Teenage Sex and Death at Camp Miasma: Final kızının beklenmedik hikayesi

DuendeHer hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.
Soğuk Savaş sürmekte, 1960’lar Amerikası’nın paranoyasını tetiklemekte, gençlik sesini yükseltmeyken 1968’e doğru sokaklarda hareket kendini daha da göstermeye başlamıştı. Yeni yetişen gençlik; hak mücadelesini, özgürlüğü, kendi sesini bulmayı sokaklarda ele ele omuz omuza deneyimliyor, çiçek çocukların dünyayı saran mücadelesi dünyanın dört bir tarafından genci biraraya getiriyordu.
Bu özgürlük ve hak mücadelesi içinde tabii ki cinsel özgürlüğün de altı çiziliyordu ve patriyarkanın kapitalist sistemin devamı için asla ve asla bozulmasını istemediği aile kavramı yeniden sorgulanmaya başlıyordu. Beden üzerine kurulan tahakkümlerden, heteronormatif ilişkilenmenin tek doğru kabul edilmesine kadar giden bu baskıcı sistemin karşısında gençler kendi bedenlerine ait kararları kendilerinin alacağı bir dünyanın hayaliyle de birlikte mücadele veriyorlardı.
1960’larda hem Amerika’nın kendini “düşmanlardan” korumak için vatandaşlarına saldığı paranoya atmosferi hem de düzenin devamını sağlama gayretiyle gelişen gençlere set çekme isteği 1970’lerde ve 1980’lerde de devam etmiş ve tüm bunlar film türlerini ve türlerin arkasındaki alt metinleri de etkilemeye başlamıştı.
İşte bir korku filmi alt türü olan slasher filmler de bu dönemin etkisiyle de biçimlenen bir yapı sunuyor izleyicilere. Kendi dünyalarında gençliklerini yaşamaya çalışan ve eğlencenin yollarını arayan gençlerin çıktıkları yolculuklarda, gezilerde, partilerde teker teker öldürülmeleriyle ilerleyen bu alt tür, bir anlamda muhafazakar toplumun gençlerin dizginlerini eline alma isteğiyle onların eylemlerine ket vurma çabalarıyla ve cezalandırma istekleriyle ilişkilendirilebilir. Gençlerin cinselliği istedikleri gibi yaşama istekleri de bunun tam ortasında duruyor.
Cezalandırılacak bir grup ve onların cezasını kesen, psikopat olarak tanımlanarak baskıcı düzenin devamını sağlayan toplumdan da uzakta konumlanan bir katil arasında geçen bu korku alt türü final kızının film sonunda hayatta kalmasıyla sonuçlanır. Slasher filmlerin öznesi sayılabilecek bu “final kızı” filmin en masumu, safı, bakiresidir. Yani bir anlamda toplumun istediği o temiz, günahsız nesnedir. Bin badireden ve travmadan sonra da hayatta kalarak ödüllendirilir. Tabii ki arkadaşlarının başına gelenleri gördüğü için türlü musibetleri görerek toplumun ona yönelttiği bin nasihati de cebine koyar.

Bu uzun girizgahı niye yaptım derseniz Jane Schoenbrun, yeni filmi Teenage Sex and Death at Camp Miasma’da bu alt türün tüm özelliklerini ters yüz ederek ortaya türün eleştirisini de merkezine aldığı, kitsch estetikle bezeli bir anlatı ortaya koymuş.
Gillian Anderson ve Hannah Einbinder’ın güçlü oyunculuklarıyla ve olanca yetenekleriyle yer aldıkları film hem türün öznelerine dair klişelere yeniden bakmış hem de nostalji temasıyla bu alt türün yetiştiği dönemin türe olan etkisini günümüz dünyasının bakışından yeniden değerlendirmiş. Ortaya da bu eleştiriyi dört başı mamur bir şekilde görsel dünyaya taşıyan ve mizahı elden bırakmayan bir slasher filmi çıkmış.
Kısaca filmin konusundan bahsetmek gerekirse kuir bir film yönetmeni olan Kris Williams, 1980’lerin ünlü slasher film serisi Camp Miasma’nın yeni filminin yönetmeni olarak bu filmin başlangıç hikayesini kameraya almak üzeredir. Hem Kris’in bu film serisine ilgisi hem de yapımcıların bu serinin günümüzde politik olarak yanlış tarafta duran yönlerine yeni bir bakışla yeniden bir yol belirleme istekleri Kris’i Camp Miasma’ya ve ilk filmin başrol oyuncusu Billy Presley’e doğru çeker.
