Sendikalaşma faaliyetlerinin yılı: 2021

Türkiye’de geçen yıl inşaat işçilerinin grevleri ve bu yıl motorlu kuryelerin düşük maaş zamlar nedeniyle yaptığı protestolar, çalışanların artık adaletsiz çalışma dinamiklerini gözardı edemediğinin bir göstergesi. Küresel ölçekte, özellikle ABD’de de artan sendikalaşma faaliyetleri, çalışan sınıfın dertlerinin ülkelerin sınırlarının ötesinde bir sorun olduğuna ve kolektif aksiyon alınmasının gerektiğine yönelik bir işaret. Nitekim Insider’a göre, ABD’de sendika üyesi olmayan işçiler, sendika üyesi olanlardan yaklaşık %17 daha az maaş alıyor ve haklarını aramakta daha çok zorlanıyor.

Sendikanın düşüşü ve yükselişi

ABD’de sendikalaşma oranı,  ilk kaydedilmeye başlandığı yıl olan 1983’ten bu yana %20,1’den %10,3’e düştü. Pandemi nedeniyle çoğu çalışanın ücretsiz izne ayrılması, işten çıkarılması, maaşlarının düşürülmesi veya pandemiye rağmen çalışmaya zorlanması nedeniyle 2020’de sendikalaşma oranı, bir önceki yıla göre %0,5 artarak %10,8’e yükseldi.

Cornell Üniversitesi’nden Ileen DeVault, işsizliğin arttığı ve kötü ekonomik şartların oluştuğu dönemlerde işçilerin işverenler karşısında genelde elinin zayıfladığını belirtirken "Büyük Buhran" gibi istisnaların da bulunduğunu ifade ediyor. Vault, Büyük Buhran’da %25’leri bulan işsizlik oranlarının, işçilerin örgütlenmesini sağlayarak bazı hak ve korumaları elde etmelerinin önünü açtığını ve aynı durumun pandemiyle birlikte yeniden gözlenmeye başlandığını belirtiyor. 

Pandemiden önce 2018’de ABD’deki öğretmen protestoları ve “Fight for $15” gibi hareketlerle zaten yavaş yavaş başlamış olan örgütlenme faaliyetleri, pandeminin katalizör etkisiyle yüzeye çıkma fırsatı buldu. 2020’de sendikalaşma oranında görülen bu artış, her ne kadar 2021’de 2019 seviyelerine gerilese de pandemi, işçilerin örgütlenmesini ve işverenlere karşı pozisyon alma motivasyonunu destekledi. 

2021 neden sendikalar için önemli bir yıldı?

ABD İşçi İstatistikleri Bürosu, 2021’de sendika üyeliğinde gözlemlenen yaklaşık 320 bin kişilik düşüşü “sendikasız işçi sayısında büyük artış ve sendikalı işçi sayısında azalma” olarak tanımlarken ABD merkezli analitik ve danışmanlık şirketi Gallup’un Eylül 2021 araştırması, kamuoyunun %68’inin sendikal faaliyetleri desteklediğini ortaya koyuyor. Bu oran, 1965’ten bu yana görülen en yüksek oran.

Kamuoyu desteğinin yanı sıra 2021, birçok işçinin örgütlendiği, protestolar yaptığı ve rekor oranlarda işten çıktığı bir yıl olarak tarihe geçti. Geçen yıl, ABD’deki sendika sayısı 573 yeni sendikayla 890’a çıktı.

• Warrior Met Coal: Guardian’a göre, Alabama merkezli kömür madenciliği şirketine bağlı işçilerinin önceki sözleşmede verdiği tavizlerin ardından gelen maaş artırım talepleri, 2021’in en önemli protestolarından biri oldu. İşçiler sendikalaşmış madencilik şirketlerinde sağlanan imkânların kendilerine de sağlanmasını istediği için geçtiğimiz nisan ayından beri protestolara devam ediyor.
• Amazon: Şirketin tarihindeki ilk sendikacılık girişimi, 2021 yılında gerçekleşti. İşçiler seçimi kaybettikten sonra ABD Ulusal İşçi İlişkileri Masası, seçimde Amazon’u hatalı bularak seçimin tekrarlanmasını talep etti.
• Starbucks: 9 Aralık’ta şirketin Buffalo’daki dükkânı, sendikal seçimleri kazanarak ABD’nin ilk sendikalaşan Starbucks dükkânı oldu. 2022’de ise sendikal seçimler yapmak isteyen dükkân sayısı 54’e yükseldi.

Destekleyici güçler

ABD’de sendikal aktivitelerin ve artan desteğin arkasında üç ana destekleyici güç bulunuyor: Çalışanların artık düşük ücretlere razı gelmemesi, Joe Biden’ın sendikalaşmayı desteklemesi ve milenyum ve Z kuşağı.

Kuzey Virjinya İşçi Federasyonu başkanı Virginia Diamond, yeni nesillerin bu şartlar altında önceki nesillerle aynı imkânlara sahip olamayacağını bildiğini ve çoğunun borçlarla uğraşırken temel ürün ve servislere ulaşamadığını belirtiyor. Bu durum, düşük ücretlere çalışmak istemeyen grupların sendikalaşma isteğini körüklüyor. Joe Biden ise göreve geldiğinden beri sendikalaşma taraftarı bir başkan olduğunu dile getiriyor ve bununla ilgili çalışma kolları oluşturarak adımlar atıyor.

ABD’nin en büyük işçi federasyonu AFL-CIO’nun başkanı Liz Shuler, Örgütlenme Hakkının Korunması Yasası’nın (PRO ACT) sendikalaşma faaliyetlerinin önünü açacağını ve 2021’in bu alanda sadece bir başlangıç olduğunu ifade ediyor:

“Bundan 100 yıl sonra geriye bakacak olursak, daha önce hiç olmadığı kadar örgütlediğimiz ve ülkedeki her çalışana sendikalaşma fırsatını getirdiğimiz an bu andır.”