Yapay Zeka Fabrikası raporu: Türkiye yapay zeka ekosistemi 1.188 aktif girişime ulaştı

Türkiye İş Bankası bünyesinde faaliyet gösteren girişim sermayesi fonu Yapay Zeka Fabrikası, 5 Şubat Perşembe günü hayata geçirdiği bir etkinlikte Türk Yapay Zeka Ekosistemi ve Global Etki Raporu’nun sonuçlarını paylaştı. 

• 2025 yılını odağına alan rapor, Yapay Zeka Fabrikası öncülüğünde Türkiye İş Bankası, Türkiye Bilişim Vakfı, Endeavor Türkiye ve Startups.watch işbirliğiyle hazırlandı. 

Türk yapay zeka girişimlerinin global ölçekte incelendiği ilk rapor olan çalışmanın çıktıları, Workup by Türkiye İş Bankası’nda basın mensuplarına sunuldu. 

Etkinliğin açılışında sahneye Yapay Zeka Fabrikası CEO’su Can Bakır, Endeavor Türkiye Genel Müdürü Aslı Kurul Türkmen ve Startups.watch kurucusu Serkan Ünsal çıktı. Ünsal, çalışmada yapay zeka girişimlerini diğer girişimlerden ayırırken değer teklifi faktörünü dikkate aldıklarını vurguladı. 

Ünsal ayrıca, yapay zeka teknolojisini çıkarınca değer teklifi çöken girişimleri yapay zeka girişimi olarak sınıflandırmadıklarını dile getirdi. 

Bulgular: Rapor, 2022’de ChatGPT’nin yaygın kullanıma açılmasıyla yapay zekanın yalnızca bir araştırma konusu olmaktan çıkıp küresel ölçekte benimsenen ve viral bir tüketici platformuna dönüştüğüne dikkat çekti. Çalışmaya göre 2025 sonu itibarıyla dünya genelinde 1 milyar dolar değerlemeye ulaşarak unicorn statüsü kazanmış 326 yapay zeka girişimi bulunuyor. Bu girişimlerin 221’i, yani %67’si, ABD’de konumlanıyor. 

İlk 3 sırada ABD’yi Asya ve Avrupa takip ediyor. Asya’da Çin, 39 unicorn ile başı çekiyor. 

• Türkiye’de Insider, unicorn statüsü kazanan ilk yapay zeka girişimi olma niteliği taşıyor. Türk girişimciler tarafından yurt dışında kurulan Periodic Labs ve Fal.ai ile birlikte Türkiye kökenli unicorn yapay zeka girişimi sayısı 3'e çıkıyor.
• Türkiye’nin, Doğu ve Güneydoğu Avrupa ile tüm komşu ülkeleri arasında yapay zeka alanında unicorn çıkarmayı başaran tek ülke olduğu görülüyor. 
• Daha geniş ölçekte Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesine bakıldığında ise Türkiye’nin unicorn sayısı açısından dördüncü sırada olması dikkat çekiyor. Listede Türkiye’nin önünde 7 unicorn ile İsrail, 3 unicorn ile Suudi Arabistan ve 2 unicorn ile Birleşik Arap Emirlikleri bulunuyor. 

Ayrıca dünya genelindeki yapay zeka unicorn’larının %57’si 2011-2020 arasında, %23’ü 2021-2025 arasında, %10’u ise 2000-2010 arasında kuruldu. 

• Yapay zeka girişimlerinin diğer alanlarda faaliyet gösteren girişimlere göre çok daha hızlı unicorn statüsü kazandığı tespit edildi. Bu hızın her sene artış gösterdiğinin de altı çizildi.

Öte yandan: Rapora göre 2025 yılında dünya genelinde toplam 400 milyar dolar girişim yatırımı yapıldı. Bu yatırımın 158,9 milyar doları, yapay zeka girişimlerine gitti. Yıl genelinde yapay zeka girişimleri, 4 bin 480 adet yatırım anlaşmasına imza attı. 

• Yatırım adedi düşüş gösterse de yapay zeka girişimlerine yapılan yatırımın miktarı, 2025’te bir önceki yıla göre %50 arttı. 

Türkiye’de 1.188 aktif AI girişimi var

Rapor ayrıca, Türkiye’de güncel olarak 1.188 aktif yapay zeka girişimi bulunduğuna işaret ediyor. Bu girişimlerin %70’inin 2020 ve sonrasında kurulduğu ve 2024-2025 döneminde 180 yapay zeka girişiminin erken aşamada yatırım aldığı görülüyor. Benzer şekilde yurt dışında Türk girişimciler tarafından kurulmuş 274 yapay zeka diaspora girişimi yer alıyor. 

Ayrıca Türkiye’de 6 yapay zeka hızlandırma programı, 5 yapay zeka odaklı fon ve 25 yapay zeka etkinliği bulunuyor. Bunun yanında Türkiye sınırları içinde 1 adet unicorn statüsü kazanmış yapay zeka girişimi bulunurken Türk diasporasında bu sayı 2'ye çıkıyor. 

