Semte ismini veren Osman Bey, 19. yüzyılda II. Abdülhamit Han tarafından Çemberlitaş’ta kurulan Matbaa-i Osmaniye’nin müdürü Hafız Osman’ın hat yazılı Kuran’ını basmasıyla büyük ilgi görüyor, zenginleşiyor, eline geçen servetle bugün Osmanbey olarak bilinen bölgedeki araziye yatırım; konak yaptırıyor. Belki de Osmanbey semtinde sokaklara burada yaşamış veya semt için önemli kişilerin isimlerinin verilmesinin öncüsü olmuş ilk gelenek.Halâskârgazi Caddesi: Cumhuriyet öncesinde Şehit Muhtar Bey olarak biliniyor. 31 Mart 1909’da, II. Meşrutiyetin ilânını takiben İstanbul'da yönetime karşı yapılmış büyük ayaklanmada Taksim civarında ölen Muhtar Bey'in anısına bu isim veriliyor. 1927’de, Atatürk’ün annesi ve kız kardeşiyle yaşamasını takip eden dönemde kurtarıcı’ 'halâskâr' ve 'gazi' kelimelerinin birleştirilmesiyle ona atfen değiştiriliyor.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/3/1684308137079.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.67" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Sadri Maksudi Arsal Sokak'a doğru<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Şair Nigar Sokak: Adını aldığı 1862 doğumlu Şair Nigar Hanım Osman Paşa’nın kızı. Babası musikiye düşkün, annesiyse şiir meraklısı. Şair Nigar Hanım semtin sanatla iç içe olmasında önemli bir rol oynuyor. Konağında sanat buluşmaları, şiir okumaları yapıyor. Önemli bir kadın hakları savunucusu, feminizmin öncüsü.Nakiye Elgün Sokak: Türkiye'de Osmanlı döneminde ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında kız çocuklarının eğitiminin yaygınlaştırılması için çalışmış eğitimci Nakiye Elgün. Bugün Fevziye Mektepleri Vakfı olarak da bilinen Yeni Mektep adlı özel okulu, 1923’te Beyazıt’tan Şişli'ye (Teşvikiye Karakolu karşısında bulunan Naciye Sultan Konağı'na) taşımış, 11 yıl müdürlüğünü yapmış.Teyyareci Fehmi Sokak: Adını sadece Osmanbey’deki bu sokağa değil aynı zamanda Ercan Havalimanı’na da bırakmış olan Fehmi Ercan 1960 yılında teğmen olarak başladığı görevinde 1972’de binbaşı rütbesine yükselmiş.&nbsp;Reha Yurdakul Sokak:&nbsp;Türk sinema oyuncusu, yapımcı ve senaryo yazarı Reha Yurdakul, Berkin Elvan, Keriman Halis Ece, Süleyman Seba gibi isimlerin de bulunduğu Feriköy Mezarlığında definli.Sadık Şendil Sokak:&nbsp;Ekseriya Kemâl Sunal filmleri ve Hababam Sınıfı serisinin senaristliğiyle tanınan, sokağa ismini veren Sadık Şendil, Müjdat Gezen ile birlikte Güldürü Üretim Merkezi’nde çalıştı. Senede Bir Gün şarkısının da yazarı.<img src="https://images.aposto.com/2023/4/3/1684308324109.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.67" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kiralık ofis mağaza<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Sadri Maksudi Arsal Sokak: 1878-1957 yılları arasında yaşamış Türkiye ile Tatar’da kökleri bulunan devlet adamı, hukukçu, akademisyen, düşünür ve siyasetçi; Ankara Hukuk Fakültesi’nin kurucu hocalarından, aynı zamanda Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu’nun kurulmasında önemli katkıları var.Ergenekon Caddesi: 19 Ocak 2007, 15.00 sıralarında Halaskârgazi Caddesi üzerinde, Agos ofisinin yer aldığı Sebat Apartmanı önünde uğradığı silahlı saldırı sonucunda ölen gazeteci Hrant Dink ismiyle değiştirilmek isteniyor ancak bu talep 8 Şubat 2010’da İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclis oturumunda reddediliyor.Editör’ün notu:&nbsp;Sokaklar, isimleri üzerine düşündürdü bu rota bizi. İki kitap aldık. Evrak Çantası - Murathan Mungan (Metis Yayınları), İstanbul Sokakları – 101 yazardan 100 sokak (Yapı Kredi Yayınları)

Soli

Halâskârgazi Caddesi'nden Ergenekon Caddesi'ne. 

