Türkiye’de enflasyon: 19 yılın zirvesi

Türkiye’de Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı enflasyon rakamları, son bir senede en çok merak edilen ve tartışmaya açılan verilerden biri oldu. 2022’nin ilk haftasında da tüm gözler, 2021’in son enflasyon verilerine çevrildi. Açıklanan rakamlar, ciddi yükselişin devam ettiğini ortaya koyarken Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) gibi alternatif oluşumların açıkladığı verilerle aradaki uçurum yine arttı.

• TÜİK’in açıkladığı verilere göre; Aralık 2021’de tüketici fiyat endeksi (TÜFE), aylık bazda %13,58; yıllık bazda ise %36,08 oldu. Üretici fiyat endeksinde (ÜFE) ise aylık %19,08, yıllık %79,89 artış gerçekleşti.
• Bağımsız akademisyenlerin kurduğu ENAG’a göre ise TÜFE, Aralık 2021’de aylık bazda %19,35, yıllık bazda ise %82,81 arttı.

Hazırlayan: Taylan Kurt

Kritik bir nokta: TÜİK’in rakamları baz alındığında TÜFE, %36’yı aşarak Eylül 2002’den; ÜFE ise %79,89 ile Şubat 2002’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Yani bu veriler, Ak Parti iktidarı boyunca görülen en yüksek enflasyon rakamları.

Hangi ürünler, ne kadar arttı?

Aralık 2021'de endekste kapsanan 415 maddeden 364'ünün ortalama fiyatı arttı, 33 maddenin fiyatı değişmedi ve 18 maddenin fiyatında düşüş yaşandı.

Yıllık TÜFE'ye göre en yüksek artış gösteren gruplar; %53,66 ile ulaştırma, %43,80 ile gıda ve alkolsüz içecekler ve %40,95 ile ev eşyası oldu. En düşük artış ise %8,76 ile haberleşmede yaşandı.

Yıllık Yİ-ÜFE'ye göre ise en yüksek artış yaşanan sektörler; %161,88 ile kok ve rafine petrol ürünleri, %138,51 ile ham petrol ve doğal gaz ve %130,91 ile ana metaller oldu. En düşük artış; %21,45 ile giyim ürünlerinde gerçekleşti.

Kim, ne dedi?

Ekonomistler, yükselen enflasyondan “faiz indirimlerini” savunan yeni ekonomi politikasını sorumlu tutuyor. Zira Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) eylül ayından bu yana faizi toplam 500 baz puan indirdi. Son indirimle %14 olan politika faizi ile enflasyon arasındaki makas, 22,08 puana çıktı. TCMB, aralık ayında tüm dünyada faiz indirimine giden tek merkez bankası oldu.

• JP Morgan, Türkiye için 2022 ve 2023’e dair enflasyon beklentilerini yeniledi. Bankaya göre Türkiye’de enflasyon, mayıs ayında %55 seviyesine ulaşacak ve kasım ayına kadar %50 civarında seyredecek. Raporda, “Politika yapıcılardan hiçbir pişmanlık işareti görmüyoruz ve bundan dolayı gelecek aylarda sıkı para politikası izleneceğini düşünmüyoruz,” ifadeleri yer aldı.
• Goldman Sachs müşterilerine, “Türkiye'de enflasyonun birinci çeyrekte %40 seviyesini aşacağını ve yılın büyük bölümünde o seviyede kalacağını tahmin ediyoruz,” ifadelerinin yer aldığı bir not gönderdi.