Yüksek enflasyon merkez bankalarının yeni sorunu mu?

Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Avro Bölgesi’nin eylül ayı yıllık enflasyonuna yönelik öncü verileri yayımladı. Buna göre, Ağustos 2021’de %3 olan yıllık enflasyon, yükselişini sürdürerek eylül ayında %3,4 olarak ölçüldü. Avrupa Birliği’nin (AB) en güçlü ekonomilerinden biri olan Almanya’da ise enflasyon, 1993’ten bu yana ilk kez %4’ü aştı.

Neden önemli? Avro Bölgesi’nde enflasyon artışının devam etmesi, tüm dünya ekonomilerinin dahil olduğu bir tartışmayı alevlendirdi: “Fiyatlardaki artış geçici mi yoksa yüksek enflasyon artık merkez bankalarının yeni sorunu mu?” Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, geçen hafta enflasyonun gelecek aylarda daha da yükseleceğini ancak pandemi kaynaklı etkilerin azalmasıyla enflasyonun yavaşlamasını beklediklerini açıklamıştı. Fakat birçok ekonomist, küresel tedarik zincirindeki kalıcı sorunlardan ötürü fiyatların bir süre daha yüksek kalacağını öngörüyor.

Fiyatlar neden yükseliyor? Tüm dünyada enflasyonun yükselmesinin başlıca nedenleri arasında aşılama çalışmalarının hızlanması ve kısıtlamaların kalkması nedeniyle ekonomilerin canlanması, salgın döneminde ertelenen taleplerin hayata geçirilmesi, parasal genişleme ve arz tarafında yaşanan sıkıntılar yer alıyor.

Rakamlara baktığımızda; ABD’de 2021’in başında %1,4 olan enflasyonun, Temmuz 2021’de %5,4’e çıktığı görülüyor. ABD’ye nazaran aşılama hızı daha düşük olan Avro Bölgesi’nde enflasyondaki yükseliş daha yavaş. Ocak 2021’de %0,9 olan enflasyonun son bir aydaki yükselişinde doğal gaz ve elektrik fiyatlarının artmasının önemli bir rolü olduğu düşünülüyor. Nitekim eylül ayındaki enflasyonun ana bileşenlerine bakıldığında, en yüksek yıllık enflasyonun %17,4 ile enerjide gerçekleştiği görülüyor.

Zihniyet değişikliği: Enflasyonist bir ortam oluşması, pandemi öncesi dönemde düşük enflasyon sorunuyla uğraşan gelişmiş ülkelerin merkez bankalarının zihniyet değişikliğine giderek geleneksel para politikalarından uzaklaşmasına neden oluyor. Durumun böyle devam etmesi durumunda Fed ve ECB’nin varlık alımlarını azaltması bekleniyor. Öte yandan Fed’in halkı, enflasyonun %2’den daha yüksek bir seviyede kalmasına izin vermeyecekleri konusunda ikna etmesi gerekirken ECB’nin ise kamuoyunu Avro Bölgesi’nde enflasyonun %2’den çok daha düşük seviyelere bir daha dönmeyeceğine inandırması gerekiyor.