Veri merkezleri savaşta yeni hedef oldu: Ulusal güvenliğin kapsamı genişliyor

Binlerce yıldır savaşlarda taraflar, kuyuları zehirleyerek, köprüleri yakarak ya da daha yakın dönemlerde demiryollarına, petrol rafinerilerine ve havaalanlarına saldırarak rakiplerinin altyapısında tahribat yaratmaya çalışıyor. Güncel olarak Orta Doğu’da yaşanan savaşta ise listeye yeni bir hedef daha eklendi: Veri merkezleri. 

ABD’de Anthropic ve OpenAI, Savunma Bakanlığı ile yürüttükleri müzakereler üzerinden yapay zekanın askerî amaçlarla kullanımının sınırlarını çizmeye çalışırken bu yapay zeka sistemlerine güç veren veri merkezleri, binlerce kilometre ötedeki savaşta kritik bir hedef hâline geldi. 

Ayrıntılar: Yakın zamanda ABD ve İsrail’in İran’a ortak saldırılar düzenlemeye başlamasının ardından Orta Doğu ülkelerine yapılan misilleme saldırıları, askerî üslerin yanı sıra petrol ve doğalgaz üretim tesisleri ile veri merkezlerini de hedef aldı. Amazon, insansız hava araçlarıyla (İHA) yapılan saldırılarda Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) iki veri merkezi ve Bahreyn’deki bir veri merkezinin hasar gördüğünü açıkladı. 

• İlk olarak Amazon’un bulut bilişim birimi Amazon Web Services (AWS), BAE’deki veri merkezlerinden birine nereden geldiği belirlenemeyen nesnelerin çarparak yangın çıkarması sonucu tesisin elektriğinin geçici olarak kesildiğini ve hizmetlerinin askıya alındığını açıkladı. 
• Yangın, İran'ın ABD ve İsrail'in Ayetullah Ali Hamaney ve diğer üst düzey yetkilileri öldüren saldırılarına misilleme olarak BAE'yi vurduğu gün çıktı. İtfaiye ekipleri yangını söndürmek için çalışırken tesisin elektriği kesildi.
• Diğer iki tesise yönelik saldırılar da bu gelişmeyi takip etti. 

AWS, BAE’deki iki tesisin doğrudan hedef alındığını, Bahreyn’deki tesisin ise yakınlarında meydana gelen bir İHA saldırısı sonucu hasar gördüğünü vurguladı. Bahreyn’deki veri merkezi, şirketin ABD ordusuna verdiği destek nedeniyle İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından hedef alındı. Şirket, saldırıların sebep olduğu yapısal hasar nedeniyle tesislerden en az birinde faaliyetleri durdurarak personeli tahliye etmek zorunda kaldı. 

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Orta Doğu’daki bir Microsoft tesisine yapılan saldırıyı da üstlendi. 

• Amazon ve Google’ın, devlet kurumlarına bulut hizmetleri ve yapay zeka altyapısı sağlamak üzere İsrail hükümetiyle imzaladığı 1,2 milyar dolarlık bir sözleşmesi bulunuyor. 

• The Guardian’ın yaptığı bir araştırma da İsrail hükümetinin, Microsoft’un bulut hizmetlerini kullanarak Gazze ve Batı Şeria’daki Filistinlilerin yaptığı milyonlarca çağrı verisini depoladığını ortaya çıkarmıştı. 

Önemli ayrıntı: Veri merkezlerine yönelik saldırıların ardından BAE’deki bankacılık sistemleri, ödeme altyapısı, paylaşımlı yolculuk platformları ve teslimat uygulamaları gibi dijital hizmetlerin birçoğunda uzun süreli kesintiler yaşandı. BAE’de AWS sunucularını kullanan şirketlere kesintilerin etkisini sınırlandırmak için alternatif bölgelere geçiş yapmaları tavsiye edildi. 

• Uzmanlar, bu tür tesislere yapılan saldırıların bankacılık ve kamu gibi kilit sektörleri felç edebileceğine ve bir dakikalık kesintinin bile bir kuruluşa milyonlarca dolara mâl olabileceğine işaret etti. 

Hava saldırılarını haritalandıran kâr amacı gütmeyen kuruluş Holistic Resilience, bu sırada İsrail ve ABD’nin de İran’ın başkenti Tahran’da en az iki veri merkezini hedef aldığını duyurdu. Bu tesislerden biri, doğrudan İran Devrim Muhafızları Ordusu ile bağlantılıydı. 

Geniş açı: Rusya da dört yıl önce Ukrayna’ya yönelik saldırılarını başlatmasından bu yana onlarca kez ülkenin bilgi teknolojisi altyapısını hedef aldı. 

İran-ABD çatışmaları bir ilke sahne oldu

Fakat yakın dönemde yaşanan gelişmelerle birlikte ilk kez ABD’li büyük teknoloji şirketlerinin veri merkezleri, askerî saldırılarda doğrudan hedef alınmış oldu. Bu hedeflerin Orta Doğu’da yoğunlaşması ise elbette tesadüften ibaret değildi. 

Rakamlar: DC Byte verilerine göre Körfez Bölgesi’ne kıyısı olan altı Arap ülkesinde inşa edilmiş veya edilmekte olan 230’a yakın veri merkezi bulunuyor. Ucuz enerjiye erişim imkanı ve arazi bolluğu, ABD merkezli şirketleri bölgede veri merkezi inşa etmeye ve Körfez Bölgesi’ndeki altyapılarını genişletmeye teşvik ediyor. Operasyonların çoğu, yerel şirketlerle ortaklık kurularak yürütülüyor. 

