Londra: Tamam mı devam mı?

Londra’nın küresel finans sistemindeki merkezî konumunun geleceği tehdit altında olabilir mi? 2016 yazındaki referandumdan geçtiğimiz yılın sonuna kadar devam eden dolambaçlı bir sürecin ardından Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılan Birleşik Krallık, finansal hizmetler sektöründe 2019 verilerine göre yaklaşık 79 milyar sterlinlik ihracatıyla dünyanın en büyük net ihracatçısı konumunda bulunuyor. Ayrıca ülke, 2018 verilerine göre AB sermaye piyasalarında gerçekleşen tüm faaliyetlerin yaklaşık üçte ikisini barındırıyor. Şimdi ise yolların ayrılmasıyla Birleşik Krallık’ın finansal hizmetler sektörünü birçok belirsizlik bekliyor.

• Yasal çerçeve: AB ve Birleşik Krallık arasında aralık sonunda imzalanan Ticaret ve İş Birliği Anlaşması (TCA), iki bölge arasındaki mal ticaretine ilişkin kapsamlı düzenlemeler ve enerji, iklim, sosyal güvenlik, çalışan hakları gibi birçok konuda iş birliği için bir çerçeve oluştursa da finansal hizmetler alanıyla ilgili pek fazla detay barındırmıyor. Taraflar, önümüzdeki aylarda TCA’e ek olarak finansal hizmetlerin regülasyonunda iş birliğine dair bir ortak bildiri yayımlayacak. Şimdiye kadar netleşen kısımlarda ise Birleşik Krallık merkezli finansal kuruluşların AB pazarına otomatik erişim hakkını kaybettiğini görüyoruz. Brexit öncesinde “pasaport” uygulamasıyla taraflar arasında kesintisiz iş birliği sağlanırken artık Birleşik Krallık’ta finans sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin AB merkezli müşterileriyle çalışabilmeleri için ilgili kurumlardan denklik hakkı alması gerekecek. Söz konusu denklik hakları, finansal hizmetlerin her alt sektöründe geçerli değil ve AB tarafından 30 gün önceden haber vermek suretiyle tek taraflı olarak geri çekilebiliyor. Şimdiye kadar AB, kendi finansal istikrarı için de kritik olan clearing hizmetleri için geçici denklik hakkı tanıdı. Bu kapsamda, Avrupa’daki bankaların Birleşik Krallık’ta clearing hizmeti veren kuruluşlarla olan mevcut anlaşmaları 18 ay daha devam edecek.
   
• Şimdiye kadar neler oldu? Danışmanlık firması Ernst & Young’ın tahminlerine göre finansal kuruluşlar, Brexit referandumundan bu yana 1,2 trilyon sterlinlik varlığı ve 7.500’ün üzerinde işi Birleşik Krallık’tan AB’ye taşıdı. Frankfurt, Paris, Lüksemburg ve Amsterdam gibi şehirler Londra’dan taşınan varlıklar ve işler için öncelikli duraklar oldu. Ne var ki, söz konusu iş kaybının Birleşik Krallık’ta kalıcı hasara yol açması ihtimal dışı görünüyor; zira Statista verilerine göre 2019’da ülkede finansal hizmetler sektörü yaklaşık 1,1 milyon kişiyi istihdam ediyordu. Diğer yandan, yılın ilk iş gününde yaklaşık 6 milyar avroluk hisse alım satım hacmi Birleşik Krallık’tan Avrupa’ya kaydı. Cboe Europe, Turquoise ve Aquis Exchange gibi şirketlerin Londra’daki merkezlerinde yapılan avro cinsinden hisse ticaretinin neredeyse tamamı Amsterdam ve Paris’teki merkezlere taşındı. 31 Aralık’tan önce işlemlerin çok küçük bir kısmı buralarda yapılırken AB’de yapılan tüm hisse alım satımlarının yaklaşık %30’u Londra üzerinden gerçekleşiyordu. Tezgâh üstü türev ürünler ve döviz ticaretinin akıbeti ise belirsizliğini koruyor. 2019’da bu varlıkların AB’deki ticaretinin yaklaşık %85 ila %90’ı Londra’da yapılıyordu.
   
• Bir adım ileri: Avrupa, Brexit’i AB’nin finans sektörünü güçlendirmek için bir fırsat olarak görüyor olsa da Birleşik Krallık’tan kıta Avrupası’na gelen işlerin dağılması verimsizliği beraberinde getirme riskini taşıyor. Ayrıca, araştırma şirketi New Financial’a göre Brexit sonucunda AB’nin küresel sermaye piyasaları faaliyetlerindeki payı yaklaşık üçte bir azalarak %13 seviyesine gelecek. Birleşik Krallık ise AB’deki en büyük oyuncu olmak yerinde küreselde yaklaşık %8 paya sahip olan bağımsız bir oyuncu olacak. Dolayısıyla Brexit, finansal hizmetler bağlamında Londra için olumsuzluklar taşısa da bunun genel anlamıyla bir krize yol açacağını söylemek için şimdilik geçerli bir sebep bulunmuyor. Birleşik Krallık’ın bundan sonra nasıl bir yol izleyeceği sorusu, hem Londra’nın hem Avrupa’nın sektördeki geleceği için kritik önem taşıyor. Ülke, Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey ve Hazine Bakanı Rishi Sunak’ın açıklamalarında işaret ettiği üzere sektördeki regülasyonlarda AB çizgisini terk edip kendi kurallarını koyarak küresel oyunculardan daha fazla iş çekmeye çalıştığı takdirde AB’nin daha sıkı bir duruş sergileyebileceğini söyleyebiliriz. Fransa’nın düzenleyici kurumu ACPR’ın başkanı Robert Ophèle’in geçtiğimiz ay başındaki “Bu rekabetçi bağlamda bizim de daha güçlü bir Avrupa pazarı inşa etmemiz ve finansal piyasaların nasıl evrileceğine hızlı tepki vermemiz gerekiyor,” sözleri de önümüzdeki döneme ışık tutuyor.