Kris’in tanıştıkları akşam Billy Presley’e de açıkladığı gibi aslında yapımcıların ajandasında bu filmin şu an kabul görmeyecek olan fobik yanlarının törüpülenip hikayede yeni bir aks yaratılarak hem serinin geçmişini aklama çabasına girmesini hem de filmin maddi getirisinin devamını sağlamak vardır. Yani aslına bakarsanız filmin zamanında fobik söylemi olup olmaması yapım kanadında kimsenin umurunda değildir.
Ancak ana karakterlerimizden Kris farklı bir pencereden sesleniyor film boyunca. Onun bu seriyi ele alışı hem neredeyse tüm filmlerini ezbere bildiği Camp Miasma filmlerine karşı geliştirdiği nostaljik tutumla hem ilk filmin başrol oyuncusu Billy Presley’e karşı duyduğu merak ve hayranlıkla hem de film serisinin bir hayli sorunlu söylemi ve bakışının ondan yarattığı etkiyle biçimleniyor.
Jane Schoenbrun’un bakış kavramını ve bu kavramın slasher filmlerle kurduğu ilişkiyi oldukça önemsediğini görüyoruz film boyunca. Laura Mulvey erkek-ya da eril-bakışla ilgili ünlü makalesi "Görsel Haz ve Anlatı Sineması"nda röntgenci ve gözetlemeci bakışın kırılabileceğinden ve de sinemayla ilişkilendirilebilecek üç farklı bakış olduğundan bahsetmişti. Bu bakış türleri; filmleştirilebilir olayları kaydeden kameranın bakışı, bitmiş ürünü (filmin kendisi diyebiliriz) seyreden izleyicinin bakışı, perdenin yarattığı illüzyonun içindeki karakterlerin birbirine bakışı.
- Teenage Sex and Death at Camp Miasma’da bu üç bakış türünün de slasher filmler üzerindeki etkisine dair bir yorumu var. Hatta filmi izleyen bizler de ikinci bir izleyici grubu olarak bu bakışa dahil olup filmdeki Camp Miasma serisinin izleyicisi olan karakterlerin yanında yer alabiliyoruz.
Bu üç bakış türü hem 80’lerin slasher türüne eleştirisinin nedenlerinin altını çiziyor hem de bu alt türün klişelerin oluşma sebeplerinin altında yatan fobik, baskıcı ve ayrımcı tarafını açığa çıkartabiliyor. Bu klişelerin başında bu alt türün en önemli iki öznesi -aslında toplum normlarıyla şekillenen izleyici bakışının birer nesneleri- olan psikopat katil ve final kızı karakterleri. Filmin içindeki film serisinin katil karakteri Küçük Ölüm adı verilen, yüzü bir havalandırma kapağıyla kaplı bir varlık.
Küçük Ölüm, kamptaki gölün derinliklerinde yaşarken Camp Miasma’ya gelen gençleri öldürmek için bulunduğu yerden çıkarak dehşet saçıyor. İlk filmde bir şehir efsanesi gibi kampa gelen gençlerin ateş başında anlattıkları Küçük Ölüm’ün hikayesi aslında Kris’in de dikkat çektiği üzere transfobik bir yaklaşıma dayanıyor.
Camp Miasma’nın hikayesinde Küçük Ölüm aslında zamanında o kamptaki bir çocukmuş. Kendini hem kız hem de erkek olarak tanımlayan o yüzden arkadaş grubunda tanımlanamayan, korkulan ve zorbalanan biriymiş. Filmin içindeki genç grubuna bu hikayeyi anlatan karakter de bu çocuğun zorbalanmasını ve gölde öldürülmesini de ondan korkulduğu için “mecburen” öldürüldü gibi bir savunmayla anlatıyor. İşte transfobi de zaten bu çocuğun kimliğini ve varoluşunu tanımayarak, tanımlayamadığını yok sayan toplumun normlarına uyarak ve ölümü ona reva görerek işliyor.

Kris bu slasher serideki psikopat katilin aslında ne psikopat ne de katil olduğunu fark etmesiyle yeni bir aks çizerek bu aksın ortasına final kızın bakışında yer alanları koymak istiyor. Yani yönetmenin bakışı karakterin bakışıyla bağlantı kuruyor. Nasıl ki film serisi içindeki karakterlerin Küçük Ölüm’e bakışı Camp Miasma film serisi içinde transfobiyi körüklediyse, Kris’in bakışı da hem bu ayrımcılığı ters yüz etmek hem de final kızının gözlerinden nelerin görüldüğünü ortaya çıkarmak için bir arayış içinde. Bu bakış ortaya çıkacak olan filmi izleyenlerin bakışını da etkileyecek elbet.
