Plastiksiz Temmuz hareketine nasıl dahil oluruz?

Yılın 7. ayının ise artık ilk akla gelen özelliklerinden ayrışan, bambaşka bir etki alanı var: Plastiksiz Temmuz. 2011 yılında, çöp sahalarına ulaşan plastik miktarından endişe duyan Rebecca Prince-Ruiz, 40 arkadaşını bir ay boyunca, tek kullanımlık plastiklerden kaçınmaya teşvik etti. Sonraki birkaç yıl içinde kampanya hızla büyüyerek “40’tan 400’e, ardından 4000’e” ulaştı ve “Plastic Free July” resmî olarak doğdu. Bu hareket, 2017 yılında, gittikçe küreselleşen hareketi desteklemek amacıyla, Avustralya’da kayıtlı bir sivil toplum kuruluşuna da öncülük etti: Plastic Free Foundation.

İklim sorunu olarak plastikler

Plastik kirliliği, küresel anlamda “acil eylem” çağrısına sebebiyet veren sorunlardan biri olarak karşımıza çıkıyor. Zira 2016 yılında yapılan ve Ellen MacArthur Foundation ile Dünya Ekonomik Forumu işbirliği çerçevesinde yürütülen bir araştırmanın sonuçlarına göre güncel kullanım pratiklerimizde değişikliğe gitmediğimiz bir geleceğin tahayyülü şöyle: 2050 yılına kadar okyanusların ağırlığını balıklardan daha çok plastikler oluşturacak. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından 2021’de, COP26’dan 10 gün önce yayımlanan değerlendirme, su ekosistemindeki plastik kirliliğinin, 2030 yılına kadar iki kattan fazla artabileceğini belirtiyor. Bu durumun; insan sağlığı, küresel ekonomi, biyoçeşitlilik veya iklim için pozitif sonuçlar yaratmayacağı kesin.

Plastiksiz Temmuz, iklim sorununu kendi meselesi hâline getiren girişimlerden biri. Tek kullanımlık plastiklerin, hayatımızda ne kadar yer kapladığı konusunda farkındalık yaratmayı amaçlayan bu hareket, her yıl Temmuz ayı boyunca “günlük ve küçük” adımlar atarak bu konuda eyleme geçmeye davet ediyor. Bu yaklaşımı, hareketin kurucusu Prince-Ruiz’in mesajıyla özetleyelim: “Her şeyi tek seferde yapmaya çalışma ve bir-iki adım atarak başla. Çöp kutuna bak, ne kadar plastik kullandığını irdele ve hayatından nasıl çıkarabileceğine odaklan.”

Kirliliğe karşı harekete geçmek

Daha temiz okyanuslara ve sürdürülebilir bir geleceğe sahip olmak için 13 yıldır çalışan Plastiksiz Temmuz, 2023 yılında etki alanını 190 ülkeye yayarak, 89 milyon insanla beraber çalıştı ve kişi başı 18 kilogramlık evsel atığın önlenmesine ilham verdi. Aynı yıl; 14.224 iş yeri, 7.248 topluluk ve okul, 835 kafe ve perakende mağazası, aktif olarak Temmuz ayındaki sürece katıldı. Organizasyonun son 5 yıldaki teşvikleri sayesinde, küresel çapta 1,3 milyar kilogramdan fazla tek kullanımlık plastikten uzak duruldu. Peki bunu nasıl başarıyorlar?

Erişim kolaylığı: İster küçük parçacıklar ister mikroplastik lifler hâlinde olsun, “daha kolay” geldiği için tercih ettiğimiz tek kullanımlık plastiklerin; musluk suyumuza, yiyeceklerimize ve soluduğumuz havaya karıştığını fark ettikten sonra, harekete geçmek için Plastiksiz Temmuz’un, internet sitesini ziyaret etmek yeterli. Organizasyonun her seviyedeki katılımcı için ne yapılabileceğini anlatan mekanizması, kaygıları tetiklemekten uzak duran bir dile sahip. Platformda, yeni başlayanlar için basit adımlar önerilirken, içinde bulunduğu topluluğu dönüştürme kararı almış bireyler için ise yerel bir hareketi tetiklemek için atılacak adımlar da kolayca bulunabiliyor.