Osmanbey sokaklarına ismini veren suretlerin peşinde

<a fr-original-style="" href="https://aposto.com/en/i/70lik-rakiya-ne-deseler-begenirsiniz" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İlk sayımızda</a> Çemberlitaş’ın arka sokaklarında rakı yerine şıra içerek sarhoş olanları görmüştük. Yazarımız Mehmet Selahattin’in bu haftadaki yazısında da bir arkadaşı şıra ile nasıl sarhoş olunduğundan bahsedince aklıma Çek Cumhuriyeti’nde yaygın olarak tüketilen Burčák geldi. Burčák’dan ilk kez geçen ay, tesadüfen şarap festivalinde haberdar oldum. Pek çok yerel şarap üreticisinin tezgâhında “Burčák yazısını görünce ne yalan söyleyeyim ilk aklıma gelen bizim aynı adlı bisküvi oldu:)&nbsp;Burčák, şıranın Çeklerdeki versiyonu bir nevi. İkisi de üzüm suyunun şaraba dönüşmeden önceki hâli. İkisi de kısmen fermente ediliyor. Şıranın da burčák’ın da sağlığa iyi gelen bir sürü faydası var. Bir diğer ortak özellikleri ise ikisinin de içerdiği eser miktarda alkol nedeniyle kafa yapması. <a fr-original-style="" href="https://cs.wikipedia.org/wiki/Bur%C4%8D%C3%A1k" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Burčák</a>’ın alkol oranı %1-7 arasında değişiyor.Burčák genellikle beyaz üzümden yapılsa da kırmızı üzümden elde edilenleri de var. Şıra ise kırmızı üzümden yapılıyor. Mayalı bu içeceklerin kısa süre içerisinde tüketilmesi lazım, yoksa bozuluyor. Burčák’ın geçmişiyle ilgili bilgi bulamadım ama şıranın <a fr-original-style="" href="https://www.nefisyemektarifleri.com/blog/sira-nedir/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Osmanlı’da</a> sofrada ve muhabbet ortamında özel misafirlere ikram edilen bir içecek olduğunu biliyoruz. Mayalanma sürecinden geçtiği için şerbet ve şuruptan ayrılan bu içecekten <a fr-original-style="" href="https://www.yasemin.com/yemek/haber/2981836-bursanin-uzum-sirasi-tescillendi-peki-sira-nedir-ve-uzum-sirasi-nasil-yapilir" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Evliya Çelebi</a> Seyahatnamesi’nde de bahsedilir.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2022/9/1/1665425766766.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.71" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/iskenderyalcinkaya_/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bir arkadaşımın</a> dediğine göre gerçek burčák tatlı değil ekşi oluyormuş. Burčák yapmak için şarap yapılacak üzümün bir miktarını ayırmak gerekiyormuş. Bu da daha az şarap elde etmek demek. Bu yüzden çoğu üretici şaraplık üzümden değil, daha kalitesiz başka bir üzümden üretiyormuş. Böyle olunca da içtiğiniz şey gerçek burčák olmuyor maalesef. Bu yüzden sadece <a fr-original-style="" href="https://www.vinomapa.cz/burcak/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">1 Ağustos-30 Kasım</a> arasında Çek şarap yasasına göre üretilenleri içmek gerekiyor.&nbsp;Burčák farklı isimlerle Slovakya, Avusturya ve Almanya’da da var. İki ülkenin de kendi kültürlerinin bir parçası olan bu iki içecek her ne kadar sağlığa iyi gelse de kafa olmak için içildiği de yadsınamaz bir gerçek. Çünkü şarap ya da rakıdan daha ucuz olduğu için Cumhuriyet döneminde şıra içiliyordu. Çek Cumhuriyeti’nde ise kimileri tarafından burčák’a “Old Men Milk” denilmesinin sebebi belki de artık yaşlanılınca daha yumuşak ve hafif alkolle çakırkeyif olma isteğidir.

