Kripto rüyası sona mı eriyor?

Pandemi döneminde fiyatı 68 bin dolara kadar yükselen Bitcoin, yaklaşık %70 değer kaybederek son 18 ayın en düşük seviyesine geriledi. Kripto paraların Kasım 2021 zirvesinde yaklaşık 3 trilyon dolar olan toplam piyasa değeri, 1 trilyon doların altına düştü. Peki pandemi döneminin gözde yatırımlarından Bitcoin’i ve kripto para piyasasını bu hale ne getirdi? En önemlisi şimdi ne olacak?

En özet haliyle ne oldu?

İlk olarak; savaş, düşük faizler ve ertelenen talep (normalleşme) gibi farklı nedenlerle küresel anlamda artan enflasyon oranları, başta Fed olmak üzere çoğu merkez bankasının sıkı para politikasını gündeme getirmesine neden oldu.

Merkez bankalarının enflasyonun talep kaynaklı kısmını dizginlemek için gerçekleştirmeyi planladığı/uyguladığı faiz artışları, küresel anlamda hisse ve tahvil piyasalarını olumsuz etkilemeye başladı. ABD’nin genel anlamda borçlu (riskli) teknoloji hisselerinden oluşan Nasdaq endeksi ile yüksek korelasyona sahip olan Bitcoin de bu satış baskısından nasibini aldı.

Bitcoin’de yaşanan fiyat düşüşü, sistemde zayıf ya da kırılgan olarak nitelendirilebilecek yapıların işleyişinin bozulmasına neden oldu. İşleyişteki bozulma kripto paralara olan güvenin daha da azalmasını ve piyasadan daha güçlü sermaye çıkışını beraberinde getirdi.

Düşüşün nedenleri

ABD enflasyonu, geçtiğimiz cuma beklentilerin üzerinde yıllık bazda %8,6 olarak açıklandı ve son 40 yılın zirvesine ulaştı. Piyasa oyuncuları ise iki ay önce %8,3 açıklanarak düşüşe geçen enflasyonda güç kaybının sürmesini, enflasyonun %8,2’ye geri çekilmesini bekliyordu. Piyasa tahmininin dışına çıkan veri, enflasyonda zirvenin henüz görülmediği algısı yarattı ve Fed’in şahin patikasını daha güçlü faiz artışlarıyla sürdüreceği beklentisi oluşturdu. Yeni beklentiler, hisse ve kripto para piyasalarındaki satışı da hızlandırdı.

Çarşamba günü toplanan Fed, piyasanın değişen beklentisine (ya da Fed’in sızdırdığı bilgilere) paralel olarak 75 baz puan faiz artırdı ve yıl sonuna kadar faizlerin %3,4’e (beklenti ortalaması) yükseleceğini işaret etti. Piyasa beklentisine paralel gelen karar sonrası hisse piyasalarında güçlü tepki alımları görüldü, Bitcoin de 20 bin dolar bölgesinden toparlanarak 22 bin 300 dolara kadar yükseldi.

Bugüne kadar Fed dışında piyasayı olumsuz etkileyen diğer katalizörler arasında algoritmik bir stabilcoin sunan Luna’nın çöküşü ve bir kripto para bankası gibi faaliyet gösteren Celcius’un iflasa yaklaşması yer aldı.

Luna’nın çöküşü

Luna, dünyanın en yüksek piyasa değerine sahip kripto para birimlerinden biriydi. En özet haliyle şirket, TerraUSD adını verdiği stabilcoin'in algoritmalar aracılığıyla 1 dolara eşit olmasını sağlıyordu. Geçtiğimiz ay bir saldırı ile başlayan ve sonrasında paniğe dönüşen TerraUSD satışı bu eşitliğin bozulmasına, algoritmaya olan inancın kaybolmasına, paniğe ve daha çok TerraUSD satışına neden oldu. Bu gibi durumlar için bir miktar Bitcoin rezervi bulunduran ve TerraUSD/dolar eşitliğinin korunmasını hedefleyen The Luna Foundation Guard (LFG), TerraUSD’yi yeniden 1 dolara eşitlemek için Bitcoin satışı gerçekleştirdi ve TerraUSD satın aldı. 

Piyasanın Bitcoin satışına tepkisi beklendiği gibi olmadı. Bitcoin satışı, kripto para piyasasını ve diğer alt coin'leri de baskıladı. Luna’nın çöküşünden bu yana hâlâ stabilcoinlerde satış devam ediyor, projeler birer birer çöküyor. Bu durum, ABD’nin piyasa düzenleyici kurumu SEC’in hâlihazırda mercek altında tuttuğu stabilcoin'leri yaptırımlarla hedef alabileceği endişesi yaratıyor. Yaptırım ihtimali bulunan piyasaya da yatırımcı ilgisi düşük kalmaya devam ediyor.

Celcius’a ne oldu?

Celcius ise bankalara çok benzer yapıda faaliyet gösteren bir kripto para şirketi. Celcius yatırımcılarına dolar bazlı yıllık %18,6’ya varan, pek de sürdürülebilir olmayan (sürdürülebilir olması için sisteme sürekli sermaye girişi gerekiyor) getiriler vaat ediyordu. Kripto para piyasalarındaki çöküşle birlikte Celcius yatırım alamamaya başladı ve vaat ettiği getiriyi yatırımcılarına ödeyemedi. Özetle klasik bir bankacılık krizi (bank-run) kripto dünyasında yaşandı ve Celcius iflasın eşiğine geldi.

Şimdi ne olacak?

Sonuç olarak dilimizden düşmeyen Bitcoin, enflasyon/Fed endişeleri ile hisse piyasalarına benzer şekilde hızla değer kaybetti. Fiyatlardaki hızlı düşüş, sistemin içerisindeki riskleri tetikledi ve yapıya olan güvenin azalmasına neden oldu. Düşüşün nedenlerine bakarak, ne kadar süreceğini tahmin etmeye çalışabiliriz.

Toparlanma için ilk olarak enflasyon/Fed satışının durması gerekiyor. Son toplantıya baktığımızda Fed’in bu yıl ara vermeden sürdüreceği faiz artışlarına, 2023’te de küçük bir artışla devam edeceğini görüyoruz. 2024’te ise ilk faiz indirimleri bekleniyor. Hisse/kripto piyasaları hâlihazırda bu durumu kısa vade için fiyatlamış durumda; ancak bu patikayı değiştirebilecek her enflasyon verisi, hisse endekslerini ve kripto paraları etkileme potansiyeline sahip. Resesyon ihtimali gündeme gelmeden enflasyonda düzenli geri çekilme görülmesi, riskli varlıklara sermaye girişini hızlandırabilir. Toparlanmayı sağlayabilecek ikinci katalizör ise sisteme yeniden güven aşılayacak ya da ilgiyi yeniden kriptoya çevirebilecek gelişmelerin yaşanması (Tesla’nın Bitcoin alması gibi) olabilir. Olası tüm pozitif gelişmelere rağmen Bitcoin için sıkça dile getirilen 100 bin dolar seviyesi, kısa vadede hayal gibi görünüyor.