NVIDIA’da casusluk krizi: Çip devi ‘kilit adam’ riskinden kaçabilecek mi?

NVIDIA’nın kurucu CEO’su Jensen Huang’ın, Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu öne sürülen iş insanı Alice Huang ile ilişkisi hakkındaki inceleme sürerken şirket içinden bir yöneticiyle de evlilik dışı ilişki yaşadığı iddia edildi. Yönetim kurulunun Huang’ın geleceğini görüştüğüne ilişkin haberler, çip devinin kurucusuna bağımlılığını yeniden gündeme taşıdı.

Doğa Yurduneri

·

11 Kas 2026

NVIDIA’da casusluk krizi: Çip devi ‘kilit adam’ riskinden kaçabilecek mi?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Uludağ İçecek, Malatya yatırımını COP31’de paylaştı: Yeni tesiste ne hedefleniyor?

Uludağ İçecek, Malatya’da yıllık yaklaşık 140 milyon litre üretim kapasitesi ve 110’un üzerinde doğrudan istihdam hedefliyor. EBRD’nin finansman sağladığı yatırımda enerji ve su verimliliği öne çıkıyor.

11 Kas 2026

Uludağ İçecek, Malatya yatırımını COP31’de paylaştı: Yeni tesiste ne hedefleniyor?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Otomotivde 2026’nın özeti: Büyük beklentiler neden karşılık bulmuyor?

2026 başında yöneticiler, her yıl olduğu gibi yine “Geçen yıl iyi geçti ama seneye işimiz çok zor” demeçlerini verdiklerinde bu açıklamalar, pek ciddiye alınmamıştı. Kasım ayına gelindiğinde ise ne yazık ki o açıklamaların doğru olduğu ortaya çıktı. Ekim ayında satışlar %31 düşerken yılın ilk 10 ayında 160 bin daha az araç satıldı.

Ahmet Çelik

·

10 Kas 2026

Otomotivde 2026’nın özeti: Büyük beklentiler neden karşılık bulmuyor?
ParetoPareto
∙

HİKAYE

Etki Alanı #2 | Novak Djokovic: Başlangıç çizgisini eşitlemek

Bir insanın başarıya nasıl ulaştığını anlatan çok hikaye var. Peki ya sonra? Kazandığı parayı, şöhreti ve söz hakkını ne için kullanıyor? “Etki Alanı” yazı dizisinin ikinci yazısında Novak Djokovic var.

Zeynep Erdoğan

·

10 Kas 2026

Etki Alanı #2 | Novak Djokovic: Başlangıç çizgisini eşitlemek