Ve Sam Bankman-Fried, yargıç karşısında

İflas eden kripto borsası FTX'in dolandırıcılık ve kara para aklamadan yargılanan kurucusu ve eski CEO'su Sam Bankman-Fried (SBF) hakkında açılan iki ceza davasından ilki, jüri seçimiyle başladı. Yargıç Lewis Kaplan, 50 jüri adayından dava sürecinin en adil şekilde gerçekleştirilmesini sağlayacak 12 üyeyi seçmek için sorular sordu. 

Hatırlatma dozu: Ne olmuştu? 

^{Bloomberg/The Atlantic}

2019'da faaliyet göstermeye başlayan kripto borsası FTX ve onunla bağlantılı hedge fonu Alameda Research'ün kurucusu olan Bankman-Fried, bir zamanların yükselen kripto yıldızıydı. Üzerinden çıkarmadığı salaş tişörtleri ve kargo şortlarıyla kendine resmiyetten uzak bir profil çizen Bankman-Fried, kendisinden öncekilere kıyasla daha güvenli ve riskten kaçınan bir kripto ticaret platformu sunduğu iddiasıyla özel yatırımcıların ve kanun yapıcıların gönlünü çalmayı başardı. Stanford'da hukuk profesörü olan ebeveynlerce büyütülmüş olması ise ona olan güvenin temelini oluşturan etkenlerden biriydi.

Bununla birlikte, Bankman-Fried, spor sponsorlukları ile Tom Brady ve Larry David gibi ünlü isimlerle hobnobing yapmasıyla da gündeme gelerek bir nevi kripto sözcüsü rolü üstlendi.

Şeffaf olmayan bir dünyada görünüşte keskin ve meşru bir figür olarak öne çıkan SBF'in profili, FTX'in yükselişiyle tırmanışa geçti. FTX'in, en büyük rakibi olan dünyanın en büyük kripto borsası Binance ile birlikte dünya çapında çoğu kripto alım satımının gerçekleştirildiği platform hâline gelmesiyle SBF, 30 yaşına bastığında bir milyarderdi. Buna göre, Bankman-Fried'in serveti, kariyerinin zirvesindeyken 26 milyar dolar değerindeydi.

Tabii bunların hepsi geçmişte kaldı.

Her şey, geçtiğimiz yıl sonbaharda CoinDesk tarafından yayımlanan ve FTC'in kardeş şirketi Alameda Research'ün gidişatı konusunda şüphe uyandıran bir makale başladı. Rapora göre, FTX’teki müşteri fonları, Alameda’daki kanamayı durdurmak amacıyla uygunsuz bir şekilde kullanılıyor; Alameda da bu paraları SBF’in de içinde bulunduğu kripto projelerine yatırıyordu. Alameda bünyesindeki 14,6 milyar dolar değerindeki kripto varlığın 5,8 milyar dolar kadarı FTX’in token’ı FTT’de tutulurken yaklaşık olarak 2,2 milyara denk gelen kısmı da SERUM, Oxygen ve MAPS gibi Bankman-Fried’in dahil olduğu kripto projelerine yatırılıyordu.

• ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), FTX'in para çekme işlemlerini karşılayamamasının nedenini SBF'in riskli ticaret faaliyetlerini finanse etmek, kendisine ve başkalarına kredi vermek, yatırımlar, satın almalar, gayrimenkul alımları, pazarlama kampanyaları yapmak, siyasi bağışlarda bulunmak ve borç servisi yapmak için kullanılan fonları kötü yönetmesi ve zimmetine geçirmesi şeklinde açıklıyor.

Raporun hem SBF hem de FTX'in güvenirliğine şüphe düşürmesinin ardından FTX müşterileri, bir yığın şeklinde paralarını borsadan çekmek için akın etti; ancak FTX, bu para çekme işlemlerini karşılayamadı. Mevcut FTX fonları ile varlıkları çekme talebi arasında kapanması neredeyse imkansız bir boşluk vardı.

Tüm umutların tükenmesinin ardından FTX, müşterilerin 8 milyar dolardan fazla parasını da beraberinde götürerek 11 Kasım'da iflas başvurusunda bulundu ve Bankman-Fried, CEO'luk görevinden istifa etti. Bundan bir ay sonra Bahamalar'daki evinde tutuklanan SBF, takip eden süreçte ABD'ye iade edildi.  

