Dijital kimlik için iş birliği zamanı

Dolandırıcıların asla ortadan kaybolmayacağı gerçeğini kabul edersek dijital dünyada güvenli bir ortam için iş birliği ihtiyacı daha anlamlı olmaya başlıyor. Pandemi ile hızlanan dijital ticaretteki büyümenin hedef kitlesini genişlettiği gerçeğini de göz önüne alınca dijital kimlik doğrulama sorununun ele alınması yeni bir aciliyet düzeyi kazanıyor. Son dönemde dijital saldırı yöntemleri giderek daha akıllı ve başarılı oluyor. Bu durum tüketicilerin veri hırsızlığının kurbanı olması ve bunu önleme konusunda kendilerini güçsüz hissetmesine yol açıyor. Bu endişe, tüketicilerin nerede ve ne zaman dijital olarak işlem yaparlarsa yapsınlar kolaylık bekledikleri gerçeğiyle çelişiyor.

Tıpkı gerçek dünyada olduğu gibi dijital dünyada da hareketlerimiz bizim dijital kimliğimizi oluşturan unsurlar arasına girdi. Fiziksel dünyada sadece bir imza atarak doğruladığımız kimliğimizi dijital ortamda, biyometrik doğrulama ve elektronik imza gibi çeşitli yöntemlerle doğrulamaya başladık.

Günümüzde bankaların mobil uygulamalarını yalnızca hesaplarımızı oluşturmak, internetten alışveriş yapmak için kullanmıyoruz. Banka uygulamaları üzerinden evimize yemek siparişi veriyor, arabalarımızı dijital dünyadan satın alıyor ve satıyor, otel rezervasyonumuzu internet üzerinden yapıyoruz. Bütün bu süreç, kimliğimizin dijital dünyada da onaylanmasını ve onay sürecinin güvenliğinin maksimum düzeyde olmasını gerektiriyor.

Kullanıcının yaptığı işlemler, kurumların doğrulama sistemleri tarafından kontrol edilip onaylanıyor ve bu her gün binlerce kez yaşanıyor. Kullanıcılar, kendi kimliklerinin dijital dünyada doğrulanmasını kabul ediyor ve her kullanıcı özelinde bu doğrulama onlarca kez gerçekleştiriliyor. Kurumlar, kişilerin gerçek olduğunu ve gerçekten bir işlem gerçekleştirmek istediğini anlamak, kişiler de bu işlemlerini internet üzerinden gerçekleştirmek zorunda olduğundan dijital kimliklerin önemi her geçen gün artıyor.

Dijital sağlık kimlikleri

Dijital kimlik süreci, ödemeler ile bitmiyor. Dijital kimliğimiz, devlet otoriteleri tarafından da bize sağlanıyor. Aşı kartları ve hasta olunmadığına dair QR kodlar, on milyonlarca insanın hayatında rutin bir yer ediniyor. HES kodlarıyla kişiler, hasta olduklarında toplu taşıma kullanamıyor, alışveriş merkezlerini ziyaret edemiyor. Dijital kimlikleri, gündelik yaşamlarının odak noktası haline geldiğinden bu kimliğin benimsenme süreci de hızlanıyor.

Dünyanın pek çok bölgesinde dijital Covid-19 pasaportları, blokzincire dahi işleniyor. Blokzincir teknolojisinin getirmiş olduğu güvenlik, değiştirilemezlik ve tüm paydaşlar tarafından görüntülenebilirlik, dijital kimliğin oluşturulmasında yepyeni bir boyut oluşturuyor.

Yüz tanıma, ses tanıma, alışveriş davranışlarını tanıma

Günümüzde, teknolojinin de getirdiği veri toplama ve işleme yetenekleri ile kurumlar; kullanıcıların yüzlerini, gözlerini, seslerini ve hatta davranışlarını tanımaya başlayan algoritmalar geliştiriyor. Kimlik doğrulama süreçlerinin en başında yüz tanıma geliyor. Kişiler, selfie'lerini veri işleme uygulamasına yüklüyor. Bu uygulama kulaklar, gözler, dudaklar ve bir insan yüzünü oluşturan binlerce farklı noktayı dikkatle analiz ediyor. Tıpkı bir dijital “avatar” gibi yüzünüz, o kuruluşun veri tabanına kaydedilmiş oluyor. Bu andan itibaren, aynı yüz tüm bankacılık işlemlerinizde kullanılabilir ve akıllı telefondan açılan tek bir kamera ile tüm onay süreçlerini yürütebilir hale geliyor.

E-Devlet, E-İmza, mobil imza

Dijital dünyada hızlı, kolay ve güvenli bir hayat sürebilmemiz için en temel ihtiyaç olan dijital kimliklerimiz için hangi doğrulama yönteminin kullanılacağı zor bir karar. Bu anlamda ülkemizde mevcut alternatifler, bir yandan dijital güvenliğimizi sağlarken diğer yandan kimlik algısını ve yönetimini zorlaştırıyor. Kamusal uygulamaların sayıca çokluğunun yanı sıra bu uygulamalarda kullanılan kimlik doğrulama yöntemleri (e-Devlet, e-İmza, Mobil İmza) dijital tecrübelerimizi uzun ve zorlu bir sürece dönüştürüyor.

Dijital kimlikten beklentiler

Dijital kimlik konusunda tüm dünyada farklı çözüm ve alt yapılar gelişiyor. Ülkemiz bu anlamda yeterli ortama ve bilgi seviyesine sahip. En temel ihtiyacımız, bu konuda ulusal strateji belirleyerek tüm tarafları bir uygulama planına davet etmek. Zira dijital kimlik; devletler, şirketler, kişi ve kurumlar için önemli değer yaratma fırsatları sunuyor.

Dijital kimliklerin; kimlik sahibi tarafından yönetilmesi, her yerden her zaman ulaşılabilir olması, kalıcı olması ve geniş bir kapsama alanı ile kamu-özel tüm platformlarda kabul görmesi kritik beklentiler arasında sayılabilir. Dünyadaki başarılı örneklerden, tasarım prensiplerinden ve kimlik yönetim modellerinden yola çıkıldığında dijital kimlik hizmetlerini yönetebilmenin ve sürdürülebilir kılmanın kamu-özel iş birliklerinden geçtiği görülüyor. Ülkemizde bu alanda da kolektif bir çalışma örneğinin hayata geçmesi ve daha dijital bir Türkiye’ye ulaşmak en büyük dileğimdir.