Tesla için uyarı çanları çalıyor mu?

Elektrikli araç üreticisi Tesla'nın hisseleri, geçen cuma günü %14 düştü. Böylece şirketin hisseleri, CEO'su Elon Musk'ın Twitter'ı satın alacağını duyurduğu güne kıyasla %35 değer kaybetmiş oldu. Şirket, bu düşüşün ardından S&P 500 ESG (çevre, sosyal ve yönetişim) Endeksi’ndeki yerini de kaybetti.

• Nedir? ESG endeksinde, genel anlamda doğaya az zarar verip, paydaşlarına ve topluma faydalı işler yapan şirketler yer alıyor. Bu endekste yer alan şirketlerin; çalışma koşullarını iyileştirme, cinsiyet eşitliğini sağlama, şeffaf raporlama ve bilgilendirme sistemlerini iyileştirme, çevreye verdiği zararları azaltma gibi ölçütlere dikkat etmesi gerekiyor.

• Örnekler: Küresel ölçekte önde gelen sürdürülebilirlik endeksleri arasında; Dow Jones Sustainability Index, UN Global Compact Sustainability Stock Index ve Morgan Stanley Capital International yer alıyor. Borsa İstanbul'da ise "BIST Sürdürülebilirlik Endeksi" mevcut.

Tesla sürdürülebilirlik endeksinden neden çıkarıldı?

Apple, Microsoft ve Amazon gibi şirketlerin yer aldığı S&P 500 ESG Endeksi'nde petrol şirketi Exxon Mobil, plastik atıkları nedeniyle eleştirilen Coca-Cola ve Amazon'daki ormansızlaşmayla ilişkilendirilen McDonald’s gibi şirketler de yer alıyor. Bu nedenle, Tesla'nın listeden çıkarılması tepkilere neden oldu. Elon Musk, Twitter'da yaptığı açıklamada şu cümleleri kullandı:

"Exxon, S&P 500 tarafından ESG için dünyanın en iyi 10 listesinde yer alırken Tesla listeye girmedi! ESG bir aldatmacadır. Sahte sosyal adalet savaşçıları tarafından silah haline getirildi."

Hangi gelişmeler etkili oldu? S&P Dow Jones ESG endeksleri kıdemli direktörü Margaret Dorn, Tesla'nın endeksten çıkarılması ile ilgili olarak ABD’deki fabrikasında meydana gelen ırka yönelik ayrımcılık olayına, Fremont fabrikasındaki kötü çalışma koşullarına, karbon emisyonlarını düşürme stratejisinin olmamasına ve karışmış olabileceği kazaya dair soruşturmaya dikkat çekti.

Gelin, Tesla’nın ESG endeksindeki pozisyonunu olumsuz etkileyen gelişmelere bakalım.

• Fremont’taki fabrikada meydana gelen ölüm: Yerel haber servisi KTVU’ya göre, 19 Ocak’ta bir Tesla çalışanı California, Fremont'taki fabrikanın güç aktarma hattında çalışırken hayatını kaybetti. Yetkililer, işle ilgili değil “tıbbi bir sorun” olduğunu söyledi. Aralık ayında ise aynı fabrikada iki çalışan arasında çıkan tartışmada bir kişi hayatını kaybetti. Çalışanlardan biri cinayet suçlamasıyla tutuklandı.
• 3 kişinin ölümüyle sonuçlanan kazaya dair soruşturma: ABD'de sürüş güvenliğinden sorumlu kurum (NHTSA), 2022 model bir Tesla S'in oto pilot özelliği açıkken karışmış olabileceği ve 3 kişinin ölümüyle sonuçlanan kaza hakkında soruşturma başlattı. Kurumun soruşturma yürüttüğü ve toplam 14 kişinin hayatını kaybettiği 35 kazadan sadece üçünün oto pilot ile ilgili olmadığı aktarıldı.
• Elon Musk’ın cinsel taciz ile suçlanması: SpaceX’in jet filosunda çalışan bir uçuş görevlisinin iddiasına göre Musk, 2016’da kendisine masaj yapan görevliye cinsel tacizde bulundu ve erotik masaj karşılığında bir at almayı teklif etti. İddialara göre şirket, 2018’de söz konusu görevliye 250 bin dolar ödeyerek olayın mahkemeye taşınmasını önledi. Musk, Twitter’da bir kullanıcıya verdiği yanıtta bu iddiayı yalanladı.