Yeni dönemde etki odaklı yatırımcılık

Koronavirüs sonrası ekonomide toparlanmanın nasıl olacağı tartışılırken ön plana çıkan fikirlerden biri “yeşil toparlanma” oldu. Birçok politika yapıcının söylemlerinin yanı sıra gerek Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva’nın konuşmalarında, gerek Avrupa Birliği’nin geçtiğimiz haftalarda açıkladığı 750 milyar avroluk toparlanma fonu teklifinde önemli bir yer alan bu fikir, sürdürülebilir ekonomik modellere geçiş için önümüzdeki yıllarda yatırımların bu alanlara yoğunlaştırılması çağrısını da içinde barındırıyor. Bu haftanın hikâyesinde, hem çevresel hem sosyal sorunlara çözüm sağlamaya çalışan sürdürülebilir ve etki odaklı yatırımcılığa bakıyoruz.

• Nedir? Global Impact Investing Network (GIIN), etki odaklı yatırımları finansal getiri sağlamasının yanı sıra çevresel ve sosyal bağlamda pozitif ve ölçülebilir etki yaratmayı hedefleyen yatırımlar olarak tanımlıyor. Giderek büyüyen bu yatırımlar, küresel çapta tarım, yenilenebilir enerji, mikrofinans, sağlık, eğitim ve daha birçok alanda bireylerin ve toplumların yaşamına katkıda bulunmayı misyon ediniyor.
   
• Pazarın durumu: Bu bağlamda yapılan yatırımları, tek bir konsolide pazara indirgemek zor olsa da bazı göstergeler bize pazarın durumu hakkında iyi bir fikir verebilir. GIIN, geçtiğimiz yıl yayımladığı bir araştırmada küresel etki odaklı yatırım pazarının 500 milyar dolar büyüklüğünde olduğunu tahmin ediyor. Diğer yandan veri sağlayıcı Morningstar’ın araştırmalarına göre, çevre, toplum ve yönetişim (environmental, social, governance – ESG) fonların yarısından fazlası son on yılda kıyaslanabilir durumdaki konvansiyonel fonlardan daha yüksek getiri sağlamış durumda. Şirketin pasif stratejiler ve sürdürülebilirlik araştırmaları direktörü Hortense Bioy, bulguların ESG yatırımlarının getirilerden feragat ettiğine yönelik söylemleri çürüttüğünü söylüyor. Araştırma aynı zamanda, koronavirüs etkileriyle piyasaların çöktüğü dönemde ESG fonlarının geleneksel rakiplerine kıyasla ortalama %1,8 kadar fazladan getiri elde ettiğini ortaya koyuyor.
   
• Sorunlar: Etki odaklı yatırımcılık, henüz yaygın kabul görmüş çerçevelere ve ölçümlere oturtulamadığı için kurumsal yatırımcılar bu alana soğuk bakabiliyor. Harvard Business Review, bu tip yatırımların ürettiği değerin ve getirilerinin hesaplanabilmesi için “impact multiple of money” (IMM) isimli, Türkçeye “etki gerçekleşme çarpanı” olarak çevirebileceğimiz bir metrik öne sürüyor. IMM hesaplaması; ürün, hizmet ya da projenin ölçeğini değerlendirmeyi, etki odaklarını açıkça belirlemeyi, çıktıların topluma olan katkısını, risk öngörülerini ve harcanan paranın sosyal getirilerini hesaplamayı içeriyor.
   
• Gelecek: Etki odaklı yatırımcılık fikri, ivme kazanmaya devam ediyor. Örneğin, ABD’de bazı vakıflar, tarihte ilk kez “sosyal tahvil” ihraç etmeye hazırlanıyor. Sanayici Henry Ford’un 1936’da kurduğu Ford Foundation, 30 ve 50 yıl vadeli sosyal tahvillerle 1 milyar dolar fon sağlamak için Morgan Stanley ve Wells Fargo’yu görevlendirdi. Bu fon, pozitif sosyal etki yaratmayı hedefleyen projelere yatırılacak. Ford’la beraber dört ABD merkezli vakıf, önümüzdeki üç yıl içerisinde kâr amacı gütmeyen organizasyonlara toplam 1,7 milyar dolar yatırım yapacak. Vakıflar, bu yatırımla “küresel pandemi ve sosyal adaletsizlik epidemisiyle” sarsılan sektöre istikrar kazandırmayı amaçlıyor. Bu örneklerin sayısı, yakın gelecekte özel sektör, ülkeler ve uluslararası organizasyonların odaklarını bu alana kaydırmasıyla artabilir.