İstanbul'da Nasıl Eğleniyorduk?

Old Men Milk

Mahallelinin meslek ayrımı olmaksızın buluşup tartışabileceği, öğrenebileceği "Perşembe Toplantıları"nın üssü. 

Yolu İstanbul’dan geçen tüm topluluklardan bir parça

MAHALLE MAHALLE: Emir (Barın) “Çemberlitaş tarih boyunca hep kütüphaneleri, medreseleri, basım evleri ve müzeleriyle entelektüel kesimin hep uğradığı bir bölge olarak anılıyor. Zaanatkârların da bu bölgede yoğunlaşması sayesinde tasarım anlamında da önemli bir merkez hâline geliyor.”&nbsp;diye başlıyor anlatmaya mahalle ve Barın Han’ın kuvvetli ilişkisini.MÜDAVİMİYİM: Her mahalleli gibi güne başladığın Çiğdem&nbsp;Pastanesi’nin, Pierre Loti Meydanı’nından yola koyulup Hipodrom’da kendini bulduğun Peykhane Caddesi’nin.

1950’den beri var Zımba Dünyası. Üçüncü nesil Cenk, otuz altı yaşında on beş yaşından beri de çırak. Üniversite mezunu ama hayat şartları onu dede mesleğine geri döndürmüş. O gençken bu sokak ayakkabıcı ve derici sokağıymış, çekiç sesinden yürünmezmiş. Şimdilerde nispeten daha sakin ama esnaf hâlâ çalışmaya ve üretmeye devam ediyor.Dükkânın içerisinde tavşanı ve papağanı var Cenk’in. Çalışma masasının karşısına birer sandalye iliştiriyor bizim için. Bir gözümüz hayvanlarında bir gözümüz onda sohbetimize başlıyoruz.<img src="https://images.aposto.com/2022/8/3/1663153016425.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.80" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Cenk çalışma masasında<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Çemberlitaş, nasıl bir semttir?Burası çok tarihî bir yer. Tam dükkânımın karşısında İncili Kilisesi var. İran’dan gelen çok oluyor. Düğün dernek yapılıyor. Mahalleli olarak benimsiyoruz, sahip çıkıyoruz. Bu değerler hepimizin. &nbsp;Bölge “Suriçi” diye geçiyor. İstanbul’u insan vücudu olarak düşünürsek Çemberlitaş İstanbul’un midesi, Sirkeci kalbi, Eminönü beyni benim için. Yani bu mahalle bilen için çok lezzetli bir yer. Tabii zaman verip tanımaya çalışırsan.&nbsp;Çemberlitaş’ın mahallelisini nasıl bilirsin?Komşuculuk burada hâlâ devam edebiliyor ve bu çok kıymetli. Sabah kahvaltısı, alışveriş ve ticaret hep birbirimiz üzerinden dönüyor. Cenazeler de birlikte düğünler de. Niye? Çünkü burada iş erken başlıyor. Ailemizden çok mahalledeki arkadaşlarımızı görüyoruz bu da bizi birbirimize bağlıyor.Mesela sabahları kahvaltı için Kumkapı’dan kaymak alırız, simit, domates, peynir; ne varsa koyarız. Sofrayı da hep kapının önüne kurarız. Sen “Afiyet olsun” dediğinde biz sana yolluk yapar veririz. Çemberlitaş böyledir, hâlâ.Sence zımbacının bu mahallede olması neyi değiştiriyor? Mahalleli ne amaçla buraya geliyor?Üretim yapmak isteyenler veya hayal güçlerinin peşindekiler buraya geliyor. Biz mahallede tekiz. Biz olmazsak ya da malzemeler olmazsa insanlar bu işi yapamaz. Biz süreci kolaylaştırıyoruz. Mahalleli istediğinde ders de veriyorum, bildiklerimi anlatıyorum. Atölye çırakları, evde çalışanlar veya yabancılar geliyor. Birlikte yeniden öğreniyoruz. En keyif aldığım şeyse gelenlerin malzemeleri keşfetme anı.Derken içeri bir müşteri giriyor. “Ben amcanla konuşuyordum hep bu sefer sen bana yardımcı olabilir misin?” diye soruyor. Hemen orada istenilen saat kayışını çiziyor Cenk, telefonlarını alıyorlar ve haberleşmek üzere ayrılıyorlar.Mahalle hâlâ sıcak hâlâ samimi. Sokakta hâlâ bir simit kokusu, yan taraftan sofrana kadar gelen çay sesi ve gülüşmeler.

