Big Tech'in yeşil rekabeti

İrem Özbay

İllüstrasyon: Ayşe Ezgi Yıldız

Eylül 2019'da Google, Amazon ve Microsoft'un binlerce işçisi, New York'ta genç aktivist Greta Thunberg liderliğindeki gösterilerde bir yürüyüş düzenledi. Yürüyüşe katılanların talepleri arasında teknoloji şirketlerinin karbon ayak izlerini azaltması ve petrol ve gaz şirketlerine makine öğrenimi teknolojisi sağlamayı bırakması yer alıyordu. Pankartlarda “Hey Amazon! Hadi liderlik edelim. 2030’a kadar sıfır emisyon,” gibi mesajlar yazılıydı. O zaman şirketlerin çoğu, yürüyüş akkında yorum yapmaktan kaçındı; ancak son yıllarda iklim değişikliğiyle mücadele konusunda atılan adımlar göz önüne alındığında çalışanların sesleri yönetim kuruluna ulaşmış gibi duruyor.

Baskı mı, telafi mi?

Teknoloji şirketleri, sunucuları serin tutmak için büyük miktarda güce ihtiyaç duyan veri merkezleri nedeniyle dünyanın en büyük elektrik tüketicileri arasında yer alıyor. Amazon, Google, Microsoft, Facebook ve Apple'ın birleşik güç kullanımı, yılda 45 terawatt saatten fazla ki bu da Yeni Zelanda’nın güç kullanımıyla eş değer. Yapay zekâ ve makine öğreniminin yükselişi ile daha fazla bilgi işlem gücü gerekeceğinden bu tüketim her geçen gün artıyor.

Google'ın enerji kullanımı; 2013 ila 2018 arasında 3 kat, Facebook’un ise 5 kat arttı. Lancaster University ve Small World Consulting tarafından yayımlanan bir rapora göre, teknoloji sektörü dünyadaki sera gazı emisyonlarının yaklaşık %3'ünü üretiyor. Bu rakam, havacılık sektörünün emisyonlarıyla neredeyse aynı. Dolayısıyla, sadece on yıllık bir süre içinde Silikon Vadisi’nin dev şirketlerinin iklim krizinin en büyük nedenlerinden biri haline geldiğini söylemek mümkün.

Şirket yöneticileri de bu durumun farkında olacak ki, son dönemde enerji şirketlerinin yanı sıra büyük teknoloji şirketleri de iddialı iklim hedefleri ortaya koyarak yeşil enerji yatırımlarını artırma yolunu seçiyor. Son beş yılda, ABD'de temiz enerji anlaşmalarının %38'ini teknoloji şirketleri yaptı; ancak hâlâ eleştirildikleri birçok konu var.

Eleştiriler

Big Tech, karbon ayak izini azaltmaya yönelik tüm olumlu eylemlerine rağmen hala dünyanın en kirletici endüstrilerden biri olan Big Oil'e katkıda bulunuyor. Son yıllarda, işlenmesi kolay rezervuarların azalması nedeniyle petrol ve gaz şirketlerinin fosil yakıt üretimi çok daha zor ve pahalı hale geldi. Bu nedenle petrol şirketleri, süreci kolaylaştırmak için yapay zekâya, makine öğrenmesine ve gelişmiş analitiğe ihtiyaç duymaya başladı. Bu noktada Big Tech oyuna dâhil oldu. Hâlihazırda Amazon, Google ve Microsoft; petrol ve gaz şirketlerinin fosil yakıtlarını daha hızlı, ucuz ve büyük miktarlarda çıkarmasına yardımcı oluyor.

Rekabetin en iyisi

Çalışanlar, tüketiciler ve çevreciler tarafından sürekli eleştirilere maruz kalan teknoloji şirketleri, temiz enerji anlaşmaları ve iddialı iklim hedefleri ile yeni bir rekabetin içerisine girdi.

📦 Amazon: Yıl, 2007. Jeff Bezos, Teksas Rüzgâr Çiftliği’nin açılışını yaptığında bunun Amazon için bir dönüm noktası olacağını henüz kimse bilmiyordu. Çiftlik, Amazon’un o güne kadarki en büyük yenilebilir enerji projesiydi. O günlerde yenilenebilir enerji sektöründe büyük bir güç olmayan şirket için son yıllarda rüzgârın yönü epey değişti. Amazon, geçen yıl ABD'de en çok temiz enerji anlaşmasına imza atan şirket oldu. Fakat Amazon'un emisyon sorunun yalnızca veri merkezleri değil depolar ve dağıtım kamyonlarından kaynaklanması nedeniyle bu anlaşmalar, 2019'daki elektrik tüketiminin sadece %42'sini karşıladı. Şirket, 2040'a kadar sıfır karbon emisyonuna ulaşmayı planlıyor.

💻 Microsoft: İklim krizi ile mücadeleyi hayır kurumları kapsamında yaptığı işlerin bir parçası olarak gören Microsoft kurucusu Bill Gates, şirketini de bu konuda adım atmaya yönlendiriyor. Teknoloji şirketleri arasındaki iklim taahhütleri konusundaki rekabetin sektördeki en iyi rekabet olduğunu söyleyen Microsoft’un Başkanı Brad Smith, şirketinin 2030’a kadar "karbon negatif" olacağını ve çevreye duyarlı teknolojilerin geliştirilmesine yardımcı olmak için 1 milyar dolar yatırım yapılacağını açıkladı. Microsoft, kurulacak İklim İnovasyonu Fonu’yla 2050 yılında şirketin kuruluşundan bugüne kadar yaydığı tüm karbon miktarını sıfırlamayı hedefliyor.

👀 Google: Geçen yıl, ABD’de kurumsal temiz enerji satın alımlarında ikinci olan Google’ın ilk rüzgâr enerjisi anlaşmasını imzalamasının üzerinden tam 11 yıl geçti. 2010’da yaptığı anlaşmayla Big Tech’in yeşil enerji yatırımlarını başlatan şirket, son olarak 2030’a kadar tüm veri merkezlerini 24 saat karbon içermeyen elektrikle (hidroelektrik, rüzgâr ve güneş gibi) çalıştırmayı taahhüt etti.

👤 Facebook: Nisan ayında artık tamamen yenilenebilir enerji kaynaklarından güç aldığını ve net sıfır emisyona ulaştığını açıklayan Facebook, rüzgâr ve güneş enerjisi üretimi için 63 projeye 8 milyar dolar yatırım yaptı. 2018’de belirlediği yenilenebilir enerji hedefleri doğrultusunda dünyanın en büyük yenilenebilir enerji alıcılarından biri haline gelen şirket, son üç yılda sera gazı emisyonlarını %94 azalttı. 2030’a kadar tüm tedarik zincirinde net sıfır emisyona ulaşılması hedefleniyor.

🍎 Apple: 2030 kadar tedarik zinciri ve ürünlerinde karbon nötr olma taahhüdü olan Apple, mart ayının sonunda 8 gigawatt kapasiteli temiz enerji kurulu gücünün devreye girmesiyle dünya genelindeki 110’dan fazla imalatçı iş ortağının Apple için yaptığı üretimlerde %100 yenilenebilir enerjiye geçtiğini duyurdu. Bu süreç tamamlandığında, yılda 15 milyon tondan fazla CO2 emisyonu önlenmiş olacak.