SERTİFİKALAR TÜKETİCİYE NE ANLATIR?

Merve Odabaş

Sürdürülebilirlik standartları ve sertifikalarını; üreticiler, perakendeciler ve hizmet sağlayıcılar tarafından; çevresel, sosyal ve etik uygulamalarına bağlılıklarını göstermek için kullanılan gönüllü kılavuzlar olarak tanımlayabiliriz. Birçok sertifika, devlet tarafından bir kanun veya yönetmelik olarak uygulanması talep edilen standartlara bağlı olmasa da bugün, sürdürülebilir moda markaları, tedarikçilerinden bu standartlara uygun üretim yapmasını talep ediyor. Amaçlarıysa çevresel ve toplumsal olarak sorumlu bir üretim anlayışıyla son tüketiciye güvenilir bir ürün sunmak. 

Tüketici olarak her zamanki gibi bize çok iş düşüyor. Sürekli konu ettiğimiz üzere son dönemlerde markalar sürdürülebilirliği bir satış stratejisi olarak kullanıyor. Kullanıyor demek çok doğru olur; çünkü her ne kadar sürdürülebilirliğin getirdiği değerleri benimsememiş olsa da fayda sağlamak için "mış gibi" yapan marka çok. Aslında tam da bu noktada sertifikalar, akla karayı ayırt etmemiz için biraz olsun yardımcı oluyor.

En çok kullanılan sertifikalar hangileri ve ne anlama geliyorlar?

1- GOTS (Global Organic Textile Standard)

Global Organik Tekstil Standardı, tekstil tedarik zincirinin tamamını, bağımsız sertifikasyonla belgelendiren, ekolojik ve sosyal kriterler de dâhil olmak üzere organik lifler için tekstil işleme koşullarını belirleyen, dünya çapında en önde gelen standartlardan bir tanesidir. 

GOTS Kapsamındaki bazı kriterler;

• Maaşlar çalışanların temel ihtiyaçlarını karşılamalıdır,
• Atık suyun kimyasal oksijen ihtiyacı, tekstil çıktısı başına 20 kilogramı aşmamalıdır,
• Etik iş davranışının tanımlandığı bir Sosyal Uygunluk Beyanı mevcut olmalıdır,
• İşverenler, özgür iş seçimi, dernek kurma özgürlüğü, toplu pazarlık hakkı, güvenli ve hijyenik çalışma koşulları, çocuk çalışanlar, çalışma saatleri, ayrımcılık, sert veya insanlık dışı muamele hakkında Uluslararası Çalışma Örgütü (International Labour Organization – ILO) sözleşmelerine ve ulusal yasalara uymalıdır,

gibi maddelerden oluşmaktadır.

2- OEKO-TEX 100 Standard: OEKO-TEX 100 Standardı, ham madde, ara ürün ve nihai tekstil ürünleri üretiminin her aşamasında ve aksesuarlar için dünya çapında standartlaştırılmış, bağımsız bir test ve sertifikasyon sistemidir. Tekstil zincirindeki şirketlere, hedefledikleri ekolojik ürün güvenliğini sağlama konusunda bilimsel temele dayanan bir kriter kataloğu ve tarafsız laboratuvar testleri sunmaktadır. Bu standartla sertifikalandırılan tekstil ürünlerinde kullanılan ham madde ve boyaların, üreticileri zararlı ham maddelerin üretimlerinde kullanılmadığını veya izin verilen oranlar dâhilinde kullandığını taahhüt etmekle sorumludurlar.

3- GRS (Global Recycle Standard): Global Geri Dönüşüm Standardı, geri dönüştürülen içeriğin sertifikalandırılması, denetim zinciri, sosyal ve çevresel uygulamalar ve kimyasal kısıtlamalar bakımından gereklilikleri belirleyen, uluslararası, isteğe bağlı, tam bir ürün standardıdır.

Geri Dönüşüm Standardı'nın amacı nedir? Geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanımını artırmak ve üretimden kaynaklanan zararı azaltmak veya ortadan kaldırmaktır. Bununla birlikte, üretimin insan ve çevre üzerindeki zararlı etkilerini azaltmak, son üründeki malzemelerin gerçekten geri dönüşümden geldiğinden ve daha sürdürülebilir şekilde işlendiğinden emin olmaktır. Geri dönüşümlü malzeme kullanımında kalite konularını ele alarak inovasyonu teşvik etmek gibi bir amacı da vardır.

Global Geri Dönüşüm Standardı, en az %20’si geri dönüştürülmüş malzeme içeren her üründe kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Geri dönüşüm aşamasından başlayarak nihai satış sertifikasına kadar üretimin her aşamasının belgelendirilmesi gerekmektedir.

Sertifikalar bir nevi markaların kimlikleri hâline gelir. 

Güven vermekle birlikte şeffaflık sunar. Yukarıda bahsettiğim sertifika detayları markanın savunduğu değerleri, misyonunu ve üretim aşamalarındaki hassasiyetlerini gösterir. Yaşadığımız dünya düzeninde ihtiyacımız olan hassasiyeti. Gelecekte sürdürülebilir iş modelinden başka çaremiz olmadığını çok iyi bildiğimiz bu dönemde, bu iş modelinin göz ardı edilemez adımlarından biri de sertifikasyon sistemidir.