Çemberlitaş’ta yetmiş iki yıldır hayatta olan bir zımba dükkânı. Üçüncü nesilden Cenk’le çay eşliğinde sohbetteyiz.

Yetmiş iki yıldır burada: Zımba Dükkânı

Mehmet Selahattin,&nbsp;<a fr-original-style="" href="http://ataturkkitapligi.ibb.gov.tr/yordambt/yordam.php?sayfaOturumAc" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">27 Ekim 1928</a>Kışı Eylül içinde bağrımıza bastık. Bu sene pek erken gelen altı aylık misafirimizi korkarız ki layık olduğu şekilde ağırlayamayacağız. Dün tanıdıklardan birine sordum:-Nasıl, odununu alabildin mi?-Vallahi bu züğürtlük devam ederse bize odunu karı atacak! Şimdilik işimiz oduncunun insafına kaldı. Bugün peşin yarın veresiye derse biz de ağzı açık sobanın karşısında titreşir dururuz.&nbsp;***Bu sabah sırtımda bir ürperme, başımı tekrar yorganın içine sokmak için şiddetli bir arzuyla gözlerimi açtım. Aynı yorganı bir tekmede duvara yapıştırıp sere serpe yattığım sıcak yaz gecelerini hatırladım. Ve o sıcak yaz gecelerini hatırlarken incecik cibinlik kıvrımlarında toplanan kırmızı suratlı şişman karınlı haşereyle bazen sabahlara kadar süren çırpınırcasına mücadelelerim gözümün önüne geldi. Kendi kendime “Ooh! Tahtakurusuz ve piresiz bir sabah uykusu uyumak mümkün olacak!” dedim. Ve hafifçe kestirmek üzereydim ki merdiven başındaki kapı delicesine vuruldu ve tangır tungur bir teneke gürültüsü akabinde gelip uyandırdılar.-Kalk, badanacılar gelmiş!Gece yarısından üç saat sonra uykuya varıp alacakaranlıkta yatağında rahatsız edilen bir adam ne yaparsa ben de onu yaptım!-Allah o badanacıların belasını versin! Gün çuvala mı girmiş? Sonra gelsinler!İyi ama beni dinleyen kim! Yanı başımdaki odada çoktan faaliyet başlamıştı. Hiddetle söylenerek kalktım ve yüzümü alelacele yıkayarak bir hamlede giyindim. Fakat uyku hala gözlerimin kenarından akıyor. Şimdi ben bu kafayla nereye gider, kimleri görür ve neye dair yazarım?&nbsp;***Gelişigüzel yürüyorum. Sultanahmet Meydanı’ndan ağır ağır Divanyolu’nu takiben Çemberlitaş’a kadar geldim. Bilmem neden? Ayakta la havle ile durabilen bu yanık taş sütununun yanına yaklaşırken daima heyecan içinde kalırım. Ve hatırıma şu meşhur tekerleme gelir:“Birden göğe küp dizseler,Birbirine berkitseler,Altındakini çekseler,Seyreyle sen gümbürtüyü.”Sanırım ki muzibin biri bu eğri büğrü taşlardan en altındakini çekmek için benim oradan geçmemi bekliyor. Ve gümbürtüyü işitmemek için kulaklarımı tıkayıp koşar adımla yanından uzaklaştım.&nbsp;Kendimi büyük bir pazar yerinde zannediyorum. Kasap, sebzeci, tatlıcı, şıracı ve helvacı dükkanları arasında kalan bu geniş yol halkın gelip geçtiği bir sokak manzarasını kaybederek civar esnafın hükmü altına girmiş. Burada herkes kendi malını caddenin ortasına kadar sürerek orada satmayı tercih ediyor. Hele şıracılar, hele şıracılar! Bunlar adeta şıracı değil, birer gizli meyhanecidir. Kapalı kaplar içinde birkaç gün zarfında şıraya dönüşen, bu şıracıların iki bardağını içen bastığı yeri görmeyecek hale geliyor. Öğle, ikindi ve akşam saatlerinde mahallenin kodamanları, şuradan buradan toplanıp gelen ehli keyifler... Atıyorlar kapının önüne iskemleleri, kuruyorlar masayı, tam bir aşk ve şevk ile atıştırıyorlar. İçtikleri kaçak rakı değil ki müskirat memurlarından ürksünler, oturdukları yer meyhane değil ki polisin yasağından çekinsinler! Sabahlara kadar içip içip sızıyorlar.