Önemli ayrıntı: ABD, İngiltere, Almanya, Hollanda ve Estonya, en çok Türk yapay zeka girişimi bulunan beş ülke olurken Türkiye içinde İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli ve Bursa, yapay zeka girişimi sayısında başı çekiyor. 

• Serkan Ünsal, ABD ve İngiltere’nin Türk girişimciler tarafından dil avantajı nedeniyle tercih edildiğini söylüyor. 

Ek olarak: Türkiye’de yapay zeka girişimlerinin hangi konularla ilgili çözüm ürettikleri incelendiğinde ilk sırada 188 girişimle bilgisayar görüşünün yer aldığı görülüyor. Bu alanı 138 girişimle üretken yapay zeka ve 110 girişimle sohbet tabanlı yapay zeka çözümleri takip ediyor. 

Türk diasporası yapay zeka girişimlerinde ise ilk sıraya 66 girişimle üretken yapay zeka yerleşiyor. İkinci sırada 57 girişimle ajan tabanlı yapay zeka çözümleri yer alıyor. Bilgisayar görüşü ve tahmin tabanlı yapay zeka ise 25 girişimle üçüncü sırayı paylaşıyor. 

Bununla birlikte: Rapor, Türkiye’deki en aktif yapay zeka yatırımcısının 2024-2025 yıllarında yaptığı 27 yatırımla Yapay Zeka Fabrikası olduğuna işaret ediyor. Listede Yapay Zeka Fabrikası’nı sırasıyla e2VC, TIBAS, Domino Ventures, Kayacan Ventures, ENA VC, Revo Capital, Boğaziçi Ventures ve Inveo Ventures takip ediyor. 

2025 yılında Türk diasporasının aldığı ortalama yatırım tutarı, 2,4 milyon dolar olarak hesaplanırken Türkiye’deki yapay zeka girişimlerinde bu tutar 100 bin dolara geriliyor. 

• Türkiye’de 2024 yılı, yapay zeka alanında hem yatırım adedi hem de yatırım tutarı açısından zirve bir dönemi temsil ediyor. 2024’te 111 farklı anlaşmada yapay zeka girişimlerine toplam 282,8 milyon dolar yatırım yapıldığı görülüyor. 2025 ise 69 adet anlaşmayla hacim açısından tüm zamanların en yüksek ikinci seviyesine imza atsa da 17,4 milyon dolar toplam yatırım tutarıyla önceki yılların gerisinde kalıyor. 

• Türk diasporasında ise 2025’in 29 anlaşma ve 712,7 milyon dolar yatırımla zirve bir yıl olduğu görülüyor. 

Kadınların kurduğu girişimlerin oranı diasporada daha fazla 

Diğer yandan Türkiye’deki yapay zeka girişimlerinin %18’i kadın girişimciler tarafından kurulurken Türk diasporasında bu oran %23’e çıkıyor. Yapay Zeka Fabrikası portföyünde kadın kuruculu girişim oranı, %24 ile hem Türkiye’deki hem de diasporadaki genel ortalamayı aşıyor. 

Ayrıca: Mobil uygulamanın Türkiye’de girişimlere bir rekabet avantajı sağladığı ifade ediliyor. Türkiye’de üretken yapay zeka çözümleri geliştiren girişimlerin %75’i, web arayüzü kullanırken %25’i bu çözümü mobil uygulama üzerinden sunuyor. Türk diasporasında ise web arayüzü %90’a çıkarken mobil uygulama sunan girişim oranı %10’a geriliyor. 

• Türkiye’de mobil uygulaması 100 milyon indirilme sayısını geçen 3 girişim bulunuyor. Ayrıca bu mobil uygulamalardan bazıları, 60 milyonun üzerinde aktif kullanıcıya ulaşıyor. 

Anket sonuçları: Türk Yapay Zeka Ekosistemi ve Global Etki Raporu, akademisyenler, kurumlar ve yatırımcılarla yapılan anketin sonuçlarına da yer veriyor. Ankete göre Türkiye’deki kurumların %53’ünde bir yapay zeka stratejisi bulunurken %37’si hâlihazırda bu tip bir strateji hazırladığını söylüyor. Kurumların %10’unda ise yapay zekaya yönelik herhangi bir strateji bulunmuyor. 

Kurumların %53’ü, yapay zekayı iş süreçlerine entegre etse de bu benimseme sürecinde yerli girişimlerin çözümünü kullandığını söyleyen kurumların oranının yalnızca %6,25 olması dikkat çekiyor. Girişimler, kurumlara erişim ve güven tesis etme konusunda zorluklarla karşılaşırken kurumların da yerli girişimlerin sunduğu çözümleri mevcut ihtiyaçları için henüz yeterli bulmadığı görülüyor. 