Deneyim paylaşımı: Dernek, aktif olarak Plastiksiz Temmuz hareketine katılan ve etrafında hem etki hem de değer alanı yaratmış girişimlerin hikayelerine kulak veriyor. Böylece sınırlar, Avustralya’yla kısıtlı kalmıyor. Dolayısıyla bu kütüphane, küresel anlamda rahatça yayılabilecek, konuma veya sektöre göre değişen ihtiyaçlara cevap olabilecek yöntemlerden ilham almak isteyenlere de alan açıyor.

Topluluk yaratımı: Organizasyon, toplulukların oluşmasını sağlayabilecek konseptleri yaygınlaştırıyor. Örneğin, “Plastic Free Morning Tea” yani “Plastiksiz Sabah Çayı” isimli buluşmalar, “insanların plastiğe sarılmamış yiyecek ve içeceklerden oluşan bir yemeği paylaşma zamanı” olarak betimleniyor. Yani yaklaşım, başkalarını da harekete dahil etmenin “lezzetli bir yolu”na odaklanarak, el ele vererek gerçek bir fark yaratma gayesinin, bir topluluk oluşturmak için mükemmel bir başlangıç noktası olabileceğini gösteriyor. Böylece ilham almak ve vermek kolaylaşıyor.

Plastiksiz festivaller mümkün mü?

Yılın 7. ayının, ilk akla gelen özelliklerinden biri de dünya çapında gerçekleştirilen müzik festivalleri. Bir örnekle ilerlemek mümkün: Genellikle haziran ayının sonlarında gerçekleştirilen Glastonbury Festivali’nin kendi atık yönetimi politikası var. Festivalde, 2019 yılından bu yana, tek kullanımlık plastik içecek şişeleri satılmıyor. Aynı zamanda sahne arkasında, prodüksiyon süreçlerinde, yiyecek-içecek veya soyunma odası alanlarında bulunmaları da yasak. Bu yasağın uygulandığı yıl, Glastonbury Festivali’nin 17 tonluk plastik atığın önüne geçebildiğini ifade ediyor.

Örneğin, bundan ilham alıp eylemi pratiğe dönüştürmek isteyen ancak nasıl ilerleyeceğini bilmeyen küçük bir kuruluş, Plastiksiz Temmuz yaklaşımlarında etkinliklere ayrılan kısmı ziyaret edebilir:

• Tabela kullanımı: Etkili iletişim, uzun yol kat edebilir. Bir etkinlikte, uygun işaretler kullanmak, insanların yeşil tercihlerde bulunmasına yardımcı olabilir.
• Yeniden kullanılabilir malzemeler: Yeniden kullanılabilir ürünlerin sunulması, daha sürdürülebilir uygulamaları teşvik edebilir ve atık üretimini azaltabilir.
• Ulaşılabilir temizlik alanları: Bulaşık yıkama istasyonları, insanları tek kullanımlık plastiklerin alternatiflerine alıştırmanın kolay bir yolu olabilir.

Plastiksiz Temmuz, sunduğu bilgi ve birikim çeşitliliğiyle, bireylerden topluluklara uzanan, geniş katılımcı yelpazesiyle plastik kirliliğine karşı ortak bir çaba oluşturmayı amaçlıyor. Kısacası, bu ay boyunca atılan her adım, yalnızca plastik tüketimini azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda daha temiz ve sürdürülebilir bir geleceğe giden yolda birleşmeye alan açıyor.

Plastik kullanımını azaltma konusunda farkındalık yaratmanın ve sürdürülebilir yaşam biçimlerine geçişin ne kadar etkili olabileceğini görmek için Plastiksiz Temmuz hareketinin sunduğu kaynakları ve topluluk desteklerini kullanarak küçük adımları çevremize yaymak mümkün. Her bireyin katılımı, daha büyük bir dönüşümün parçası olabilir. Bu Temmuz ayını, plastik tüketim alışkanlıklarını yeniden değerlendirmek ve gezegenimizin geleceği için hep birlikte, daha sürdürülebilir adımlar atmak için yeni bir fırsata çevirebiliriz.