Şimdi siz derseniz ki “Şıra insanı sarhoş eder mi?” fakat soruyu bana değil, üç bardak ekşimiş üzüm suyuyla aklını mezata verenlere sorunuz.&nbsp;İşte bu şıracılardan bir tanesi. Müsaade ederseniz, şöyle bir kapısından bakalım.&nbsp;Fakat bunun diğer şıracı dükkanından hiç farkı yok.&nbsp;İsterseniz denemek için birer de şıra isteyelim.&nbsp;Nasıl, lezzeti bir hoş değil mi?&nbsp;Hayır, yanılıyorsunuz. Size verdiği adi şıradır. Alkollü içkiyi her rast gelene çıkaramaz. Onun belirli müşterileri vardır. Belirli zamanlarda gelip gıdalarını alırlar.O civarda kısaca yaptığım tahkikata göre bilhassa rakı pahalılaştıktan sonra ekşi şıraya karşı rağbet çoğalmış.&nbsp;Herif düşünüyormuş: “Yarım okka rakıyı en aşağısından olmak şartıyla bir buçuk liraya veriyorlar. Gelir burada yarım okka şıra yuvarlayıp yirmi beş kuruş toka ederler. Oh keka! Maksat zum olmak değil mi? Şıranın böylesi çifte imbikten çekilmiş halis rakı yerini tutar!”Eğer yolunuz düşer de Cuma akşamları Çemberlitaş semtinden geçerseniz kulağınızı açıp etrafı bir dinleyin. O ne yanık şarkılar, o ne tatlı saz ve söz alemleridir! Kimi bir kenarda tamburasını tıngırdatır, kimi bir köşeye çekilmiş eli şakağında hazin hazin okur. Kimi kalkıp çiftetelli oynar, kimi keyifli keyifli hikayeler anlatır. Kısacası bir alemdir gider.Fakat buraları Galata meyhanelerinin basık tavanlı, sigara dumanıyla dolu odalarında her an bir olay çıkarmaya hazır gibi eli belindeki tabancada, gözü karşısındaki masada belasını arayanların uğrağı olmadığını söyleyeyim. Rivayete göre, Çemberlitaş’ın şıracılarında keyif çatıp üzüm kızıyla kucakdaş olanlar içinde uslu akıllı efendiler, akşamları kerahet vaktinin gelip çatmasından sonra şöyle bir uğrayıp bir kıyyeyi aşmayan gıdasını aldıktan sonra evlerinin yolunu tutan aile babaları, bazı yaşlı memurlar falan da varmış. Bana bu izahatı veren dükkan sahibi anlatıyordu:“Vaktiyle, içkinin yasak olduğu zamanlarda, bir mırmırık boza varmış ki insanı cin gibi çarparmış. Şimdi bu şıra da tıpkı o mırmırık boza gibi içenlerin aklını başından alıyor. Yarım okka filan ne ise, ama öyleleri var ki bir oturuşta üç-üç buçuk okka şırayı bitirmeden kalkmıyor.”Hilal-i Ahdar istediği kadar vecizeler savurup broşürler yayınlasın, meşhur içki düşmanı Mister Jonson istediği kadar memleket memleket dolaşıp konferanslar versin! Ezelden mest olan insanoğlu ayık geçen ömrü ömürden saymıyor vesselam!<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">*Mehmet Selahattin Güngör’ün yazılarındaki bazı kelimelerin yerine, okumayı kolaylaştırmak için günümüzdeki karşılıkları yazıldı. Anlamı ve anlatımı bozacak ya da değiştirecek herhangi bir değişiklik yapılmadı. ‘İstanbul’da Nasıl Eğleniyorduk’un amaçlarından biri de yazara hak ettiği değeri de vererek İstanbul’un geçmişine dair çok zengin bilgiler içeren bu yazıları gün yüzüne çıkarmak.

