Elektrikli araçların geri çağırılmasına yol açan sorunlar neler?

Ulaşım sektörünü karbonsuzlaştırmanın temel yöntemlerinden biri olan elektrikli araç kullanımı, gün geçtikçe yaygınlık kazanıp popülerleşiyor. 2021 yılında elektrikli araç satışı dünya çapında 6,7 milyona yükselmişken bu rakam, 2022'nin ilk yarısında şimdiden 4,2 milyona ulaşmış durumda.

• Senaryolar da 2030 yılına kadar elektrikli araçların küresel araç stoğunda %10 ila %20 arasında pay sahibi olacağını öngörüyor.
• Hükümetler, 2040 yılına kadar dünyada tüm yeni otomobil ve kamyonet satışlarının sıfır emisyon olması için anlaşmış durumda.

Fakat bu umut verici senaryonun ardından elektrikli araç sektörü için problem teşkil eden bir durum da var: Yüksek teknoloji ile geliştirilen elektrikli araçların geri çağrılması… Sektörün en yoğun gündem maddelerinden biri olan bu durum, yüksek hacimli teknoloji yatırımlarının ve elektrikli araç kullanımının daha da yaygınlaşmasına ket vuruyor.

Peki araçlar neden geri çağrılıyor? Son gelişmeler neler? Şirketler ve hükümetler bu durum karşısında nasıl pozisyon alıyor?

Yeni teknolojiler

Tüketiciler üzerinde yapılan araştırmalar, elektrikli araçlarda geleneksel araçlara kıyasla çok daha sık arıza yaşandığını ortaya koyuyor. Her 100 elektrikli ve hibrit araçta yaklaşık 240 sorun yaşanırken bu rakam geleneksel araçlarda 173 seviyesinde kalıyor. Yaşanan problem kategorilerinin başında ise elektronik aksam, klima sistemi ve gövde donanımı geliyor. Yapay zeka destekli sürüş asistanları veya otonom sürüş gibi yeni teknolojilerin bu ilk kullanıcılarının birçok farklı hata bildirimi yapması, bir taraftan makul bir durum olarak değerlendiriliyor. 

Fakat bu muhtelif hata bildirimlerinden öte, sektörün esas gündemini elektrikli araç üreten büyük firmaların toplu geri çağırmalar yapmaları oluşturuyor. Geri çağırmaların ardındaki nedenler arızalı hava yastıkları ve benzeri güvenlik problemleri olabildiği gibi yazılım sorunlarından, bataryalardaki arızalardan dolayı aracın alev almasına yol açabilecek hayati teknik sorunlara kadar ulaşabiliyor.

• Güvenlik: Londra özelinde 2019 yılı için gerçekleştirilen bir araştırma, elektrikli araçlarda alev alma oranının %0,1 olduğunu ve bu rakamın benzinli ve dizel araçlarda %0,04 olduğunu gösteriyor.
• Maliyet: 2020 yılında General Motors, Ford ve Hyundai toplamda 132,5 bin elektrikli aracı geri çağırdı ve bunun toplam maliyeti 2,2 milyar dolar seviyesinde. Yakın dönemde General Motors'un Chevrolet Bolt EV araçlarını geri çağırmasının maliyeti ise tek başına 800 milyon dolar.

Toplu geri çağırmaların teknik arka yüzündeki en büyük gerekçelerin başında batarya teknolojileri geliyor. Nadir görülse de batarya yangınları, elektrikli araç üreticilerinin başta gelen endişe kaynağı. Bir diğer taraftan, batarya teknolojilerine uyum göstermek hâlâ zorlu bir süreç. Bu durum, Tesla için dâhi böyle… Firmanın 2030'da 20 milyonluk elektrikli araç satış hedefine, geliştirdikleri yeni teknoloji sayesinde batarya maliyetini yarıya düşürüp ulaşılacağı ifade ediliyor. Oysa, uzmanlar zamanlama konusunda Elon Musk'ın fazla iyimser olduğunu belirtiyor. İki yıl önce Model Y özelinde yaklaşık 5 bin batarya üretimi için vaad edilen maliyet azaltımının ancak yarısının –2 ile 3 bin dolar arasında– gerçekleştirildiğinin altı çiziliyor.

Son gelişmeler

• BMW, yalnızca 83 araç için geçerli olsa da 2022 i4 sedans ve iX SUVs araçlarını batarya kaynaklı yangın çıkma riski nedeniyle araçlarını geri çağırdı.
• Ford, geçtiğimiz yazın başında, 49 bin Mustang Mach-E SUVs aracı güvenlik kusurlarının aracı hareketsiz hale getirebileceği endişesiyle geri çağırdı.
• Toyota, ilk elektrikli seri üretim bZ4X model araçlarını, satışa çıkmalarından iki ay sonra teknik bir arıza nedeniyle tekerlerin sürüş sırasında araçtan ayrılması riskine karşılık geri çağırdı. Subaru da Toyota ile birlikte ürettikleri 2.600 Solterra model aracını aynı nedenlerle geri çağırmak durumunda kaldı. 

Şirketler ve hükümetler ne yapıyor? 

Elektrikli araçların yaygınlaşması, otomotiv endüstrisinde değer zincirinin de dönüşümünü de beraberinde getiriyor. Şirketler tarafında daha güvenli bataryalar geliştirilmesi üzerine adımlar atılıyor. Geçtiğimiz yılın temmuz ayında, büyük bir geri çağrma sonrasında Hyundai, LG Energy Solutions ile iş birliğine giderek dünyanın en büyük nikel sağlayıcılarından Endonezya'da batarya üretimine başlamıştı. Geleneksel otomobil firmaları sektörü her ne kadar domine etmiş gibi görünse de yeni aktörlerin de sürece dahil edilmesi artık bir gereklilik olarak görülüyor. 

Gerçekleştirilen büyük yatırımlar ve şirketlerin karşılaştığı problemlerin yanında, sektörde hükümetler düzeyinde de beklentiler yüksek. Özellikle batarya teknolojilerinin gelişiminde hükümetlerin hammadde teminindeki yatırımları destekleyerek, vergi indirimleri sağlayarak ve sektörde karbon salımı üzerine standartlar belirleyerek değer zincirinde süreklilik sağlaması öngörülüyor. 

Bunun yanında, elektrikli araçların denetlenmesi için hükümetler tarafından muhtelif çabalar da mevcut. Geçtiğimiz nisan ayında ABD'de Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi, 138 binden fazla elektrikli ve hibrit araçların bataryalarını inceleyen bir soruşturma başlattığını duyurmuştu.