HEFORSHE HAREKETİNİN TÜRKİYE SÖZCÜSÜ

Toplumsal cinsiyet rejimi, defalarca üzerinde durulduğu ve durulması gerektiği üzere beraberinde belli başlı rol diktelerini getiriyor. Bunlara paralel olarak sürekli soru soran bir kız çocuğu, büyüdüğüm 2000'ler dünyasında da neredeyse bir "baş belası" gibi algılanıyordu. Bunu en iyi, o dönemler yaygın olarak tükettiğimiz, şimdilerin TERF diyarı olduğunun altını çizmeden içimin rahat etmediği Harry Potter serisinin Hermione'sinde gözlemleyebiliyordum. 

Kapsayıcılıktan uzak: Hermione'nin beyaz perdedeki temsilcisi Emma Watson, 2014 yılında Birleşmiş Milletler Kadın Birimi İyi Niyet Elçisi olarak HeForShe hareketinin küresel lansmanını üstlendi. Konuşma, elbette eleştirileri de peşinde getirdi: feminizmin misandri temelli olmadığını vurguladığı için sevinmekle yetinme odağı, ayrıcalıklara karşı — beyaz, varlıklı, "sağlam vücut"lu ve natrans olma durumu gibi — duyarsızlık kapsayıcılık ilkesinden uzak bulundu; oğlan çocuklarının toplumsal cinsiyet rejimi dolayısıyla yaşadığı şiddetin altının çizilmediği düşünüldü.

Fotoğraf: SIPA USA

HeForShe Türkiye: Türkiye lansmanı, bir yıl sonra, HeForShe Küresel Etki Şampiyonları'ndan Koç Topluluğu’yla birlikte yapıldı. Takiben, toplumsal cinsiyet rejimi diktelerini en aktif şekilde üreten alanlardan biri olan spor camiasının en önde gelen isimlerinden Fenerbahçe Spor Kulübü de 2018 yılında olarak spor alanında toplumsal cinsiyet eşitliği için cesur ve görünür bir kuvvet oluşturmak amacıyla HeForShe hareketine katıldı.

Türkiye sözcüsü: Erkekler ve oğlan çocukları başta olmak üzere tüm bireyleri, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlaması için değişimin savunucusu olmaya ve harekete geçmeye davet eden serüvende 44. ABD Başkanı Barack Obama, Neil Gaiman ve Harry Styles gibi popüler kültürde sosyal kapitale sahip isimler bu harekete destek verdi. Gelelim günümüze: 10 Aralık 2021 Cuma günü, HeForShe hareketinin Türkiye sözcüsünün Kerem Bürsin olduğu açıklandı. Bugün de HeForShe Koordinatörü Sinem Aydın'la bu harekete sözcü olmayı konuşuyoruz.

HeForShe Türkiye ekibi ve Kerem, 10 Aralık 2021 Cuma

HeForShe hareketinin sözcüsü olmak ne anlama geliyor?

Toplumsal cinsiyet eşitliğinin gerçekleşmesi icin çok taraflılık yaklaşımıyla kuşaklar arası ve çok paydaşlı ortaklıklara odaklanılması gerekiyor. İşte bu nedenle HeForShe Türkiye olarak erkeklerin ve oğlan çocuklarının toplumsal cinsiyet eşitliğine katılımını sağlamak amacıyla özel sektör, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve spor kurumlarıyla birlikte çeşitli farkındalık, savunuculuk ve kapasite geliştirme çalışmaları yapıyoruz. HeForShe olarak en önemli destekçilerimiz gençler.

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği sadece kadınların sorunu değil — tüm toplumu etkileyen bir insan hakları meselesi olduğunu vurgulamak için geniş bir platforma sahip, birçok insana ilham verip rol model olabilecek bir isimle çalışmak bu anlamda vermek istediğimiz mesajların yaygınlaştırılması için önemli.

Peki ya bu hareketin Türkiye sözcüsü olarak Kerem Bürsin'in seçilmesinin ardındaki motivasyon neydi?

HeForShe Hareketi çalışmalarına başladığından bu yana sanat, iş dünyası ve spor dünyasından çeşitli destekçilerimiz bulunuyor. Bu destekçiler ve rol modeller Birleşmiş Milletler Kadın Biriminin ve HeForShe’nin mesajlarını ve amaçlarını yaygınlaştırmak konusunda değişimin birer savunucuları hâlindeler. HeForShe Türkiye olarak sosyal medyada yürüttüğümüz #EvdeHeForShe #BenDegilsemKim kampanyalarında da görülebileceği üzere konunun savunuculuğunu yapan ünlülerle iş birliği yapıyoruz.