250 milyon dolar kefaletle duruşmaya kadar serbest bırakılan SBF, tanıkları etkilemeye çalıştığı gerekçesiyle kefaletinin bozulmasının ardından tekrar hapse girdi ve Ağustos ayından bu yana da hapiste.

• Editör notu: FTX'in iflasının detaylarını öğrenmek için "Bir kripto trajedisi: Yükselişi ve çöküşüyle FTX" isimli yazımıza göz atabilirsiniz.

Suçlamalar neler?

DOJ'nin Bankman-Fried hakkında elektronik dolandırıcılık, menkul kıymetler dolandırıcılığı ve kara para aklama dahil 13 suç duyurusu bulunuyor. İlk duruşma, bu suçların yedisinin dinlendiği duruşma olarak karşımıza çıkıyor. SBF'in Ocak ayında her biri için suçsuz olduğunu iddia ettiği bu suçlar ise şu şekilde:

• FTX müşterileri üzerinde elektronik dolandırıcılığı yapmak için komplo kurmak
• FTX müşterilerine yönelik banka dolandırıcılığı
• Alameda Research'e kredi verenler hakkında dolandırıcılık suçu işlemek için komplo kurmak
• Alameda Research'e borç verenlere yönelik elektronik dolandırıcılığı
• Türev ürünlerin alım satımıyla bağlantılı olarak FTX müşterileri üzerinde dolandırıcılık yapmak için komplo kurmak
• FTX yatırımcıları üzerinde menkul kıymet dolandırıcılığı yapmak için komplo
• Kara para aklama suçu işlemek için komplo kurmak

Suçların hepsinden suçlu bulunması hâlinde bu, Sam Bankman-Fried'in 110 yıllık bir hapis cezasıyla karşı karşıya kalacağı anlamına geliyor. Öte yandan, Yargıçların sıklıkla beklenmedik kararlar verdiğine dikkat çeken Columbia Üniversitesi'nden hukuk profesörü ve eski federal savcı Daniel Richman, SDNY mahkemelerinde daha önce verilen cezalara dayanarak, SBF'in kılavuz ilkelerin öngördüğünden çok daha kısa bir ceza almasının muhtemel olduğunu söylüyor.

• Richman ayrıca bu tarz vakalarda suçlanan kişilerin başlıca "Ben yapmadım", "Öyle yapmak istemedim" ve "Yaptığımı söyleyenler yalan söylüyor" olmak üzer sınırlı sayıda savunması olduğunu ve SBF'in savunmasının "Öyle yapmak istemedim" kategorisine girmesinin olası olduğunu belirtiyor.
• Sam Bankman-Fried'in ekibinden gelen bazı mahkeme başvuruları ise savunmasının onu yanlış anlaşılmış bir figür olarak göstermek istediğini ve davranışının açgözlülükten değil, muhtaçlara yardım etme arzusundan kaynaklandığını göstermeye odaklanacağına işaret ediyor. 

Ve duruşma başladı

^{Jane Rosenberg/Reuters}

Davanın ikinci günü, ilk günün devamı olarak Yargıç Lewis Kaplan'ın 50 jüri adayından dava sürecinin en adil şekilde gerçekleştirilmesini sağlayacak 12 üyeyi seçmesiyle başladı. Jürilerin seçilmesini takiben verilen aranın ardından sıra açılış konuşmalarına geldi.

Savcı Thane Rehn, açılış konulmasında Sam Bankman-Fried'in yüksekten uçan hayatının nasıl "hileli bir iskambil kâğıdı" üzerine inşa edildiğine dikkat çekti. Bir yıl öncesine kadar Sam Bankman-Fried'in dünyanın zirvesinde olduğunu, özel uçaklarla dolaşıp ünlüler takıldığını, dergi kapaklarına çıktığını; zenginliği, gücü ve nüfuzu olduğunu belirten savcı, konuşmasına şu şekilde devam etti:

"Ama bunların hepsi, hepsi yalanlar üzerine kuruluydu. Perdenin arkasında Sam Bankman-Fried göründüğü gibi biri değildi. Şirketi FTX'i büyük çapta dolandırıcılık yapmak için kullanıyordu. Ve imparatorluğunu kurmak için harcadığı para, FTX'in müşterilerinden çaldığı paraydı. Büyük bir dolandırıcılık yapıyor ve binlerce kurbandan milyarlarca dolar alıyordu."

