Piyasalarda 2020

Covid-19’un küresel olarak yayılmaya başlamasıyla artan işsizlik, bozulan tedarik zinciri, küçülen veya yok olmaya başlayan sektörler karşısında ekonomistler; Büyük Buhran’dan sonraki en büyük ekonomik krizin geldiği konusunda uyarılar vermeye başladı. Hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerdeki merkez bankaları, krizin ekonomik etkilerini ortadan kaldırmak için genişletici para politikaları uygulayarak likidite miktarını artırmayı hedefledi. Hükümetler ise hanehalkını krizin etkilerinden korumak için para politikasını destekleyen mali paketler açıklamaya başladı. 2020 boyunca salgının seyri; merkez bankaları politikaları, teşvik paketlerine yönelik gelişmeler ve aşı gelişmeleri, küresel piyasalarda dalgalanmalara sebep oldu. 

• ABD: Kapanmaların başladığı mart ayında S&P 500 hisseleri %31 düşerken en ağır darbeyi seyahat, eğlence ve perakende sektörleri aldı. 2020'nin sonunda ise ABD seçimlerinin yarattığı siyasi belirsizliğin geride kalması ve aşı gelişmeleri, ABD endekslerini yukarı taşıdı. S&P 500 endeksi yaklaşık %14,6’lık bir büyüme yakalarken Nasdaq ise % 40'ın üzerinde getiri elde etti. Dow Jones endeksi ise kasım sonunda tarihte ilk kez 30 bin seviyesini aştı.
   
• Türkiye: BIST 100 endeksi, ekim başından itibaren %22’den fazla artış kaydetti ve 1,410 puanla yılın en yüksek seviyesini gördü. Bu yıl Dolar/TL’nin 8,5832 ile tarihî zirvesini görmesine karşın, ekonomide alınan adımlarla kurda düşüş görüldü. Mayıs ayında 643 puanla zirveye ulaşan risk primi ise normalleşme adımları sayesinde yıl sonuna doğru 319,25 puan seviyesine indi.
   
• Emtia piyasaları: Pandemi boyunca yatırımcıların güvenli liman olarak altını tercih etmeleri, altın fiyatlarında yükselişe sebep olurken aşı gelişmelerinin yarattığı iyimserlik dalgası sonrasında yatırımcıların altın varlıklarını terk ederek daha riskli varlıklara yönelmeleri altın fiyatlarının normalleşmesine neden oldu. Pandeminin küresel enerji talebini sıfıra yaklaştırdığı bahar aylarında ise ham petrol piyasalarında anormal bir arz fazlası oluştu. Nisan ayında Amerikan Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol günü varili eksi 40 dolara inerek tarihte ilk defa negatif fiyattan işlem gördü. Mart başındaki OPEC+ toplantısında Suudi Arabistan'ın “Arzı kısıp fiyatı dengeleyelim" teklifinin, Rusya tarafından reddedilmesi ise iki ülke arasındaki fiyat savaşını başlattı. Mart başında varili 50 doların üstünde seyreden petrol, OPEC+ toplantısı sonrasında yarı yarıya değer kaybetti. Petrol talebindeki çöküşün, kapasiteleri dolan depolama tesislerinde sıkıntılara yol açması da fiyatların düşüşünde etkili oldu. Nisan ayında ise OPEC+'ın anlaşmaya vararak üretim kapasitesini 1 Temmuz-31 Aralık dönemi için 7,7 milyon varile düşürme kararı alması ve aşı gelişmelerine dair beklentiler petrol fiyatlarında normalleşmeye neden oldu. OPEC+ son olarak aralık ayındaki toplantıda, ocak ayı için günlük petrol üretimini 500 bin varil artırma kararı aldı. Böylece, mevcut durumda uygulanan günlük 7,7 milyon varillik üretim kesintisi 7,2 milyon varile düşürüldü.