Yeme-içme sektörünün kazananları

Pandemi nedeniyle getirilen kısıtlamalar, restoranları yeni iş modelleri geliştirmeye, teslimat hizmetlerini genişletmeye, menülerini teslimat prosedürlerine uygun hâle getirmeye ve kalitelerini artırmaya zorladı. Fiziksel olarak hizmet veremeyen işletmeler ayakta kalabilmek için teslimat sistemine sığınırken Yemeksepeti, Fiyuu ve Glovo gibi çevrim içi teslimat uygulamalarına olan talep hızla arttı. Yeni bir satış kanalı yaratmak isteyen restoranların entegrasyon taleplerinin önlenemez artışı, sektördeki dinamikleri dönüştürmeye başlarken aynı zamanda yemek teslimat uygulamalarının sayısının artmasına, istihdamın artmasına ve hâlihazırdaki oyuncuların yeni pazarlara açılmasına neden oldu.

• Küresel oyuncular: Çevrim içi yemek teslimat pazarının ortaya çıkışı neredeyse 30 yıl öncesine dayanıyor. Şimdilerde Waiter.com olarak bilinen World Wide Waiter’ın 1995'te çevrim içi yemek sipariş hizmetini hayata geçirmesiyle oluşan pazardaki gelirler, 2020 itibarıyla 136,4 milyar dolara ulaştı. Çin, 650 milyondan fazla kullanıcıyla en büyük kullanıcı tabanına sahip ülke olarak öne çıkarken ABD ikinci büyük pazar konumunda bulunuyor. Çin'de çevrim içi yemek teslimatlarının %90’ından fazlası Ele.me ve Meituan Dianping uygulamalarından geçiyor. Öyle ki, Meituan Dianping'in piyasa değeri Ağustos 2020'de 200 milyar doları aştı ve şirket, Hong Kong Borsası'nda işlem gören en değerli beşinci şirket hâline geldi. Rekabetin yüksek olduğu ABD'de ise sektördeki gelirlerinin yaklaşık %80’i DoorDash, GrubHub ve UberEats gibi oyunculara gidiyor.
   
• Birleşmeler, satın almalar, halka arzlar: Pandemi döneminde bir anda hızla artan bir taleple karşı karşıya kalan çevrim içi teslimat sektöründe son bir yılda birçok anlaşma gerçekleşirken halka arzlar konusunda da yeni rekorlar kırıldı. Pandeminin başından bu yana adı sık sık Uber Eats'le anılan Şikago merkezli çevrim içi yemek sipariş platformu Grubhub, haziran ayında dümenini Amsterdam'a çevirerek Just Eat Takeaway ile 7,3 milyar dolara el sıkıştı. Böylece ABD pazarının %30'unu elinde bulunduran Grubhub'ı satın alan Just Eat Takeaway, faaliyet gösterdiği ülke sayısını 25'e çıkararak Çin dışında yer alan en büyük çevrim içi yemek sipariş platformu hâline geldi. Geçtiğimiz hafta Londra Borsası'nda hisselerini halka arz edeceğini açıklayan Birleşik Krallık merkezli Deliveroo ise son yatırım turunda azınlık hissedarı Amazon'un da dâhil olduğu mevcut yatırımcılarından 180 milyon dolar toplayarak değerlemesini 7 milyar dolara çıkardı. Almanya merkezli Delivery Hero’nun Güney Kore merkezli yemek teslimat girişimi Woowa Brothers’ı 4 milyar dolara satın alma girişimi ise bu birleşmenin Güney Kore pazarında tekelleşmeye neden olacağına hükmeden Kore Adil Ticaret Komisyonu tarafından engellendi.
   
• Market siparişi uygulamaları: 2020'de yemek teslimat uygulamalarının yanı sıra çevrim içi market siparişi uygulamaları da altın çağını yaşadı. DoorDash'in Aralık 2020'de New York Borsası'nda gerçekleştirdiği halka arzının ilk işlem gününde hisseleri %86 değer kazandı. Halka arzında 3,4 milyar dolar gelir elde eden şirket, değerlemesini 72 milyar dolara çıkardı. Sektörün en çok yatırım alan şirketi ise sonuncusu geçtiğimiz hafta olmak üzere pandemi döneminde toplam üç yatırım turuna çıkan ve 790 milyon dolar toplayarak değerlemesini 39 milyar dolara çıkaran Instacart oldu. Ocak ayında Airbnb ve Twitter dâhil birçok şirketin halka arz sürecini yöneten Goldman Sachs’ın eski yöneticilerinden Nick Giovanni’yi CFO olarak atayan Instacart'ın son yatırım turunun ardından hisselerini halka arz etmeye hazırlandığı da tahminler arasında yer alıyor. Öte yandan Uber, şubat ayının başında alkol teslimatı şirketi Drizly’i 1,1 milyar dolara satın alacağını duyurdu. Taraflar arasındaki anlaşmanın bu yılın ilk yarısında tamamlanması bekleniyor.
   
• Türkiye cephesi: Türkiye’de Yemeksepeti ve Getir'in yön verdiği çevrim içi yemek siparişi sektörü, 2020'de cirosunu 3 milyar liradan 7 milyar liraya çıkarırken sektöre yeni oyuncular katılmaya başladı. Hâlihazırda sektörde Yettim, Ne Yiyelim, Oburiks ve Sodexoplus'ın yanı sıra e-ticaret sektörünün en büyük oyuncularından olan Trendyol ve Hepsiburada da yer alıyor. Yolculuğuna market siparişi uygulaması olarak başlayan Getir'in yemek sektörüne girmesinden sonra geçtiğimiz ay Londra'ya açılması ve gelecek planları arasında Paris, Amsterdam ve Berlin'in yer alması da Türkiye merkezli oyuncuların yakın gelecekte küresel pazardan daha çok pay alabileceğini gösteriyor.