İlya'nın (Kuzguncuk) Bostanı

Sadece şu an değil, tarih boyunca da gıda konusunda kendi kendine yetememiş bir şehir İstanbul. Bu Bizans döneminde de böyle, Osmanlı’da da. O zamanlar da mahalle bostanları şehrin gıdasını tamamiyle karşılamıyor ama mevsimlik malzemeler yetişebiliyor. Bugün ne yazık ki yapılaşmayla giderek azaldı, şimdi parmakla gösterilecek kadar kaldı. Ne şanslıyız ve bunun için de çabaladık ki çok az sayıda şehiriçi bostanın bir tanesi burada, Kuzguncuk’ta.

İlya Kuzguncuk’ta yaşayan Rum sakinlerden biri. Aynı zamanda bostancı. Daha sonra bostanın bulunduğu arazi Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne geçiyor. Müdürlük uhdesi kendine ait alanı dönem dönem kiraya veriyor. Son kiraya verilişi ise Üsküdar Belediyesi’ne. Kuzguncuklular Derneği ve mahalleli mimarların gayretiyle belediyle görüşmeler sonucu bostan olarak kalmasında mutabık kalınan bir alan burası.

Bostan mahsullerinden domates

Kuzguncuk Bostanı’nda İstanbul bostanlarının geleneksel işlevleri, bugüne uyarlanmış, devam ediyor. Mahallede kreşindeki ve ilkokulundaki çocuklar mevsim dönüşlerini, ağaçların, bitkilerin nasıl uyarlandığını gözlemleyerek doğayla bağlarını yeniden, belki de ilk kez kurma fırsatı yakalıyor ki bu İstanbul gibi giderek daha çok katlı, heyula yapıların olduğu bir metropolde çok önemli. Başka canlıların, başka varlıkların da yaşam hakkını gözetme dürtüsünün, bilincinin tabiatı tanımakla mümkün olduğunu düşünüyorum.

Depremde toplanma, pandemide evden çıkıp nefes alınabilecek bölge; mahalle çocuklarının güven içerisinde oynayabileceği bir yer bostan. Parsellerin bir kısmı Üsküdar Belediyesi’nin yönetiminde belediye görevlileri tarafından ekilip dikiliyor. Belediye sınırları içerisindeki bir takım çocuk kulüpleri, bilgi evleri ve bazı okulların adına. Parsellerin kalanı ise ikametgâhı Kuzguncuk’ta olanların muhtara başvurmaları sonrasında kurayla “kazanılıyor”. Senede iki kez ekim yapılabiliyor.

Kuzguncuk'ta her sokak bir bostana çıkar

Bienal’de bir bostan

17. İstanbul Bienali’ne katılma şansı bulduk bu yıl. Bostanla. ABD'de yaşayan Orkan Telkan’ın küratörlüğünü yaptığı bir iş. Bostan alanlarında ekosistem üstüne yoğunlaştığımız, çok katılımcılı bir çalışma olacak. Müze Gazhane’de küçük bir bostan alanı kurduk. Bostandaki bitkilerse Langa Bostanları’ndan alındı. Langa ve 7 Kule Bostanları İstanbul’un en eski bostan alanlarından, şehir kültürü için soyut bir miras değerinde. On iki katılımcı var. On iki kişi bostanla ilgili on iki nesneyle çalışma yapıyor. Benim nesnem “kenger”. Nasıl bir çalışma olduğu sürpriz olsun.