- Ancak film içinde hem yönetmenin hem de karakterin bakışını etkileyecek kameranın bakışı hem başka bir karakter gibi (Küçük Ölüm) hem de final kızı gibi ilerleyen bir işleve de sahip. Bu da karakterlerimizin cinsellikle ilgili kurduğu ilişkilenmeyi ortaya çıkarak ve Kris’in kendini keşfetme yolculuğunu başlatan yere götürüyor bizi.
Kris, Billy Presley’le tanışmak için Kuzeybatı Pasifik’teki kampa gidiyor. Serinin sadece ilk filminde oynayan ve devam filmlerine dahil olmak istemeyen Billy Presley’yle hem büyük bir merakla hem de serinin başlangıç hikayesinin anlatılacağı bu yeni filmde yeniden oyuncu olarak oynatmak istemenin verdiği heyecanla buluşuyor. Bu filmin ardından oyunculuk kariyeri pek ilerlemeyen Billy Presley, Sunset Bulvarı’ndaki Norma Desmond referanslarıyla anılıyor hatta.
Kendisinin de bu durumla ve slasher filmleri klişeleriyle dalga geçen bir kadın olduğunu biz de Kris gibi onu tanıdıkça anlıyoruz. Jane Schoenbrun, final kızlarına atfedilen ve onları sınırlandırmaya çalışan saf, masum ve arzunun uzağında yer alan nesne hâlini Billy’nin sarkastik tutumuyla kırmaya başlıyor. Onunla birlikte Kris’in de içindeki düğümler bir bir çözülüyor hatta. Nasıl ki final kızının bakireliği eşleşen o saf hâli slasher filmlerinin sonunu ibretlik bir sonuca bağlıyorsa Kris ve Billy’nin çekecekleri film de slasher filmlerinin bu parmak sallayan, cezalandıran ve düşmanlaştıran bakışının karşısında durarak yeni bir bakış üretmeye yönelik bir hikaye sunmayı amaçlıyor.
Onlar bunu yaparken de filmin içinde keşfettikleri bakışla anlamaya başladıkları hikaye, asıl katilin aslında kişiyi (özneyi) kendi bedenine düşmanlaştıran bakış olduğunu, toplum (izleyici) bakışının kişiyi kendi bedeninden koparan ve onu kendi gözünde öldüren bir nesneye dönüştürdüğünü keşfettiriyor Kris’e.Bir öznenin kendini tanımladığı hâlinin, zamirlerinin, varoluşunun sınırlandırılmaya, ayıplanmaya, yok sayılmaya başladığı zaman o öznenin varoluşunun yok edilmeye çalışıldığının yani asıl katilin onun üzerine yöneltilen yargılayıcı bakış olduğunun da altını çiziyor böylelikle.
Bununla beraber Kris’in kendi bedeniyle ve cinselliğiyle kurduğu ilişki de onun ve Billy’nin bakışıyla yeniden anlam kazanıyor. Billy’nin Camp Miasma’nın ilk filminde bekaretini kaybederken kendi bedeninden uzaklaşarak kendi bakışının Küçük Ölüm’ün bakışıyla eşleştiğini anlatması üzerine aslında filmdeki iki öznenin birleştiği ve final kızının kendi bedeniyle ilgili kararının toplumun cezalandırma mekanizmasına kafa tutarak onun kendi arzusunu keşfetmesini sağladığı bir alan açıyor perdede.
Kris’in bu anlatıyı kendi hayatında da deneyimlediği noktada Billy’yle yaşadıkları cinsel deneyim onun hem yönetmen olarak yeni filme karşı duruşunu belirliyor hem de kendi bedeni ve cinselliğiyle güçlü bir bağ kurmasını sağlıyor. Hâl böyle olunca Teenage Sex and Death at Camp Miasma, final kızının hikayesini ibret alınacak bir sonla tamamlayan bir film olmaktan çıkıp final kızlarının normların oluşturduğu yıkıcılığı reddederek yeniden doğdukları bir özgürleşmeyle yollarına devam eden özneleri yansıtan bir filme dönüşüyor. Jane Schoenbrun’un kariyeri onun güçlü anlatımıyla son sürat yükselmeye devam ediyor.










