Sanayide yaz ayı bilançosu: İmalatta büyüme sıfıra yaklaştı

Türkiye’de imalat sanayiinin toplam üretimi Ağustos ayında aylık bazda %1,6, yıllık bazda %2,5 daraldı. Ağustos ayında kaydedilen daralmayla birlikte yılın ilk sekiz ayındaki toplam üretim düzeyi, geçen yılın aynı döneminin yalnızca %0,2 üzerinde kaldı. Böylece yaz aylarında gelen verilerle birlikte, imalatta Nisan ayında kaydedilen toparlanmanın toplam üretime verdiği katkı büyük ölçüde silinmiş oldu.

İmalat sanayi üretimi, 2026’nın ilk çeyreğinde bir önceki yılın altında seyretmiş, Nisan’daki artışla birlikte ise toplam üretim yıllık bazda büyümeye geçmişti. Ancak üreticiler bahar aylarında ulaştıkları üretim düzeyini yaz ayları boyunca koruyamadı. TÜİK verilerine göre ilk dört ayda yıllık bazda %1,3 olarak kaydedilen üretim artışı, Haziran ayında %0,6’ya, Ağustos ayında ise %0,2’ye indi.

Sanayi üretiminde son üç ayda görülen seyir, bir toparlanmadan ziyade üretimdeki daralmanın güçlendiğine işaret etti. TÜİK verilerine göre mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış Haziran-Ağustos üretim ortalaması, Mart-Mayıs ortalamasının %1,9 altında kaldı. İmalatın 24 alt kolunun 15’inde de aynı hesapla üretim kaybı %0,5’i aştı.

Büyüyen sektörlerde de üretim azalıyor

Yılın ilk çeyreğinde üretimini geçen yılın aynı dönemine göre %11,9 artıran fabrikasyon metal sektörü, yaz aylarında daralmaya başladı. Makine ve teçhizat haricindeki metal ürünlerini üreten sektörde Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında üst üste kaydedilen yıllık düşüşler, ilk sekiz aylık üretim artışını %4,4’e kadar düşürdü.

Sektörün son üç aylık üretimi ise önceki üç aydan %8,6 düşük. Dolayısıyla sekiz aylık toplamda hala büyüyen fabrikasyon metal sektörü yaz aylarında imalatın en hızlı küçülen kollarından biri oldu. Elektrikli teçhizat üretiminde de benzer bir hareket izlendi. İlk sekiz ayda %3 artan üretim, son üç aylık bazda %4,2 geriledi. 

• Söz konusu iki sektörde toplam üretim 2022-2025 yılları arasında sırasıyla %26 ve %13,3 büyümüştü. Ancak yaz aylarında başlayan üretim kaybıyla birlikte sanayideki yavaşlama, önceki dönemde büyümeyi sürdüren bu alanlara da yayılmaya başladı. 

Sermaye mallarında da önceki yıllarda kaydedilen hızlı üretim artışı zayıflamaya başladı. TÜİK verilerine göre sermaye malı grubu, 2022-2025 döneminde toplam %25,5’lik üretim artışıyla üretimini en çok artıran gruplardan biri olmuştu. Ancak 2026 yılında bu grupta kaydedilen artış %1,8’de kalırken, son üç aylık üretim de önceki üç aya göre %2,5 geriledi. Böylece üretimini en hızlı artıran gruplardan olan sermaye malları da yaz aylarında üretim kaybeden gruplar arasına girdi.

Giyim ve makinedeki kayıp sürüyor

Giyim ve makine üreticileri ise yaz aylarına zaten üretim azaltarak girmişti. Giyim sektöründe 2022-2025 arasında kaydedilen %18,4’lük üretim kaybını, bu yılın ilk sekiz ayında kaydedilen %16,4 daralma izledi. Sektörede son üç aylık üretim de bir önceki üç aya göre %6,9 daraldı. 

• Giyim sektöründe devam eden kayıp, sektörde pandemi sonrasında sağlanan üretim artışının da kaybına neden oluyor. TÜİK verilerine göre 2025 Ocak-Ağustos döneminde yapılan toplam giyim üretimi, 2019 seviyesine kıyasla %28,5 yukarıdaydı. Hem 2025’in devamında, hem de bu yıl yaşanan kayıplarla birlikte bu fark %7,5’e kadar indi. Sektör, 2021-2022 döneminde kaydettiği hızlı büyümenin ardından yaşadığı duraklama süreciyle 2019’daki üretim düzeyine yaklaşmaya başladı. 

Makine sektöründe ise yıllık ortalama üretim, 2023’te zirveye ulaşmış, 2025’e kadar ise %14,6 azalmıştı. Sektörün üretimi 2026’nın ilk sekiz ayında da yıllık bazda %6,1 gerileyerek 2023’ün aynı döneminde kaydedilen seviyenin %18,6 altında kaldı. Böylece makine sektöründeki üretim kaybı üçüncü yılına girmiş oldu.

• Makine üretimindeki düşüş sürerken, yaz aylarında sektördeki satış hacmi de daraldı. TÜİK verilerine göre mevsim etkisinden arındırılmış makine ve ekipman toptan satışları Haziran-Ağustos döneminde 3 aylık bazda %5,9 azalırken, ev eşyaları ve ilgili ürünlerin perakende satışlarında da %5 düşüş kaydedildi.

Elektronik ve otomotiv sektörlerinde ise üretim, hem yılın ilk sekiz ayında hem de son üç aylık karşılaştırmada artış kaydetti. Ancak bu iki sektördeki büyüme, yaz aylarında imalat sanayinin genelinde kaydedilen daralmayı telafi edemedi. Giyim ve makine sektörlerinde uzun süredir devam eden sert üretim kaybı Ocak-Ağustos döneminde de sürerken, önceki yıllarda büyüyen metal ürünleri ve elektrikli teçhizat sektörlerinde de üretim yavaşlamaya başladı. İmalat sanayiinde ilk sekiz aylık toplam üretimin geçen yılın üzerinde kalmasında, aslında yılın başında ve özellikle Nisan ayında kaydedilen artışlar belirleyici oldu. Yaz aylarında ise üretim kaybı alt sektörlerin büyük bölümüne yayılmaya başladı.