• Bunun yanında anket, akademisyenlerin yapay zeka girişimlerinin potansiyeline kurumlar ve yatırımcılardan daha fazla güvendiğine dikkat çekiyor. 

Kurumlara yapay zeka adaptasyonunun önündeki en büyük engel sorulduğunda %40 nitelikli insan kaynağı eksikliği, %27 regülasyon belirsizliği, %13 veri erişimi, %10 ise maliyet yanıtını veriyor. 

Yapay Zeka Fabrikası portföyü 5 milyar dolar değerlemeyi aştı

Rapora göre 2023’te kurulan Yapay Zeka Fabrikası, güncel olarak yatırım portföyünde 30 girişim ve 1 unicorn barındırıyor. Girişimlerin ortalama ciro büyümesi %44 olarak ölçülürken portföydeki girişimlerin %60’ı yabancı merkezli olma niteliği taşıyor. Kurum ayrıca, portföyündeki girişimlerin toplam 546 milyon dolar yatırım aldığını ve 5 milyar doların üzerinde toplam değerlemeye ulaştığını söylüyor. 

Soru-cevap: Workup by Türkiye İş Bankası’nda düzenlenen etkinlik, rapor sunumunun ardından soru-cevap oturumuyla devam etti. Google Cloud Türkiye Ülke Müdürü Önder Güler, oturuma katkı sağlayan isimler arasındaydı. Kasım ayında duyurdukları yatırımla Turkcell ile işbirliği içinde Türkiye’nin ilk hiper ölçekli veri merkezini kuracaklarını hatırlatan Güler, veri altyapısı ne kadar güçlenirse geleceğe dönük o kadar iyi planlama yapılabileceğini vurguladı. Güler ayrıca, altyapı güçlenirse ileride girişimlerin diasporaya gitmek için daha az neden bularak Türkiye’de kalacaklarını da sözlerine ekledi. 

TAZI AI Systems CEO’su Zehra Çataltepe ise Türkiye’nin kadın kurucu açısından oldukça iyi bir orana sahip olduğuna dikkat çekerek oturuma katıldı. Çataltepe ayrıca, yapay zeka girişimleri için önemli olduğunu tespit ettiği üç konudan bahsetti. Odağın çok iyi belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Çataltepe, yapay zekayla her şeyin yapılamadığına dikkat çekti. Kullanım kolaylığının da ikinci önemli nokta olduğunu hatırlatan Çataltepe, ürünü kullanacak insanın gelişmesini beklemek yerine ürünü kullanımı kolay hâle getirmek gerektiğine işaret etti. 

Son olarak yapay zekanın temelde bir yazılım olduğu ve yazılım denetleme süreçlerine çok dikkat edilmesi gerektiği vurgulandı. Çataltepe, geliştirilen yazılımın çok sağlam olması ve sistemde her şeyin açıklanması ve raporlanması gerektiğini ifade ederek sözlerini noktaladı. 

Emre Kurttepeli: ‘Kriptonun başına gelen AI’ın başına gelmeyecek’

Etkinliğin son oturumunda Can Bakır ve Emre Kurttepeli raporun çıktılarını değerlendirdi. Trendyol ve Insider gibi başarılı girişimlerin melek yatırımcısı olan Kurttepeli, Türkiye’deki yapay zeka girişimlerine yapılan yatırımların Silikon Vadisi temelinde düşünüldüğünde oldukça düşük bir noktada kaldığına dikkat çekti. Yapay zekanın yüksek sermaye gerektiren bir operasyon olduğunu vurgulayan Kurttepeli, Türkiye’deki girişimlerin erken aşamada umut vadettiğini, fakat Seri A’da düşüş gösterdiğini dile getirdi. 

Bu noktada Türkiye’nin mobil oyunda dünyanın üç merkezinden biri hâline geldiğini vurgulayan Kurttepeli, kurumların çoğunun daha iyi bir çözüm sunsa bile risk almamak için Türk girişimler yerine, bilindik uluslararası çözümleri tercih ettiğine işaret etti. Kurttepeli, kurumlarda yapay zekanın benimsenmesini sağlamak için yapay zeka dostu bir yönetim anlayışının bulunması gerektiğinin de altını çizdi.

Ek olarak: Yapay zeka alanı büyürken fırsatları kaçırmaktan korkan yatırımcıların devasa yatırımları nedeniyle balonun şişmeye devam ettiğini, fakat yapay zekanın akıbetinin hem kurumsal arenada hem de gündelik hayatta bir kullanım senaryosuna sahip olması nedeniyle kriptoya benzemeyeceğini ifade etti. 

Türkiye’de regülasyonların veriyi yerel olarak depolama şartı koştuğuna, fakat bu verilerin depolanabileceği veri merkezi altyapısının henüz bulunmadığına dikkat çeken Kurttepeli, yapay zeka alanında gelişim göstermek için bu tip kısıtlamaların giderilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi. 

• Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.