Avrupa’nın enerji krizi

Avrupa’da doğal gaz ve enerji fiyatları, arz kıtlığı yaşanan spot piyasalardaki sıkışmanın etkisiyle tarihî yükselişler yaşadı. Birleşik Krallık, İspanya, Fransa, Almanya ve Hollanda en çok etkilenen ülkeler arasında yer alırken kış aylarında zamların ve elektrik kesintilerinin artması bekleniyor.

Fiyatlar neden yükseliyor? Enerji fiyatlarındaki yükselişin nedenleri arasında yazın bitmesiyle artan talep, doğal gaz depolarının boş olması, Avrupa Birliği’nin yüksek karbon fiyatları, Rusya’dan normalden daha az gaz tedarik edilmesi ve sıcak hava dalgaları nedeniyle yenilenebilir enerji santrallerinden yeterli verimin alınamaması yer alıyor. ABD’deki Ida Kasırgası ve Fransa’dan Birleşik Krallık’a 2 gigavat enerji taşıyan ara bağlantı kablosunu devre dışı bırakan yangının da son fiyat artışlarında etkili olduğu düşünülüyor.

Fiyatlardaki son durum: Kıtada gösterge olarak kabul edilen Dutch TTF’ye göre gaz fiyatları, ocak ayından bu yana %250 artarken Almanya ve Fransa’da elektrik kontratları iki katına çıktı. Ekim vadeli gaz fiyatları, geçtiğimiz çarşamba günü megavat-saat başında 79 avroyu aşarak rekor kırdı. Doğal gazdaki yükseliş, eş zamanlı olarak elektrik fiyatlarını da yükseltiyor. Almanya’da gelecek yıl için elektrik fiyatları %4,2 artarak megawat-saat başına 103,92 avroya tırmandı.

Kimler etkilendi? Fiyatlardaki sıçramanın kaybedenleri, enerji anlaşmalarını yenilemek üzere olan yoğun enerji tüketen şirketler ve elektrik faturalarını koruma altına almayanlar oldu. Birleşik Krallık merkezli PFP Energy ve MoneyPlus Energy, elektrik fiyatlarının yükselmesinin ardından iflasını açıkladı. Kazananlar ise Avrupa’ya gaz ihraç eden ABD ve Rusya merkezli şirketler oldu.

Yükselmeye devam edecek mi? Norveç merkezli Equinor, fiyatlardaki yükselişin kış boyunca devam edeceğini söylerken Rusya yönetimi, Rusya'dan Almanya'ya yılda 55 milyar metreküp doğal gaz taşıması planlanan Kuzey Akım 2 hattının çalışmaya başlamasının Avrupa'daki fiyatları dengeleyeceğini öngörüyor. Gazprom, Kuzey Akım 2 projesini geçen hafta tamamladı; ancak Almanya’daki düzenleyicilerden onay alana kadar gaz pompalamaya başlamayacak.

Ülkeler nasıl adımlar atıyor? Goldman Sachs, artan enerji fiyatlarının Avrupa’da kış boyunca elektrik kesintilerinin yaşanmasına neden olacağı görüşünde. İtalya’da şimdiden elektrik faturalarının son çeyrekte %40 oranında artacağı uyarısında bulunuldu. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ise elektrik vergilerini düşürmeyi ve tüketicilerin gaz için ödedikleri miktara üst sınır koymayı planladıklarını açıkladı.

Türkiye nasıl etkilenecek? Türkiye’de uzun dönemli sözleşmeyle alınan gaz fiyatının Avrupa’daki gibi rekor seviyelere yükselmesi beklenmiyor; ancak Avrupa’daki enerji krizinin BOTAŞ’IN ithalat maliyetlerini artıracağı ve kış aylarında elektrik ve doğal gaz fiyatlarına zam geleceği yorumları yapılıyor.