Alışveriş Merkezine Dönüşen Sosyal Medya

Sosyal medya platformlarında belirli dönemler içerisinde bazı trendlerin hakim olduğunu görebiliyoruz. Bunun en iyi bilinen örnekleri Snapchat'in hikâye modu ve Clubhouse sonrası gelişen sesli sohbet odaları formatıydı. Ancak bazı trendler basit bir formattan daha fazla şey ifade edebiliyor.

Son dönemde bu etkiyi yaratan platform ise TikTok oldu. TikTok'un popülerleşmesi ile birlikte öncekilere benzer bir trendin başladığını gördük. Instagram Reels, YouTube Shorts gibi yeni formatlar ile diğer büyük video platformları sahneye girdi. Ancak TikTok kendine özgü özellikleri ile bir adım ileride olmayı başardı. Birleşik Krallık'ta en hızlı büyüyen haber kaynaklarından birisi haline gelmesinin sebebi de bu farkı.

Ancak TikTok etkisi giderek daha derin bir seviyeye doğru ilerliyor. Bunun en açık örneklerini Meta çatısı altındaki platformlarda görüyoruz. Instagram tüm videoları Reels formatına dönüştürüyor ve algoritmasını daha da ön plana çıkarıyor. Facebook ise uygulamasının ana akışını TikTok benzeri bir formata dönüştürüyor ve geri kalan tüm postları ayrı bir akışa taşıyarak arka plana atıyor. Bu dönüşümün devamı da gelecek gibi görünüyor.

TikTok'un giderek diğer sosyal medya platformları üzerindeki etkisini artırıyor olmasını da bu yüzden basit bir trend olarak görmemek gerekiyor. Çünkü TikTok aslında yeni bir içerik formatının da ötesinde, yeni bir sosyal medya anlayışını getiriyor. Bu anlayışın odağında ise eğlence ve alışveriş var. 

Her ne kadar popülerleştikçe insanların bilgi, haber ve yorum paylaşımları artıyor olsa da TikTok'un sosyal medya anlayışı tamamen eğlence odaklı. Bu tür "güvenli içerikler" platformun hem reklam verenlere daha cazip görünmesini sağlıyor hem de insanların daha uzun süre platformda kalmasını sağlıyor. Bunun üzerine platform üzerinden alışveriş yapabilmenin de mümkün olmasını eklediğimizde ise ortaya aslında aşırı eğlenceli bir alışveriş merkezi çıkıyor.

Bu da aslında bir süredir ivme kazanmaya çalışan bir trend. Facebook Marketplace, Instagram profillerinden satış yapabilmek, Twitter'da Spaces bileti satmak ve bahşiş almak gibi seçenekler bunun ön adımlarıydı. Ancak TikTok sayesinde bu trend büyük bir güç kazandı. Bunun sebebi ise aslında Çin'de sosyal medyanın uzunca bir süredir bu şekilde işliyor olması. Çin'deki sosyal medya platformları için "great shopping mall" (büyük alışveriş merkezi) tanımının kullanılmasının sebebi tam olarak bu.

Bu trendin giderek güçleneceğini öngörmek çok zor değil. Meta çatısı altındaki tüm platformlar da buraya odaklandı. Elon Musk, Twitter'ı WeChat gibi her şeyin olduğu bir süper uygulamaya dönüştürmek istediğini söyledi. Snap CEO'su Evan Spiegel de ona destek verdi ve Snapchat için benzer planları olduğunu söyledi. Yani büyük platformların hepsi bu dönüşüme odaklanmış durumda.

İnternetin geleceği olarak adlandırılan kimi teknolojilerin de özünde benzer bir ticarileştirme yaklaşımını benimsediğini hesaba katacak olursak, internetin cüzdanımızla gezdiğimiz bir yere dönüşme ihtimali var. Bu her ne kadar tehlikeli görünmese de platformların giderek daha güvenli sularda yüzmek istemesi ve bilgi paylaşımı, haber ve güncel konular gibi başlıklarla arasına daha fazla mesafe koymak istemesi anlamına gelebilir. 

İnsanların giderek interneti bu platformlara denk olarak gördüğü bir dönemde böyle bir değişimin çok ağır sonuçları olacaktır. O yüzden bu platformlara bağımlılığı azaltmak ve insanların internetin sosyal medyadan daha fazlası olduğunu unutmadığına emin olmamız gerekiyor. Yoksa alışveriş merkezinden kapı dışarı edilen herkesin görünmez olduğu bir internet bizi bekliyor.