Yanlış Bilginin Silaha Dönüştüğü Zamanlar

İnternette yanlış bilginin daha zararsız komplo teorileri ve şehir efsaneleri olmaktan çıkıp siyasetle temas etmeye başladığı andan itibaren bunun propaganda başta olmak üzere birçok farklı şekilde kullanılacağı tahmin ediliyordu. Bunun çoğu zaman zararsız ve etkisi kısıtlı kalan örneklerini sıkça görmüş olsak da geçtiğimiz haftalarda başlayan iki farklı olayla birlikte yanlış bilginin nasıl bir silaha dönüştürülebileceğini daha yakından görmeye başladık.

Bu olaylardan ilki Kanada'da başlayan "Özgürlük Konvoyu". Aşırı sağcı veya QAnon gibi komplo teorilerine inanan kesimler tarafından başlatılan ve özellikle ABD'deki benzer kesimlerden de destek alan bu olaylar yanlış bilgi alanından tanıdığımız kimi taktikler ile destekleniyor.

Örneğin bu konvoyu organize eden ve konvoy için bağış toplayan Facebook sayfalarının hepsi çalıntı bir Facebook hesabı ile oluşturulmuş ve yönetilmiş. Bu sayfalarda eş zamanlı olarak birçok komplo teorisinin paylaşılmasının yanı sıra kısa süre sonrasında kapatılan GoFundMe kampanyasında 7 milyon dolardan fazla para toplanmıştı.

Bu bağışların ve Facebook üzerinden verilen desteklerin arkasındaki detaylar incelendiğinde ise birilerinin Bangladeş'te bir reklam ajansını bu sayfaların büyümesini sağlamak için tuttuğu ortaya çıktı. Yani çalıntı bir hesap ve başka ülkeden bir ajansla, organik bir hareket izlenimi yaratılmaya çalışılıyor.

İkinci olay ise Rusya ile Ukrayna arasında giderek yükselen gerilim. Rusya'nın interneti ve sosyal medyayı propaganda amaçlı kullanma yeteneklerini hepimiz biliyoruz. Mevcut gerilim ve belirsizlik ortamında da bunu kullanmaktan çekinmiyorlar.

Şu ana kadar yaptıkları arasında önceden çektikleri videoları Ukrayna'da insanların yaşadıkları yerleri boşaltmaya başladığını iddia etmek için kullanmak, provokatif yayınlarla gerilim artırmak ve genel olarak belirsiz bir ortam yaratmak var. Her ne kadar bir işgal ve askeri mücadele asıl tartışılan konu olsa da şu anda bu gerilimin parçası olan herkesin bir tür propaganda savaşı içerisinde olduğunu söyleyebiliriz. ABD'nin buna cevabında da benzer araçların farklı şekilde kullanımını görmek mümkün.

Bu da aslında yanlış bilginin ne kadar tehlikeli bir silaha dönüştüğünü ve nasıl önemli bir konum edindiğini bize gösteriyor. Bir ülkenin işgal edilmesi ihtimali ya da olimpiyat rekabeti farketmiyor, artık her ülke bunları birer propaganda ve karşı taraf hakkında yanlış bilgi yayma fırsatı olarak görüyor. Artık birinci öncelik bu.

Bu da herkes için daha fazla belirsizlik ve tehlike demek. İnsanlar doğru bilgiye erişme ihtimalleri konusunda giderek daha karamsar olmaya ve her şeyden tamamen şüphe edecek hâle gelmeye başlayabilir. Gazeteciler ve doğru bilgiyi bulmak isteyen herkes birer tehdit olarak görülüp susturulmaları için her yol kullanılacaktır. Çünkü gerçeği manipüle etmeyi politik bir araç olarak kabul ettiğimiz anda bunun karşısında duran herkes o politik hedefin önünde bir engel olacaktır. 

Gazetecilere, araştırmacılara, bilgi üreten ve yayan herkese düşen görev ise bütün bunlara rağmen gerçekten yana durmak. İnsanların doğru ve sağlıklı bilgiye erişebildiğinden emin olmak. Çünkü yakın zamanda kimse yanlış bilgi oyuncağından vazgeçecek gibi görünmüyor.