Kerem Bürsin’le bir araya gelmemiz bir anda olmadı. HeForShe’yi 2015 yılında Türkiye’de başlattığımızda bir lansman videosu hazırladık ve Kerem Bürsin de o videoda yer aldı; 2018 yılında Dünya Kız Çocukları Günü’nde düzenlediğimiz konferansta yine bir araya geldik. Kerem Bürsin’i takip ediyorsanız zaten sosyal medya hesaplarında kadınlara yönelik ayrımcılığa ve şiddete dikkat çeken paylaşımlarını, röportajlarında bir şekilde konuyu toplumsal cinsiyet eşitliğine getirdiğini fark etmişsinizdir. 

Bu karşılıklı bir alışveriş ve yolu eşitlikten geçen insanlarla, varolan etkisini daha eşit ve iyi bir dünya için kullanmak niyetindeki ünlülerle yolumuz kesişiyor. Kerem Bürsin’le iş birliğimiz de bu amaca yönelik daha somut adımlar atmak ve mesajlarımızı başta erkekler olmak üzere daha geniş kitlelere yaymak amacıyla başladı.

Kerem Bürsin

Geçtiğimiz dönemde Kerem Bürsin’le bir yol haritası ortaya çıkardık, hatta lansman öncesi bizim kampanyalarımıza destek verdi. #BenDeğilsemKim kampanyasını “Artık cinsiyetçi şakalara gülmüyorum ve tepki gösteriyorum,” mesajını kullanarak başlattı. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi Avrupa ve Orta Asya Bölge Ofisimizin Awake Not Sleeping girişimi kapsamında bölgeden yazarlar toplumsal cinsiyet rol ve kalıp yargılarından arındırılmış ve kadın ve kız çocuklarının güçlenmesine destek hikâyeler hazırladılar. Spotify’da sesli kitap olarak yayınlanacak hikâyelerden birini Kerem Bürsin sesiyle tanıttı. 

HeForShe hareketiyle başta erkekler ve oğlan çocukları olmak üzere değişimi isteyen tüm bireylere seslendiğimiz için bu ismin kendi hayatında da toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı bir erkek olması gerekiyor. Kerem Bürsin de bu konuda hem kendini geliştiren adımlar atıyor hem de uzun bir süredir toplumsal cinsiyet eşitliği hakkında koçluk alıyor.

Kerem Bürsin'le nasıl bir çalışma programı öngörülüyor? Bu sürecin sonucunda somut bir çıktı elde edilmesi planlanıyor mu?

Kerem Bürsin’le başta genç erkekler olmak üzere tüm kadınlar ve erkekleri dönüşümün bir parçası olmaya davet ediyoruz. HeForShe’nin en önemli çalışma alanlarından biri gençler arasında toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık artırmak ve cinsiyetçi kalıp yargıları ortadan kaldırmak. Kerem Bürsin’le de özellikle üniversite öğrencilerini kapsayan ve diyalog hâlinde olmaya davet eden çalışmalarımız olacak — birlikte üniversitelere giderek HeForShe topluluğunu genişletip mesajımızı daha çok gence ulaştırmak istiyoruz. Aynı zamanda bu iş birliğinin etkisinin ölçümlemesini yapacağız. 

Bunun yanı sıra Kerem Bürsin'le birlikte dijital mecralarda hayata geçirmek istediğimiz bir sohbet programı var. Kendi mesleklerinde başarılı erkeklerle alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliği konusunu irdeleyeceğiz. Bu çalışmalarla başta genç erkekler olmak üzere zararlı erkeklik algısı ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerine farkındalık artırma ve tutum değişikliği yaratmayı hedefliyoruz.

Editörün notu: 7 yıllık serüven sonrası, 2021'den 2014'e bakıyorum ve merak etmeden edemiyorum — evet, oğlan çocukları ve erkeklerin toplumsal cinsiyet eşitliğine farkındalık sağlaması çok kıymetli. Peki ayrıcalıklarımızı mobilize ederken HeForShe hareketinin ikili cinsiyet sisteminin ötesine geçebilecek kadar kapsayıcı olmasını sağlayabilecek miyiz?