2021'de Türkiye'de neler oldu?

Ocak 2021

Beklenti: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Beklenti Anketi'nde cari yıl sonu tüketici enflasyonu (TÜFE) beklentisi, %11,15, dolar/TL kuru beklentisi 8,09 TL, büyüme beklentisi ise %3,9 oldu.

Faiz: TCMB, politika faizini %17'de sabit tuttu. Yapılan açıklamada para politikasındaki sıkı duruşun uzun süre sürdürülmesine karar verildiği ve gerekirse ek sıkılaştırma yapılabileceği ifade edildi.

Türkiye İş Bankası: Genel Müdür Adnan Bali, Nisan 2011'den bu yana sürdürdüğü görevinden mart ayında ayrılacağını ve bankanın yeni genel müdürünün Teknolojiden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Hakan Aran olacağını duyurdu. Adnan Bali, şu anda İş Bankası'nın Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapıyor.

_{Fotoğraf: AA}

Yatırım: Hızlı teslimat uygulaması Getir, 128 milyon dolar yatırım alarak değerlemesini 850 milyon dolara çıkardı ve Londra'da hizmet vermeye başladı.

Ortaklık: ABD merkezli medya ve eğlence şirketi Discovery, Türkiye merkezli çevrim içi akış platformu BluTV’nin %35 hissedarı oldu. Stratejik ortalık, Discovery’nin tüm içeriklerinin ve Eurosport’un premium spor yayınlarının BluTV platformunda yayımlanmasını da kapsıyor.

FAST: 7/24 anlık perakende ödeme uygulaması Fonların Anlık ve Sürekli Transferi (FAST) Sistemi, bankalarla sürdürülen pilot testlerin tamamlanmasının ardından 8 Ocak itibarıyla genel kullanıma açıldı.

Aşı: Türkiye'de acil kullanım onayı verilen Çin merkezli Sinovac şirketinin geliştirdiği Covid-19 aşısının ilk uygulaması, Ankara Şehir Hastanesi'nde Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'ya yapıldı.

Şubat 2021

_{Fotoğraf: Getty Images}

Kredi notu: Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Türkiye’nin kredi notunu BB- olarak teyit ederken kredi notu görünümünü negatiften durağana çevirdi.

İş gücü: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) , "işgücü istatistiklerinde" revizyon gerçekleştirileceğini ve mevcut durumda üçer aylık ortalamalarla aylık olarak paylaşılan istatistiklerin bağımsız aylık tahminler şeklinde yayımlanacağını duyurdu.

Bankacılık: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre Türkiye'de bankacılık sektörünün toplam kârı, 2020'de %22 artışla tüm zamanların en yüksek kârı 60 milyar liraya ulaştı.

Rekor: Türk Telekom, 2020’de gelirlerini %20 artışla 28,3 milyar liraya çıkararak son 12 yılın büyüme rekorunu kırdı.

Çekilme: Zomato, 26 Şubat 2021 tarihinde Türkiye’deki ofisini kapatarak Türkiye pazarından ikinci kez çekildi.

Mart 2021

_{Fotoğraf: Emrah Yorulmaz/AA}

Ekonomik Reform Paketi: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "ekonomik reform paketini" açıkladı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, 10 ana başlığın yer aldığı 38 sayfalık Ekonomik Reform Paketi'nin detaylarını sundu.

Büyüme: Türkiye ekonomisinin, 2020'de bir önceki yıla kıyasla %1,8 büyüdüğü açıklandı. Türkiye, verisi açıklanan G20 üyeleri arasında Çin'in ardından büyüme kaydeden ikinci ülke oldu.

Faiz: TCMB, politika faizini 200 baz puan artırdı. Kararın ardından TCMB Başkanı Naci Ağbal, Cumhurbaşkanı Kararı'yla görevden alınarak yerine Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu atandı.

• Naci Ağbal'ın TCMB Başkanı olarak görev yaptığı 132 günde geleneksel para politikaları uygulanarak politika faizi toplam 875 baz puan artırılmıştı.

_{TCMB Başkanı Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu}

Koltuk değişiklikleri

• Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü Hakan Atilla, genel müdürlük görevinden istifa etti.
• Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı görevine Prof. Dr. Sait Erdal Dinçer atandı.
• Türkiye Varlık Fonu Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Müdürü Zafer Sönmez görevden alınarak yerine Salim Arda Ermut atandı.
• Ziraat Bankası Genel Müdürü Hüseyin Aydın görevden ayrılırken genel müdürlük koltuğuna Alpaslan Çakar, bankanın yönetim kurulu başkanlığına ise Burhaneddin Tanyeri getirildi.

Çip kıtlığı

_{Fotoğraf: AA}

• Otomotiv Sanayii Derneği tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye'de ocak-şubat döneminde toplam üretim %6,5 ve otomobil üretimi bir önceki yılın aynı dönemine göre %16 geriledi.
• Tofaş, küresel çapta yaşanan çip kıtlığı nedeniyle 19 Mart-5 Nisan tarihleri arasında iki hafta boyunca üretimi durduracağını açıkladı.
• Oyak Renault, küresel çapta yaşanan çip kıtlığı nedeniyle 15-22 Mart tarihleri arasında Bursa’daki fabrikasında üretime ara vereceğini açıkladı.

Unicorn: Getir, Peak Games'in ardından 1 milyar dolar değeri aşarak unicorn statüsüne ulaşan Türkiye merkezli ikinci girişim oldu.

Siber saldırı: Yemeksepeti kullanıcı veri tabanı, kimliği tespit edilemeyen korsanlar tarafından saldırıya uğradı ve kullanıcıların hesap bilgilerinin bir kısmının ele geçirildi.

Nisan 2021

_{Borsa İstanbul / Fotoğraf: AA}

Halka arz: 2021'in ilk üç ayında Borsa İstanbul'da gerçekleştirilen 6 halka arzın toplam büyüklüğü 1,58 milyar liraya ulaşarak bir önceki yılın tamamındaki rakamı geride bıraktı.

Enflasyon: Tüketici fiyat endeksi, Mart 2021’de bir önceki yılın aynı ayına göre %16,19 artarak Temmuz 2019’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Merkez Bankası kararları

• Merkez Bankası, Şahap Kavcıoğlu başkanlığındaki ilk Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizini %19 seviyesinde sabit tuttu.
• Kripto varlıkların 30 Nisan 2021’den itibaren ödemelerde doğrudan veya dolaylı olarak kullanılması yasaklandı.

Kabine değişikliği: Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, görevden alındı. Pekcan’ın yerine ise Mehmet Muş atandı.

• OdaTV'den Can Özçelik, bazı belgeler yayımlayarak Ticaret Bakanlığı'nın "Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan ve eşinin sahibi olduğu Nanoksia Biyoteknoloji ve Karon Mühendislik firmalarından 9 milyon lira değerinde binlerce litre dezenfektan" satın aldığını iddia etmişti. Ticaret Bakanlığı, iddiaları yalanlayarak her şeyin usulüne uygun gerçekleştiğini belirtti.

_{Thodex kurucusu Faruk Fatih Özer / Fotoğraf: DHA}

Dolandırıcılık: Türkiye merkezli kripto para borsası Thodex’in sitesine erişimin kapatıldı ve Thodex kurucusu Faruk Fatih Özer’in yaklaşık 2 milyar dolarla yurt dışına çıktığı iddia edildi.

Yerli şirket: Çiçeksepeti, 2011 yılında şirkete yatırım yapan Amazon ve Hummingbird’ün azınlık hisselerini geri satın alarak yeniden %100 yerli bir şirkete dönüştü.

Yatırım: Trendyol, mevcut ortağı Alibaba'dan 350 milyon dolar yatırım alarak değerlemesini 9,35 milyar dolara yükseltti.

Tam kapanma: 29 Nisan Perşembe 19.00'dan 17 Mayıs Pazartesi 05.00'e kadar kesintisiz sokağa çıkma kısıtlaması uygulanacağı açıklandı.

Mayıs 2021

_{Fotoğraf: AA}

Enflasyon: Tüketici fiyat endeksi, bir önceki aya göre %1,68, yıllık %17,14'lük artışla 23 ayın zirvesine yükseldi.

Dolar/TL: Döviz piyasalarında dolar/lira kuru 8,50 seviyesini aşarken avro/lira kuru 10,29'u, sepet kur ise 9,39'u görerek tüm zamanların en yüksek seviyelerine geldi.

Hibe: Ticaret Bakanlığı tarafından tespit edilen sektörlerde faaliyet gösteren 235 bin esnafa 5 bin, 1 milyon 150 bin esnafa da 3 bin lira hibe verileceği açıklandı. Çiftçilerin ziraate ve tarım kooperatiflerine olan borçları ertelenirken tüccar ve sanayiciler için ise "nefes kredisi" adı altında %18 faizle yeni bir kredi paketi devreye sokuldu.

_{Fotoğraf: Getty Images}

Aşı: Pfizer/BioNTech, Avrupa Birliği ve Türkiye ile Covid-19 aşısı alımına yönelik yeni sözleşmeler imzaladı. Türkiye, 30 milyon dozu opsiyonlu olmak üzere toplam 90 milyon doz aşı satın aldı.

İSO 500: İstanbul Sanayi Odası'nın hazırladığı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasının sonuçları açıklandı. Tüpraş, üretimden satışlarda 58,6 milyar lirayla birinci; Ford Otomotiv 45,2 milyar lirayla ikinci; Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları 31,2 milyar lirayla üçüncü oldu.

Blok zinciri: Türkiye İş Bankası, blok zinciri teknolojisini kullanarak dış ticarete aracılık etmeye ve ödeme garantisi vermeye başladı.

Haziran 2021

_{Fotoğraf: AA}

TOGG: Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu, ödenmiş sermayesini 150 milyon liradan 997 milyon liraya çıkarırken sermaye artışı sonrası Turkcell, Vestel ve Anadolu Grubu'nun şirketteki payları %23’e yükseldi.

Büyüme: Türkiye'de gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), yılın ilk çeyreğinde 2020'nin aynı çeyreğine kıyasla %7; son çeyreğine kıyasla %1,7 arttı.

Dolar/TL: Türk lirası, dolar karşısında tüm zamanların en düşük seviyesi olan 8,80'in üstünü gördü.

Gini katsayısı: Türkiye'nin gini katsayısı, 2019 gelirlerini referans alan 2020 anketinde bir önceki yıla kıyasla 0,015 puan artarak 0,410'a yükseldi ve 2009'dan bu yana görülen en yüksek seviyeye geldi.

Sıfır emisyon: Arçelik, 2050 yılına kadar tüm faaliyetlerinde net sıfır emisyona ulaşmayı hedeflediğini açıkladı.

Haciz: Thodex'in banka hesaplarında bulunan yaklaşık 16 milyon liraya haciz işlemi uygulandı.

Swap: Türkiye'nin Çin'le olan döviz takas (swap) hattının büyüklüğü 2,4 milyar dolardan 6 milyar dolara çıkarıldı.

Temmuz 2021

_{Fotoğraf: AA}

Nasdaq: Hepsiburada, Nasdaq borsasında halka arz edilen ilk Türkiye merkezli firma oldu.

Enflasyon: Tüketici fiyat endeksi, %17,53 ile son iki yılın zirvesini gördü. Enflasyonla mücadele kapsamında Ekonomi Koordinasyon Kurulu ve Fiyat İstikrarı Komitesi kuruldu.

Rapor: TCMB, yayımladığı yılın 3'üncü Enflasyon Raporu'nda 2021 yıl sonu enflasyon tahminini 1,9 puan güncelleyerek %12,2’den %14,1’e yükseltti.

Açlık ve yoksulluk: Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ), "Açlık ve Yoksulluk Sınırı" araştırmasında açlık sınırı, 2,9 bin lira; yoksulluk sınırı ise 9,5 bin lira olarak belirlendi.

_{Dream Games ekibi / Fotoğraf: Daily Sabah}

Unicorn: Dream Games, 155 milyon dolarlık yeni yatırım turu sonucunda 1 milyar dolar değerlemeye ulaşarak Peak Games ve Getir'in ardından Türkiye'den çıkan üçüncü unicorn oldu.

Kesinti: Akbank hizmetlerine bir sistem arızası sebebiyle 48 saat erişilemedi. Ziraat Bankası, mobil şubesinde de “yoğunluk kaynaklı kısmi erişim sorunları” olduğu açıklanan kesintiler yaşandı.

İnorganik büyüme: Getir, Güney Avrupa pazarında faaliyet gösteren hızlı market teslimatı uygumalası Blok'un tamamını satın aldı.

Ağustos 2021

_{Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, Türkiye'nin ilk "decacorn"u olan Trendyol'un transfer merkezini ziyaret etti. Fotoğraf: AA}

Decacorn: Trendyol, değerini 16,5 milyar dolara çıkararak Türkiye merkezli ilk "decacorn" teknoloji şirketi oldu.

• Decacorn nedir? 1 milyar dolar değerlemeye ulaşan şirketler için tek boynuz anlamına gelen "unicorn", 10 milyar dolar değerlemeye ulaşan şirketler için ise on boynuz anlamına gelen "decacorn" terimi kullanılıyor.

Rapor: Türkiye, ABD merkezli Heritage Vakfı'nın yayımladığı Ekonomik Özgürlük Raporu'na göre 2021 yılında beş ülke gerileyerek 178 ülke arasında 76'ncı sırada yer aldı.

Swap: Türkiye, Güney Kore ile 2 milyar dolarlık swap anlaşması imzaladı. 3 yıl sürecek anlaşmayla ülkeler, finansal istikrarlarını korumaya yönelik karşı ülkeye likidite sağlayacak.

Hibe: Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne göre Somali’ye 1 yılda 30 milyon dolar hibe edilmesi kararı alındı.

Çip krizi: Toyota Türkiye, yaşanan çip kıtlığı nedeniyle Adapazarı'ndaki fabrikasında üretimi 20 Ağustos - 5 Eylül arasında durduracağını açıkladı.

Eylül 2021

_{Fotoğraf: AA}

Fahiş fiyat: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, New York’ta yeni açılan Türkevi’nde yaptığı açıklamada gıda fiyatlarındaki yükselişten zincir marketleri sorumlu tuttu. Açıklamanın ardından Ticaret Bakanlığı, zincir marketlerde denetim için müfettiş görevlendirdiğini açıkladı.

Büyüme: Türkiye ekonomisi, 2021’in ikinci çeyreğinde %21,7 büyüdü

Enflasyon: Tüketici fiyat endeksi, yıllık bazda %19,25, aylık bazda %1,12 arttı. Böylece enflasyon, son 28 ayın zirvesine ulaştı. TCMB Başkanı Şahap Kavcıoğlu 8 Eylül'de gerçekleşen Alman-Türk Ticaret ve Sanayi Odası toplantısında, TCMB'nin odağını manşet enflasyondan çekirdek enflasyona çevirdiğini belirtti.

Faiz: TCMB, piyasanın beklentisinin aksine politika faizini 100 baz puan indirimle %19'dan %18'e düşürerek 1,5 yıl sonra ilk kez faiz indirimi yaptı. Açıklamanın ardından dolar/TL kuru 8,80 seviyesini aşarak yeni tarihî zirvesini gördü.

Boykot: İnşaat Müteahhitleri Konfederasyonu (İMKON), çimento sektöründeki fiyat artışına tepki olarak 9-24 Eylül tarihleri arasında inşaatları durdurma kararı aldı.

Ekim 2021

_{Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Başkanı Odile Renaud-Basso / Fotoğraf: AA}

Yeşil enerji: Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Türkiye'de yeşil enerji yatırımları ile enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve iklim değişikliği projelerinin desteklenmesi için 500 milyon avroluk fon sağladı.

Görev değişikliği: TCMB Para Politikası Kurulu üyesi üç isim görevden alındı. Kararın ardından dolar/TL, 9,18’in üzerini test ederek yeni bir rekor kırdı.

Faiz: TCMB beklentilerin oldukça üstünde bir kararla politika faizini 200 baz puan indirerek %16’ya çekti. Kararın ardından dolar/TL kuru, %9,48 ile tüm zamanların rekorunu kırarken hafta sonu boyunca 9,75’e kadar yükseldi.

Ceza: Rekabet Kurumu; perakende, gıda ve temizlik ürünleri ticareti yapan zincir marketlere yönelik “fahiş fiyat” soruşturmasını tamamladı. Pandemi döneminde iletişim içinde kalarak fiyatları tüketici aleyhine yükseltmekle suçlanan BİM, A101, Migros, ŞOK, CarrefourSA ve Savola Gıda'ya toplam 2,7 milyar lira para cezası verildi.

Kasım 2021

_{Fotoğraf: Garanti BBVA}

Teklif: Garanti Bankası hisselerinin %49,85’ini elinde bulunduran İspanya merkezli BBVA, kendisine ait olmayan Garanti hisselerinin tamamı için gönüllü pay alım teklifinde bulundu ve SPK’ya başvurdu. Teklife göre BBVA, bankanın toplam sermayesinin %50,15’ini temsil eden 2,1 milyar adet payın her birine 12,20 lira ödeyecek.

Tahmin: Moody's, Global Makro Görünüm 2022-23 raporunda Türkiye ekonomisi için 2021 yılı büyüme tahminini %6'dan %9'a çıkardı. Kuruluş, hükümetin 2023'te yapılacak genel seçimleri de düşünerek kredilerde artış destekli büyümeye öncelik vermeye devam edeceğini tahmin etti.

Rapor: TCMB yılın son enflasyon raporunda 2021 enflasyon tahmini %14,1'den %18,4'e; 2022 yıl sonu tahmini ise %7,8'den %11,8'e yükseltildi.

Enflasyon: Tüketici fiyat endeksi, bir önceki aya göre %2,39, geçen yılın aynı dönemine göre %19,89 arttı. Üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) ise aylık bazda %5,24, yıllık bazda ise %46,31 ile son 19 yılın en yüksek seviyesine çıktı.

_{Yemeksepeti'nin yeni CEO'su Mert Baki / Fotoğraf: Yemeksepeti}

Devir teslim: Yemeksepeti kurucusu ve CEO’su Nevzat Aydın, 21 yılın ardından CEO’luk görevini bırakacağını açıkladı. Görevi, Yemeksepeti’ne 2011 yılında katılan ve son olarak İş Geliştirmeden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı olarak görev yapan Mert Baki devraldı.

Satın alım: Getir, Şok Marketler'de pay sahibi olan Yıldız Holding ve iştiraklerinin sahip olduğu azınlık paylarının satın alımı için niyet mektubu imzaladı.

Rekor: BIST 100, 1.737 puanla tüm zamanların en yüksek kapanışını yaptı.

Faiz: Para Piyasası Kurulu’nda (PPK) politika faizi, 100 baz puan indirimle %15’e düşürülürken dolar/TL kuru tarihinde ilk kez 11 lirayı aştı. Karar öncesi ve sonrasında birçok konuşma yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Faiz sebeptir, enflasyon neticedir," söylemini yineledi.

• TL’deki dalgalanmalar nedeniyle bazı bankaların mobil uygulamalarına erişim problemleri yaşanırken döviz büroları bir süre işlemleri durdurdu.
• Apple, çevrim içi satış kanalı ve fiziksel mağazalarındaki satışları durdurdu. Şirket, yaklaşık 2 gün sonra önceki fiyat listesini güncelleyerek ürünlerini yeniden satışa açtı.

Aralık 2021

_{Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati / Fotoğraf: AA}

Müdahale: TCMB, döviz kurlarında görülen sağlıksız fiyat oluşumları nedeniyle piyasaya satım yönünde doğrudan müdahale edildiğini duyurdu. TCMB, son doğrudan döviz müdahalesini Ocak 2014'te 3,15 milyar dolarlık satışla yapmıştı. TCMB açıklaması sonrası %10 düşüş göstererek 12,40 seviyelerine gelen kur, gün içinde tekrar 13'ün üzerine çıktı.

Bakan değişikliği: Resmî Gazete'de yayımlanan kararla Hazine ve Maliye Bakanlığı görevine "görevden affını isteyen" Lütfi Elvan'ın yerine Nureddin Nebati atandı.

İsim değişikliği: Eti, İngilizcede siyahlar için ırkçı bir ifade olarak kullanılan kelime olan "Negro" isimli bisküvisinin ismini "Nero" olarak değiştirdi. Şirket, farklı kültürlerde ayrımcılık ifade ettiğini vurguladığı isim için "Biz bir kişinin bile kalbinin kırılmasını istemiyoruz." dedi.

İhracat: Ticaret Bakanı Mehmet Muş, Kasım 2021'de 21 milyar 468 milyon dolarla aylık bazda en yüksek ihracat seviyesine ulaşıldığını açıkladı. İhracattaki rekora rağmen ithalatın %22,9 artması aylık bazda dış ticaret açığının geçtiğimiz yıla göre 272 milyon dolar artışına sebep oldu.