Kırmızıların efendisi: Valentino Garavani’nin ardından

2005 yılında dönemin Roma Belediye Başkanı Walter Veltroni, The New Yorker’a verdiği bir röportajda Valentino Garavani hakkında şunları söylüyordu:

“İtalya’da Papa vardır, bir de Valentino.”

Valentino Garavani, Jackie Kennedy’nin Aristotle Onassis ile yaptığı düğünde giydiği beyaz elbiseden Farah Pehlevi'nin eşi Şah ile birlikte İran’dan ayrılırken üzerinde olan takıma, Hollywood’un efsanevi filmi Spartacus’un galasında Elizabeth Taylor’ın giydiği elbiseden Prenses Diana ve Julia Roberts’ın unutulmaz anlarına kadar pek çok ikonik kadının en önemli anlarına eşlik etti.

^{Jacqueline Kennedy Onassis, 1968'de Aristoteles Onassis ile evlenirken giydiği Valentino imzalı elbiseyle.}

Bir ustanın doğuşu

1932’de İtalya’nın Voghera kentinde doğan Valentino Garavani, gençlik yıllarında izlediği Carmen operasında kırmızının ihtişamıyla ilk kez karşılaştığını anlatıyor. “Locadaki kadınların çoğu kırmızı giyiyordu; balkonlardaki sardunyalar gibi öne eğiliyorlardı” diye hatırlıyor. 

• Christian Dior ve Guy Laroche gibi usta tasarımcıların yanında çıraklık yapan Valentino, ailesinin maddi desteğiyle 27 yaşında Paris’e taşınıyor. 

Paris’te kurduğu modaevi, ilk yılında beklenen başarıyı yakalayamıyor ancak o dönemki hayat arkadaşı ve iş ortağı Giancarlo Giammetti’nin desteğiyle marka iflasın eşiğinden dönerek yoluna devam ediyor.

^{Ünlü tasarımcı Elsa Schiaparelli’nin torunu Marisa Berenson, Roma’da Valentino’ya ait beyaz elbisesiyle.} 

Valentino, tamamen beyaz bir koleksiyonla vizyonunu uluslararası bir konuma taşısa da bugün imzası hâline gelen Valentino kırmızısı, ilk koleksiyonundaki Fiesta adlı elbiseyle sahneye çıkıyor. Berrak, cesur ve bir o kadar da keskin bu kırmızı; Valentino’nun unutulmaz bir dokunuşu olarak moda tarihindeki yerini alıyor.

Valentino’un unutulmaz anları

1970’lerden itibaren Valentino, dünya çapında tanınmaya başlarken İtalyan moda sahnesinde haute couture anlayışını hem yeniden tanımlıyor hem de uluslararası ölçekte görünür kılıyor. 

Elizabeth Taylor, Sophia Loren, Monica Vitti ve Jackie Kennedy gibi ikonlar Valentino giyerken marka aynı zamanda New York’ta mağaza açan ilk İtalyan tasarımcı olarak moda tarihinde önemli bir dönüm noktasına imza atıyor.

^{Valentino, New York’un ikonik mekanı Studio 54’te 46. yaş gününü kutlarken.}

1980’lerde Valentino, en parlak dönemlerinden birine giriyor; bir moda markası olmanın ötesine geçerek bir lifestyle evreni inşa etmeye başlıyor. Bu dönemde markanın ilk parfümü ve ilk denim koleksiyonu tanıtılarak Valentino’nun estetik dili daha geniş bir dünyaya taşınıyor.

• Aynı yıllarda, Los Angeles Olimpiyat Oyunları'nda İtalyan takımının üniformalarını tasarlıyor; ilk erkek koleksiyonunu ise Milano’da tanıtıyor.

1990’lı yıllarda moda dünyasında güçlü bir minimalizm akımı öne çıkarken Valentino Garavani kendine özgü duruşunu ve ihtişam anlayışını koruyor. “Mutlak güzellik” fikri olarak tanımladığı perspektifi sürdürüyor; bu dönemde pek çok önemli isim, kariyerlerinin en unutulmaz anlarında Valentino tasarımlarını üstlerinde taşıyor.

1996 yılında İtalyan devlet nişanıyla onurlandırılıyor. Bu dönemin sonlarına doğru Valentino markası yeni bir evreye giriyor; 300 milyon dolar karşılığında satılıyor ve Valentino, uluslararası ölçekte bir lüks moda devi hâline geliyor. Aynı yıllarda, AIDS'e karşı farkındalık yaratmak amacıyla L.I.F.E. Vakfı’nı kuruyor.

^{Gianni Versace, Valentino Garavani, Giorgio Armani ve Gianfranco Ferré, 11 Haziran 1992’de Milano’da düzenlenen Convivo for AIDS yardım etkinliğinde.}

1990’ların sonunda, bugün moda dünyasının en etkili karakterlerinden Maria Grazia Chiuri ve Pierpaolo Piccioli, Valentino’ya aksesuar tasarımcıları olarak katılıyor. Bu dönem, Valentino mirası açısından en çok saygı duyulması gereken anlardan birine de işaret ediyor. Aynı sene Roma Piazza di Spagna’da 40 kırmızı elbiseyle 40. yıl kutlaması yapılıyor. 

• Maria Grazia Chiuri, uzun yıllar Dior’un kreatif direktörlüğünü üstlendikten sonra bugün Fendi’de çalışıyor. Pierpaolo Piccioli ise yaklaşık 25 yıl boyunca Valentino’nun kreatif direktörlüğünü üstlenerek Valentino’nun çağdaş kimliğini inşa ediyor; geçen yıl itibarıyla bu yolculuğunu Balenciaga’nın kreatif direktörlüğüyle sürdürüyor.

Valentino kırmızısından sonra Piccioli, ustasının izinden giderek PP pembesini moda dünyasının imza kavramlarından biri hâline getiriyor.

Valentino Garavani, ihtişamını ve karakteristik duruşunu korurken yetiştirdiği isimler sahnenin merkezine geçtikçe zarifçe geri plana çekilmeyi de biliyor. 2007’de son haute couture defilesiyle modaya resmî olarak veda etmesine rağmen Maria Grazia Chiuri ve Pierpaolo Piccioli’den desteğini hiç esirgemiyor.

• Onu sık sık Paris’teki Hôtel de Rothschild’in ön sırasında Pierpaolo Piccioli ve Maria Grazia Chiuri’nin en yeni koleksiyonlarını izlerken görüyoruz. Hatta Piccioli’nin 2018-19 Sonbahar/Kış Haute Couture koleksiyonu izledikten sonra gururla gözyaşlarıyla öğrencisini ayakta alkışlıyor.

19 Ocak Pazartesi günü, Roma’daki evinde 93 yaşında aramızdan ayrılan usta tasarımcı Valentino Garavani, ardında yalnızca güçlü bir estetik miras değil, moda dünyası için yetiştirdiği pek çok karakter ve yeri doldurulamayacak bir vizyon da bıraktı. Lokal bir markayı, zamanında attığı doğru adımlarla uluslararası bir moda evine dönüştüren Valentino; disiplinini ve çalışma tutkusunu hayatının sonuna kadar korudu.

İzleme önerisi: Valentino’nun hayatını, yaratıcı yolculuğunu ve perde arkasındaki dünyasını daha yakından keşfetmek isteyenler, 2009 yılında Matt Tyrnauer yönetmenliğinde çekilen Valentino: The Last Emperor'a da göz atabilir.