Vaktiyle mırmırık boza vardı. İçenleri sarhoş ederdi. Şimdi zaman değişti. Rakı pahalılaştıktan sonra okka ile keskin şıra içenler az değildir.

Rakı Yerine Keskin Şıra İçenler De Var!

Bu haftaki hikâyemiz, 1916 yılındaki <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2Y4NjA0ODI1MDYxMDAwN2YxZDU1YiZ1c2VyPTVlNWJlYTE3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4YyZhdXRob3I9NWVjMGRmOWYwMTU3NTkxNmExYzdlMDMzJnVybD1odHRwJTI1M0ElMjUyRiUyNTJGamZhLmFyY2gubWV0dS5lZHUudHIlMjUyRmFyY2hpdmUlMjUyRjAyNTgtNTMxNiUyNTJGMTk3NSUyNTJGY2lsdDAxJTI1MkZzYXlpXzIlMjUyRjE3Ny0yMTAucGRm"">Türk-Alman Dostluk Yurdu</a> yarışmasıyla başlıyor. Dönemin iç işleri sorumlusu Talat Paşa ile İmparator Kaiser Wilhelm II, Almanya’yı tanıtacak bir yapının İstanbul'da, aynı şekilde bir benzerinin de Almanya’da inşa edilmesini ister. Yarışma için kimi şartlar belirlenirken yetkililer zorlanır. Çünkü, 19. yüzyıla dek Türk-İslam mimari öğelerinin ön plana çıkması, Almanya’dan getirilecek bir mimarın hangi unsurları “beraberinde getirmesi” gerektiğine karar verilmesinde zorluk çıkartır. Yetkililer yarışmaya katılması için 24 kişi belirler, bunları 12’ye indirir; aralarından biri askere gittiği için 11 kişi İstanbul’a davet edilir. Yarışma için azınlıkların veya gayrimüslimlerin yoğun olduğu semtlerden ziyade Çemberlitaş gibi eski bir yerleşim yeri tercih edilir. Ayasofya, Sultanahmet, Kapalı Çarşı gibi tarihî mekânların anlamlarına bir değer daha katması planlanan projenin adayları arasındaki en genç isim ise 36 yaşındaki Bruno Taut’tur.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-08-21T08:13:40.804Z.jpeg" alt="brunotaut"><figcaption>Bruno Taut Fotoğraf: vikipedi üzerinden &nbsp;</figcaption></figure>• Bruno Taut: Kendisi, Yahudi asıllı bir ailenin mimar ve şehir plancısı oğludur. 1880 yılında Doğu Prusya’nın başkentinde -şimdiki adıyla Kaliningrad’da- dünyada gelir. Almanya’daki uygulamaları esnasında mimarlığın yaşam kalitesini artıran, estetik kaygılar barındırsa da konforunu bütün bileşenlerinden nimetlerinden faydalanarak sağlayan bir disiplin olduğuna inanır. Renk kullanımı, malzeme bilgisi ve tasarrufu ön planda tutması; dönemin sürdürülebilir yaşam felsefesine uyduğunu gösterir. Mesleğine merakı, çok genç yaşta duvarcı çırağı olarak çalıştığı yıllarda başlar. Meslek lisesi altı dönemden oluşurken Taut'un üç dönemde bitirmesi