^{Caroline Ellison/Twitter/@carolinecapital}

Rehn, ayrıca Bankman-Fried'in kız arkadaşı ve Alameda Research'ün eski genel müdürü olan Caroline Ellison'ın şirketlerin çöküşündeki rolüne de değinerek Ellison'on bir "paravan" olduğunu, Alameda'da kararları verenin aslında Bankman-Fried olduğunu söyledi.

• Daha önce elektronik dolandırıcılığı, menkul kıymet dolandırıcılığı ve kara para aklama dahil yedi suçu kabul eden Ellison'ın, davanın en önemli tanığı olarak değerlendiriliyor.

Bankman-Fried'in avukatı Mark Cohen ise açılış konuşmasında çok daha farklı bir portre çizdi. SBF'in iyi niyetle hareket ettiğini, niyetinin kimseyi dolandırmak olmadığını vurgulayan Cohen, savcıların Bankman-Fried'ı duygusuzca para düşünen biri olarak göstermesini de eleştirdi.

Cohen, FTX ve Alameda'nın sallantılı durumunun sorumlusu olaraksa Ellison'ı gösterdi. SBF'in FTX'e odaklanmak için Alameda'daki günlük işlerden uzaklaştığını belirten Cohen, "CEO olarak hareket etmesi ve günlük işleri yönetmesi için onu görevlendirdi." dedi.

Davanın ikinci gününde mahkeme iki tanığı ağırladı: Savcılığın ilk tanığı olan emtia tüccarı Marc-Antoine Julliard ve Bankman-Fried'in arkadaşı Adam Yedidia. 

Julliard, konuşmasında Kasım ayı başlarında FTX'ten yaklaşık 100 bin dolar çekemediğini; Bankman-Fried'in kendisine "sektöre iyilik yapmak isteyen" biri olarak göründüğünü söyledi. SBF'in uzun süredir arkadaşı olan ve eskiden FTX'te yazılımcı olarak çalışan Yedidia ise Alameda Research'ün FTX'in müşteri kârlarını alacaklılara olan borçlarını geri ödemek için kullandığını öğrendikten sonra, FTX'in iflasından kısa bir süre önce istifa ettiğini kaydetti.

^{Barbara Fried, Sam Bankman-Fried ve Joseph Bankman/Bloomberg}

Öte yandan, dava, Bankman-Fried'in annesi Barbara Fried ile babası Joseph Bankman'ı da spot ışığına getirmiş bulunuyor. Avukatlar, FTX tarafından dava edilen Fried ve Bankman'dan Bahamalar'daki 16,4 milyon dolarlık villa da dahil olmak üzere nakit ve hediye olarak milyonlarca doları geri almayı hedefliyor.

Bankman ve Fried'e karşı açılan hukuk davasına göre, ikilinin SBF'in kripto imparatorluğunu yönetmesine yardımcı olduğu ve yaptıkları kimisi resmî kimisi gayri resmî işler karşılığında cömertçe ödüllendirildikleri; nüfuzlarını ve statülerini, FTX Group'un zararına kendilerini zenginleştirmek için kullandıkları iddia ediliyor.

Şimdi ne olacak?

Henüz taze başlayan duruşmanın altı hafta sürebileceği tahmin ediliyor; ancak Yargıç Kaplan, gidişata göre bu sürenin daha kısa olabileceğini belirtiyor. Açıklanan potansiyel tanık listesinde Caroline Ellison, Joe Bankman, Barbara Fried, Anthony Scaramucci ile eski şirket yöneticileri Gary Wang, Nishad Singh, Ryne Miller ve Constance Wang'in isimleri geçiyor.

Bankman-Fried'in kendisinin savunmasında ifade verip vermeyeceği ise şu an için bilinmiyor.