Baz ve etkisi

Baz ve etkisi

3 Kasım - Company Global - Exante
Company Global ile birlikte

Globalleşmek için Company Global

Bu kadar basit. Küreselleşen dünyanın avantajlarından yararlanarak uluslararası pazarlarda şirket kurmak ve sınırların ötesinde şirketinizi büyütmek isterseniz doğru adres: Company Global .

Daha fazlasını öğren →

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) verilerini açıkladı. Endeks aylık bazda %2,3; yıllık bazda ise %83,7 oranında arttı.

💾 Cep bilgisi: Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi, belirli bir döneminde ülke ekonomisinde üretimi yapılan ve yurt dışına satışa konu olan ürünlerin üretici fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak fiyat değişimlerini ölçen fiyat endeksidir.

Detaylarda neler var?

Yılın ilk 10 ayında yıllık bazda ortalama %106,8 artış görülen YD-ÜFE'de kasım ayında sert bir kırılma yaşandı. Açıklanan yıllık değişim oranı 12 ayın en düşük seviyesini görürken aylık değişim oranı tarihsel ortalamaların üzerinde seyretmeye devam ediyor.

Endeksin alt kalemlerinde yıllık artış oranları %77,8 ila %126,0 aralığında değişiyor. Endeksin en çok artış gösterdiği kalem %126 ile enerji olurken, en düşük yıllık artış oranı dayanıksız tüketim malları grubu için geçerli.

Yıllık bazda en fazla artış gösteren enerji kaleminde aylık değişim oranı ise -%8,6 oldu. Bu değer, öncü verilerle uyumlu. Enerji fiyatlarında görülen aylık düşüş endeksi aşağı çeken en önemli kalem olma özelliğini koruyor. Sermaye malı kalemi ise %3,5'lik aylık artış ile alt kalemler içinde lider konumda.

Endekste ölçüme konu 25 alt sektörün 11'inde yıllık YD-ÜFE oranı manşet değerin daha altında gerçekleşti. Tütün ürünleri %55,9 ile listenin en düşüğü olurken kok ve rafine petrol ürünleri %126,0 ile liderliğini koruyor.

Baz etkisi

Endekste bir önceki yılın aynı ayında yaşanan %13,5 seviyesindeki artış, bu ay gözlemlenen sert düşüşün en önemli sebebi. Matematiksel olarak, 12 aylık zaman periyodu içindeki endeks değişimleri ölçüldüğünden, bir önceki yılın aynı ayında yaşanan aylık değişimin altında gelen her değer, yıllık büyüme oranını aşağı çekiyor.

Endekste geçtiğimiz ay da düşüş yaşanmıştı ve bunun sebebi, %7,9’luk aylık artışın yerini %1,3’lük artışa bırakmasıydı. Göstergede önümüzdeki ay ise daha da sert bir kırılma göreceğiz zira Aralık 2021’de açıklanan aylık değişim oranı %25,9 seviyesindeydi. Basit bir hesapla, YD-ÜFE endeksinde aralık ayı aylık değişim oranı dün açıklanan veri ile eşit olması durumunda (%2,3) aralık ayında yıllık YD-ÜFE verisinin %83,7’den  %49,2’ye gerilediğini göreceğiz.

Benzer durum, geçtiğimiz yıl maruz kaldığımız kur şokunun ardından tüm enflasyon göstergelerinde yaşanacak.

💉 Hatırlatma dozu: Baz etkisini konu alan 29 Kasım tarihli yazımıza buradan ulaşabilirsiniz

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

NEREDE YAYIMLANDI?

EXANTEEXANTE
∙

BÜLTEN SAYISI

🪄 Baz ve etkisi

Asgari Ücret Tespit Komisyonu üçüncü toplantısını yaptı. TÜİK, Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi'nin yıllık bazda %83,7 oranında arttığını açıkladı. AB ülkelerinin enerji bakanları, doğal gaza getirilecek "tavan fiyat mekanizması"nda anlaştı.

21 Ara 2022

Company Global ile birlikte
Fotoğraf: Unsplash

YAZARLAR

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri

ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu ele geçirmesi, Trump'ın işini zorlaştıracak yeni bir siyasi denge yarattı. Yeni siyasi denge, gümrük vergilerinden federal harcamalara ve Fed’in bağımsızlığına kadar birçok alanda Amerikan ekonomisi doğrudan etkileyecek.

ABD ara seçimlerinin kısa ve uzun vadeli ekonomik etkileri
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu

ABD seçimleri geride kaldı. Tahmin edildiği gibi Demokratlar büyük bir başarı sağladı. Yenilginin büyük oranda İran savaşına bağlanması ve Trump’a yönelik muhalefetin sadece Demokratlardan değil Cumhuriyetçilerden de gelmeye başlamasıyla savaşın bitmesine yönelik iyimserlik arttı. Bu durum elbette dünyamızın geleceği ve istikrarı açısından önemli ve olumlu bir gelişme. Ancak seçim sonrasında Demokratlardan gelen açıklamalar, seçim sonuçlarının özellikle yapay zeka yatırımlarından sipariş alan Asya ülkeleri için soruna dönüşecek gibi görünüyor.

Erhan Aslanoğlu

·

12 Kas 2026

ABD’nin seçimi Asya’nın sorunu oldu
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam

Türkiye'de imalat sanayi üretimi son yıllarda büyümeye devam ederken, tekstil ve hazır giyim gibi emek yoğun sektörlerde üretim ve istihdam kaybı yaşandı. Büyüyen sektörlerdeki istihdam artışı bu kaybı telafi etmeye yetmezken, tekstil fabrikalarının azalan makine yatırımları yerli ekipman üreticilerini de etkilemeye başladı. Sanayide üretim ve istihdam arasındaki ayrışma büyürken, düşen kâr marjları ve artan finansman giderleri mevcut üreticilerin yeni sektörlere yönelik yatırımlarını da zorlaştırıyor.

Emircan Yaman

·

11 Kas 2026

Türk sanayisinde iki farklı tablo: Büyüyen üretim, daralan istihdam
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Haftalık takvim: Enflasyon Raporu haftası

Bu hafta yurt içinde TCMB'nin yılın son Enflasyon Raporu, Eylül ayı sanayi üretimi, cari işlemler dengesi ve Kasım ayı Piyasa Katılımcıları Anketi öne çıkarken, yurt dışında ABD'de Ekim ayı enflasyonu, İngiltere'de üçüncü çeyrek büyümesi ve Avro Bölgesi büyüme ve istihdam verileri ön planda.

08 Kas 2026

Haftalık takvim: Enflasyon Raporu haftası
EXANTEEXANTE
∙

HİKAYE

Workup 14. dönem Demo Day: Yapay zeka ağırlıklı 10 girişim mezun oldu

İş Bankası’nın ana destekçiliğinde 2017'den bu yana süren Workup Girişimcilik Programı’nın 14. dönemi, çevrimiçi düzenlenen Demo Day etkinliğiyle tamamlandı. Yapay Zekâ Fabrikası’nın yürüttüğü bu dönemde 10 teknoloji girişimi mezun oldu. Dönemi öne çıkaran iki gelişme var: Mezunların 10'da 8'i işini doğrudan yapay zeka üzerine kuruyor ve seçim süreci bu kez bilinçli olarak İstanbul, Ankara ve İzmir’in dışına açıldı. Yeni mezunlarla birlikte programın toplam mezun sayısı 198'e ulaştı.

05 Kas 2026

Workup 14. dönem Demo Day: Yapay zeka ağırlıklı 10 girişim mezun oldu