hızla çalışmaya başlamasına yardımcı olur. Bu sayede erken atıldığı çalışma hayatında dönemin bilinen mimarlarının stüdyolarında tasarım yapma imkânı bulur. Bir yandan da 1908 yılında Berlin’deki planlama dairesinde başkanlık yapmış olan Theodor Goecke’nin şehircilik eğitimini tamamlar. Bu esnada fikirleri onun sosyalizmle yakınlaştırır ve özellikle "ütopya"ya dokunan tasarımlar yapmaya başlar. Zihinsel bozukluğa sebep olduğuna inandığı savaş dönemi, "umudu" bir tasarım unsuru olarak kullanmasını tetikler. Bunun için başta ışığı kullanır. Hatta ışığı bir ressam gibi değerlendirir ve beton ile camı kullandığı tasarımlarıyla dikkat çeker. Cama olan bağlılığı Die Gläserne Kette (Cam Zincir) isimli bir topluluğun içinde yer almasına, topluluğun üyelerinin mektupla fikir alışverişinde bulunmalarına sebep olur. Ülkede ırka bağlı ayrımcılığın artışıyla beraber İsveç, Japonya ve en son Türkiye’ye gelir. Türkiye’ye çağrıldığında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde yönetici olur ve Milli Eğitim Bakanlığı’nda da Mimarlık Bölüm Başkanlığına getirilir.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-08-21T08:12:51.592Z.png" alt="camev"><figcaption>Taut'un 1914 yılında bir fuar için tasarladığı cam pavyon. &nbsp;</figcaption></figure>• Yapıtları: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nin, Ankara Atatürk Lisesi'nin Atatürk'ün katafalkının, Trabzon Fen Lisesi’nin ve Cebeci Ortaokulu'nun planlarını çizer. Aynı zamanda Ortaköy’de yer alan ve Boğaziçi Köprüsü’nden geçerken kiremit rengiyle bizi kendine çeken evini de inşa <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmM2Y4NjA0ODI1MDYxMDAwN2YxZDU1YiZ1c2VyPTVlNWJlYTE3MDhlZGE3NzU0MjFhZmY4YyZhdXRob3I9NWVjMGRmOWYwMTU3NTkxNmExYzdlMDMzJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5lLXNrb3AuY29tJTI1MkZza29wYnVsdGVuJTI1MkZicnVuby10YXV0LWJpci11dG9weWEtZHVza3VudSUyNTJGMjI2MA=="">eder</a>.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-08-21T08:25:04.511Z.jpeg" alt="taut"><figcaption>Taut'un evi</figcaption></figure>• Yapı, Japonya’daki minimalizmle Türkiye’deki Cumhuriyet dönemi mimari unsurlarını barındırır. Ne yazık ki bu yapıda uzun zaman geçiremeden griple başlayan sağlık sorunlarının zatürreye dönmesi sebebiyle 1938 yılında hayatını kaybeder. Bize de geçenin hâlâ hayranlıkla seyrettiği evi kalır.

Çemberlitaş ile ilgili hikayeler