YouTube’un dijital müzik platformu YouTube Music, tamamen veya büyük oranda yapay zekayla üretilen şarkılara etiket eklemeye başladı.

• Ayrıntılar: Oynatıcı ekranında gösterilen etiket, beste veya vokal gibi temel bileşenlerin üretiminde yapay zekanın belirleyici bir rol oynadığı parçaları kapsıyor. Kullanıcılar, etikete dokunarak yapay zeka kullanımına ilişkin ek bilgilere ulaşabiliyor. Yapay zeka üretimi şarkıları belirlemek için iş ortaklarıyla çalışan ve kendi tespit araçlarını kullanan YouTube, etiketleri ana uygulamaya da getirmeyi planlıyor.

Adalet, gerçeklik ve güvenlik sarsılırken yapay zeka yeni bir faili sahneye çıkarıyor. Netflix'in "Instadocs" serisi, kendi yarattığı sistemlerle yüzleşmek zorunda kalan insanlığın hikayesini anlatıyor.

Yazı: Tuğçe Madayanti Şen

Netflix'in "Instadocs" serisinin arkasında, geleneksel belgeselcilik reflekslerinden çok farklı; hız, küresel panik ve kültürel kırılma anları üzerine kurulu stratejik bir çerçeve var. Klasik bir Netflix belgeselinin çekilmesi, kurgulanması ve yayımlanması genellikle 1-3 yıl sürer. Instadocs çerçevesinin ilk kuralı ise olayın sıcaklığını kaybetmeden, en geç iki-üç ay içinde ekranda olmak. Temmuz 2026'daki yapay zeka kaynaklı siber saldırının hemen ardından belgeselin Ekim'de yayına girmesi, seyircinin haberlerde tükettiği ve merak ettiği konuyu derinlemesine izlemesini sağlıyor.

Yapımcılığını Josh Tyrangiel ve Connor Schell’in, showrunner'lığını ise Steve Yaccino’nun üstlendiği seri, uzun form belgesel ile anlık habercilik arasındaki boşluğu doldurmayı amaçlayan, Alex Murdaugh, Unconvicted, The Prediction Games, The Decoy Plane ve AI Gone Wild bölümleriyle adalet, gerçeklik, güvenlik ve teknoloji eksenindeki güncel krizlere odaklandı.

• Konu seçimlerine baktığımızda editoryal derinlikten çok algoritmik trendler öne çıkıyor. X, Reddit, TikTok ve küresel haber ajanslarında en çok aratılan, hakkında komplo teorileri üretilen ya da panik dalgası yaratan konular filtreleniyor. Seçilen konuların yalnızca yerel bir kitleyi değil, bütün dünyayı ekran başına kilitleyecek büyük bir risk ya da şaşkınlık unsuru taşıması gerekiyor.

Yeni gösterime giren AI Gone Wild ile Trump'a yönelik güvenlik krizini anlatan The Decoy Plane de küresel ölçekte merak uyandırdıkları ve doğrudan geleceği ve güvenliği ilgilendirdikleri için listeye giriyor.

Hız, sansasyon ve algoritmik gündem üzerine kurulu bu yapıya yöneltilen eleştirilerde haklılık payı var. Alex Murdaugh, Unconvicted, mahkemenin kararı bozmasından yalnızca 17 gün sonra yayına girdi ve olayın hukuki ve felsefi boyutundan çok, "mahkemeyi kim manipüle etti?" sorusunun yarattığı sansasyonel gerilime yaslandı. The Decoy Plane'de de olayın sinematografik ayrıntıları (ikram kamyonu, gizli transfer) zaman zaman demokratik denetim tartışmasının önüne geçiyor. Hız, bu formatta yalnızca bir avantaj değil; her seferinde derinlikten yapılan bir fedakarlık da.

YAZININ DEVAMI

Mehmet Birkiye küratörlüğünde düzenlenen 30. İstanbul Tiyatro Festivali , Caroline Guiela Nguyen’in Lacrima oyunuyla açılacak ve 3 Aralık’a kadar Türkiye’den ve yurtdışından 17 tiyatro, performans ve dans gösterisini biraraya getirecek.

• Ayrıntılar: Lacrima, 22-23 Ekim’de Zorlu PSM Turkcell Sahnesi’nde; İstanbul Tiyatro Festivali, İstanbul Devlet Opera ve Balesi ve MDTistanbul ortak yapımı Fernando Melo imzalı Rüzgar Ağacı ise 24-25 Ekim’de AKM Tiyatro Salonu’nda sahnelenecek. Festival programında ayrıca İstanbul’un tarihine, hafızasına ve kent yaşamına odaklanan Ve Ateş Bizi Tüketiyor, Bir Çeyiz Sözleşmesi, İstanbul Mon Amour ve Sanatçısı Belirsiz* İvi Buradaydı gibi yapımlar yer alıyor.

19. İstanbul Bienali Artİstanbul Feshane'de: Liu Ding ve Carol Yinghua Lu küratörlüğünde düzenlenecek 19. İstanbul Bienali, 18 Eylül-14 Kasım 2027'de Artİstanbul Feshane'de düzenlenecek; savaşın etkilerine odaklanan açık çağrı için başvurular 22 Kasım’a kadar sürecek.

• Bilgi notu: Türkiye’den ve yurtdışından tüm disiplinlerde çalışan sanatçılara açık çağrı; savaş deneyimlerini, kişisel tanıklıkları ve resmî anlatıların dışında kalan hikayeleri ele alan proje önerilerini bekliyor.

Fanzin Pazarı: Fanzin üreticileri ve okurları, özgür ve özgün yayıncılığı desteklemek ve dayanışmayı büyütmek üzere 18 Ekim'de Beyoğlu'ndaki Parma Kültür’de biraraya gelecek.

• Ayrıntılar: Mecrasızlığa ve yayıncılığın metalaştırılmasına karşı bağımsız üretimi sürdürmeye çalışan fanzincileri buluşturan etkinlik, sermayeden bağımsız yayıncılık pratiklerini desteklemeyi amaçlıyor.
• Editörün notu: Fotokopiden dijitale: Hüseyin Serbes ile 'Türkiye’deki Punk Fanzinlerinin Kültürel Antropolojisi' üzerine | Deniz Aytekin, Duende

Faysal Soysal’ın üçüncü filmi Rahma Tallinn Black Nights Film Festivali’nde, genç yönetmen Ferit Kılıç’ın ilk uzun metrajlı filmi Dans Eden Melekler ise Kahire Uluslararası Film Festivali’nde dünya prömiyerlerini yapacak.

Eğer popüler olanları, en çok konuşulanları kaçırmak istemiyorsan:

^{Other Mommy | Kaynak: UIP Türkiye}

• 2-8 Ekim haftasında en çok izlenen film Türkiye’de (51.098 seyirci) Resident Evil (2026, Zach Cregger), ABD’de (42.379.051 dolar hasılat) Verity (2026, Michael Showalter),
• 9-11 Ekim hafta sonunda en çok izlenen film Türkiye’de de (27.221 seyirci) ABD’de de (27.805.825 dolar hasılat) Other Mommy (2026, Rob Savage),
• JustWatch’un verilerine göre 5-11 Ekim haftasında Türkiye’deki dijital platformlarda en çok izlenen dizi Alıkara (2026, Hülya Gezer),
• 15 Ekim itibarıyla haftanın en popüler yapımları IMDb’ye göre Carrie (2026, Mike Flanagan), Letterboxd’a göre ise Digger (2026, Alejandro González Iñárritu) oldu.
• Digger, Other Mommy, Resident Evil ve Verity Türkiye’de halen gösterimde; