2025 sinemasında yolun yarısı: Bir keşif ve öneri listesi

Yıl sonu listeleri popüler bir çılgınlığa dönüşmüş durumda. Sinema cephesinde birçok büyük yapımın yılın son çeyreğine sıkışıyor olmasıysa bu durumu yılın ilk yarısında, hatta ilk üç çeyreğinde gösterime giren filmler açısından bir dezavantaja çeviriyor. Güncel olanın akılda kalıcılığı ve gösterişli olanın hatırlanışı, yılın ilk yarısındaki birçok bağımsız yapımın, yaratıcı sürprizin ve ilginç keşfin liste dışı kalmasına sebep oluyor. Oysa geriye dönüp bakmak yılın her noktasında güzel, yarısında da.

Dört yıldır aynı satırlarla başladığım ve artık “geleneksel” olduğunu söylemeye hakkım olduğunu düşündüğüm bu yazıda adı geçen filmlerden biri ya da ikisi, önceki yıllarda Everything Everywhere All at Once (2022), Top Gun: Maverick (2022), Past Lives (2023) ve Dune: Part Two (2024) gibi En İyi Film Oscar Ödülü'ne aday gösterilecek ve yılın en iyi filmleri listelerinde sıkça kendine yer bulacak. Geri kalanların da unutulmaması dileğiyle...

^{Ne Zha 2 | Kaynak: IMDb}

Bir yarı yıl değerlendirmesi

Gişe: Box Office Türkiye’nin verilerine göre yılın ilk yarısında en çok izlenen film 2.27 milyonun üzerinde izleyiciye ulaşan yerli animasyon Rafadan Tayfa: Kapadokya, en çok izlenen yabancı film ise 1.01 milyonun üzerinde kişinin izlediği A Minecraft Movie oldu. Box Office Mojo’nun verilerine göre ise 424 milyon dolara yakın hasılatla ABD gişesinin ilk sırasında da yer alan A Minecraft Movie, dünya genelinde 1 milyar dolar eşiğini aşmak üzere olsa da 2 milyar dolar eşiğine yaklaşan bir başka yapımı geçemedi: Çin yapımı animasyon Ne Zha 2, dünya gişesinin bir numarası. 

• Öte yandan: Ne Zha 2’nun ABD haklarını elinde bulunduran A24, uluslararası gişe başarısının ardından filmi ABD’de İngilizce dublajlı olarak gösterime sokacağını ve seslendirme kadrosunda başrolü Oscar ödüllü oyuncu Michelle Yeoh’un üstleneceğini duyurdu.

2025 gişesi hakkında daha fazlası için, yazın gösterime girecek dev prodüksiyonların öncesinde “2025’in kazananı kim olacak?” sorusuna yanıt aradığımız “ABD gişesinde yaz savaşları” başlıklı yazıyı okuyabilirsiniz.

^{Dreams (Sex Love) | Kaynak: İKSV}

Festivaller: Avrupa’nın üç büyük film festivalinden ikisi, her zamanki gibi yılın ilk yarısında düzenlendi. 74. Berlin Film Festivali’nde Altın Ayı Norveç’ten Dag Johan Haugerud’un üçlemesinin son halkası Dreams (Sex Love)’ın, 78. Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye Jafar Panahi imzalı It Was Just an Accident filmlerinin oldu. 

İranlı yönetmen Alireza Hatemi’nin Türkiye’de, Türkiye’den oyuncularla çektiği Öldürdüğün Şeyler, Sundance Film Festivali’nin Dünya Sineması Dramatik Yarışma bölümünde En İyi Yönetmen Ödülü'ne layık görüldü. Bu yıl ilk kez ulusal ve uluslararası yarışmaların birleştiği İstanbul Film Festivali’nde Macaristan’dan Lesson Learned Altın Lale’ye uzandı. Ankara’daki Uçan Süpürge Kadın Filmleri Festivali’nin FIPRESCI jürisi tarafından verilen büyük ödülünü ise Emine Yıldırım’ın Gündüz Apollon Gece Athena filmi kazandı.

^{Letterboxd kullanıcılarının puanlarına göre 2025 yılının ilk yarısının en iyi 10 filmi}

IMDb ve Letterboxd: 2025 sineması henüz “o” filmi bulamamış görünüyor. Zira 6 Temmuz itibarıyla ne IMDb’nin ne de Letterboxd’ın Top250 listelerinde herhangi bir 2025 yapımı bulunmuyor. (30 Nisan’da IMDb’nin listesine 247. sıradan giren ve 241. sıraya kadar yükselen Sinners bir hafta sonra listeyi terk etmişti.)

Öte yandan Letterboxd’ın geleneksel yarı yıl raporu hazırlandı ve platformdaki kullanıcı puanlamalarına göre yılın ilk yarısının en iyi filmlerini listelendi: Buna göre Sinners, Letterboxd cephesinde zirvede. Onu Brezilyalı müzisyenin yaşamına odaklanan biyografik flim Latin Blood - The Ballad of Ney Matogrosso, İstanbul Film Festivali kapsamında izlediğimiz Brezilya yapımı büyüme hikayesi Manas, gişe rekortmeni animasyon Ne Zha 2 ve prömiyerini Cannes’da yapan Amerikan bağımsızı Sorry, Baby izliyor.

^{Materialists | Kaynak: TME Films}

Hollywood eleştirmenlerinden Yarı Yıl Ödülleri: Yeni adı Hollywood Creative Alliance olan Hollywood Eleştirmenleri Birliği, yıl sonundaki kalabalıktan sıyrılmayı ve alışılmışın dışına çıkmayı her yıl haziran sonunda dağıttığı yarı yıl ödülleri Astra Ödülleri ile başarıyor. Birlik, bu seneki adayları açıkladı ve ödüllerini dağıttı: 7 adaylıkla aday listesinin zirvesinde yer alan Ryan Coogler imzalı Sinners, tüm adaylıklarını ödüle dönüştürerek 7 ödülle yılın ilk yarısının en iddialı yapımı olduğunu kanıtladı ve ödül sezonunun önemli yarışçılarından olacağının sinyallerini verdi. Aday listesinde Sinners’ı 6 adaylıkla Celine Song imzalı Materialists, 5 adaylıkla Joseph Kosinski imzalı F1: The Movie izliyordu.

^{28 Years Later | Kaynak: TME Films}

Yarı yılın öne çıkan 5 filmi

Film: 28 Years Later
Yönetmen: Danny Boyle
Süre: 115 dakika
Nerede izleyebilirsin? Film hâlâ gösterimde.

Ne demiştik? “Danny Boyle ve Alex Garland’ı neredeyse 20 yıl sonra yeniden biraraya getiren 28 Years Later, yönetmenlik ve kurgu dersi veren teknik yetkinliğinin yanında ölüm, korku ve kahramanlık temaları etrafında şekillenen senaryosuyla da bir devam filmi olarak beklentileri aşıyor.” 

^{F1: The Movie | Kaynak: TME Films}

Film: F1: The Movie
Yönetmen: Joseph Kosinski
Süre: 131 dakika
Nerede izleyebilirsin? Film hâlâ gösterimde.

Ne demiştik? “Brad Pitt’in başrolünde yer aldığı F1: The Movie, reklama boğulmuş yapısına rağmen eğlence endüstrisinin ve ana akım sinemanın tüm vaatlerini yerine getiren bir heyecan fırtınası sunuyor.”

^{Materialists | Kaynak: TME Films}

Film: Materialists
Yönetmen: Celine Song
Süre: 116 dakika
Nerede izleyebilirsin? Film hâlâ gösterimde.

Ne demiştik? “Past Lives sonrasında bir kez daha romantik komedi ve dram türlerini eğip bükerek, ortaya kendine has bir “aşk filmi” çıkaran Celine Song, Materialists ile soruyor: Lucy, âşık olduğu yoksul eski sevgilisini mi, yoksa varlıklı fakat âşık olmadığı yeni sevgilisini mi seçecek?” - Aslı Ildır

^{The Phoenician Scheme | Kaynak: UIP Türkiye}

Film: The Phoenician Scheme
Yönetmen: Wes Anderson
Süre: 101 dakika
Nerede izleyebilirsin? Film hâlâ gösterimde.

Ne demiştik? “Cannes Film Festivali’ndeki prömiyerinin ardından hemen gösterime giren The Phoenician Scheme, Wes Anderson’ın son 10 yıldaki en iyi filmi olmasının yanında duygusal yoğunluğu en yüksek filmlerinden biri.”

^{Sinners | Kaynak: Warner Bros. Pictures}

Film: Sinners
Yönetmen: Ryan Coogler
Süre: 138 dakika

Ne demiştik? “Yönetmen Ryan Coogler ve oyuncu Michael B. Jordan’ın bir kez daha güçlerini birleştirdiği Sinners, Jordan Peele sayesinde yeniden yükselişe geçen, siyah korku sinemasının etkileyici bir örneği.”

^{A Nice Indian Boy | Kaynak: IMDb}

Yılın ilk yarısından 3 keşif

Film: A Nice Indian Boy
Yönetmen: Roshan Sethi
Süre: 96 dakika

A Nice Indian Boy’un sıra dışı, özgün, sürprizli ya da yaratıcı bir hikayesi yok. Fakat daha önce heteroseksüel ya da farklı kültürlere ait versiyonlarını defalarca izlediğimiz bir hikayeyi alıp, Hint kültürüne ve kuir bir çifte ait hâle getirmesiyle farklı bir şey yapıyor ve bu formülü yürek ısıtan, samimi bir şekilde kuruyor. Hindistan kökenli Kanadalı yönetmen Roshan Sethi’nin tiyatro sahnelerinden uyarlanan filmi, başrolleri iki açık eşcinsel oyuncuya Karan Soni ile Jonathan Groff’a emanet ediyor. Eşcinsel kimliğiyle ailesine açık olsa da nişanlısının beyaz bir Amerikalı olduğunu Hindistan kökenli ailesinden gizleyen Naveen’in endişeleri, kaçınılmaz tanışma gerçekleştiğinde ve ilişkisini derinden etkilediğinde artıyor. Hint kültürüne ve kuir ilişkilere dair stereotiplerden mümkün olduğunca uzak duran hikayesiyle ve etkileyici, zevkli görselliğiyle yılın nitelikli bağımsızlarından biri olarak kalacağı kesin.

^{Black Bag | Kaynak: IMDb}

Film: Black Bag
Yönetmen: Steven Soderbergh
Süre: 93 dakika

Çağımızın nicelik yönünden en üretken yönetmenlerinden, filmografisinde Ocean’s serisi, Traffic ve Erin Brockovich gibi yapımlar olan Soderbergh’in filmini keşif başlığı altına yazmak ne kadar doğru olur kestiremiyorum. Fakat yönetmenin imzasına ve güçlü kadrosuna (Cate Blanchett, Michael Fassbender, Regé-Jean Page, Naomie Harris, Pierce Brosnan...) rağmen sessiz sedasız gösterime giren ve hak ettiği kadar konuşulmadan çıkan Black Bag, iyi yazılmış, gösterişsizliğine rağmen temposu düşük olmayan bir casus filmi. Britanya istihbaratı için çalışan, özel hayatlarında evli iki ajanın çıkarları çatışınca durumu nasıl idare ettikleri üzerine zekice bir film.

^{Companion | Kaynak: TME Films}

Film: Companion
Yönetmen: Drew Hancock
Süre: 97 dakika
Nerede izleyebilirsin? Film Apple TV+ üzerinden kiralanabiliyor.

Ne demiştik? “Barbarian filminin yaratıcılarının elinden çıkan Companion, yapay zekayı merkezine alan senaryosunda insanın kötülüğüne odaklanmayı seçiyor. [...] Sürprizleri bol, eğlence dozu korku dozundan yüksek, mizahı zeki, oyuncu kadrosu (Sophie Thatcher, Jack Quaid, Lukas Gage, Harvey Guillén ve Megan Suri) uyumlu bir film. Türler arasındaki sınırlara takılmazken en çok da yapay zekaya dair hikaye alanlarını genişletmesiyle dikkate değer. Yeter ki beklentiniz şiddetin ve kanın dozuyla dehşete düşmek değil, eğlenmek olsun.”