Ayrıca Orta Doğu’daki veri merkezlerinin toplam kapasitesinin güncel olarak 4,5 GW seviyesinde olduğu ifade ediliyor. Bu kapasiteye 1,7 GW daha eklenmesi planlanıyor. Planlanan ek kapasitenin büyük bir kısmının, Suudi Arabistan ve BAE’de inşa edilecek tesislerle sağlanacağı belirtiliyor. 

Dahası: Teknoloji devleri, ilerleyen dönemlerde bölgeye daha fazla yatırım yapmayı hedefliyor. 

• Kasım ayında Microsoft, 2029’a kadar BAE’ye 7,9 milyar dolar yatırım yapacağını açıkladı. 

• Amazon ise geçen yıl Suudi Arabistan’da devlet desteğiyle kurulan yapay zeka şirketi Humaine ile kurduğu stratejik ortaklığın bir parçası olarak bölgeye 5 milyar dolardan fazla yatırım yapacağını duyurdu. 

• Humaine de Elon Musk’ın yapay zeka girişimi xAI’a yaptığı 3 milyar dolarlık yatırımın bir parçası olarak xAI ile birlikte Suudi Arabistan’da 500 MW kapasitesinde bir veri merkezi kuracağını açıkladı. 

Öte yandan: Bölgedeki 230’a yakın veri merkezinin yalnızca birkaçı, Amazon’a ait veya Amazon tarafından işletiliyor. Fakat Abu Dabi’nin devlet mülkiyetindeki yatırım şirketi Mubadala tarafından kurulan ve Microsoft ile işbirliği bulunan Khazna Data Center Ltd, Orta Doğu ülkelerinde veri merkezi işleten en büyük operatör olma niteliği taşıyor. 

• Suudi Arabistan’ın en büyük telekomünikasyon şirketinin bir yan kuruluşu olan Center3’nin de ülkedeki veri merkezlerinin neredeyse yarısını inşa ettiği biliniyor. 

• Microsoft ve Google gibi ABD merkezli devler, bölgede bulut bilişim hizmetleri sunmak için genellikle yerel operatörlerden veri merkezi kapasitesi kiralıyor. 

Ulusal güvenliğin kapsamı genişliyor mu? 

Geçmişte savaşlarda ağırlıklı olarak demiryolları ve petrol sahaları hedef alınırken bugün veri merkezlerine saldırı düzenlenmesi, artık bu tesislerin kritik bir altyapı olarak kabul edildiğini kanıtlıyor. Binlerce kişinin günlük olarak kullandığı hizmetlerde uzun süreli kesintiler yaşanması da dijital altyapının stratejik bir hedef hâline geldiğini ortaya koyuyor. 

Kesintiler ortadan kaldırılsa da uzmanlar, veri merkezlerine yönelik saldırıların modern ekonomilerin ne denli bulut altyapısına bağımlı olduğunu ortaya çıkardığına işaret ediyor. Bugünün dünyasında veri merkezleri, ekonomiler için kritik bir altyapı hâline geliyor. Hedef, artık demiryolları ve buhar makinelerinden veri merkezleri ve fiber optik kablolara çevriliyor. 

Üstelik: Bu saldırılar, dijital altyapının yanı sıra doğrudan savunma sistemlerini de hedef alıyor. Zira ülkelerin savunma teknolojisi, giderek artan oranda gözetim, İHA navigasyonu ve video ile uydu görüntülerinin gerçek zamanlı analizi gibi konularda yapay zeka ve bulut teknolojisine güveniyor. 

Son yıllarda hükümetler de veri merkezlerinin stratejik önemini vurguluyor. ABD, veri merkezi endüstrisini 16 kritik altyapı sektöründen biri olarak kabul ediyor. Birleşik Krallık, 2024 yılında veri merkezlerine kritik ulusal altyapı statüsü kazandırırken Avrupa Birliği de bu tesisleri özel bir statü altında değerlendiriyor. 

Veri merkezleri, ekonomi için giderek daha önemli hâle geldikçe ekonomik güvenlik ve ulusal güvenliğe dair önemini de artırıyor. Yakın zamanda Orta Doğu’da veri merkezlerine yapılan saldırıların, hükümetlerin bu tesisleri tıpkı enerji tesisleri, telekomünikasyon ağları, su arıtma tesisleri ve ulaşım altyapısı gibi ulusal güvenlik stratejisine dahil etmesine yol açması bekleniyor. Saldırılar, verilerin birden fazla bölgede çoğaltılması ve yedeklenmesine yönelik ihtiyacı da artırıyor. 

Öte yandan: Veri yerelleştirme gereksinimleri ve fiziksel altyapı sınırlamaları, verileri taşımayı zorlaştırıyor. Yaydıkları yüksek ısı da veri merkezlerini saklamayı imkansız hâle getiriyor. Bu tesislerin kritik bileşenleri de genellikle açıkta bulunuyor ve betonla kaplanamıyor. 

Uzmanlar, tesise elektrik sağlayan soğutma ünitesi ve transformatör gibi kritik bileşenlerin yedeklenmesi ve hazırda bekletilmesi gerektiğine, bu sayede onarım hızının artırılabileceğine işaret ediyor. Ayrıca takip eden süreçte şirketlerin, verilerin nasıl yedeklenebileceğine, mevcut yedekleme sistemlerine ve bir veri merkezi devre dışı kaldığında iş yükünün nasıl başka bir veri merkezine aktarılabileceğine daha fazla odaklanması bekleniyor.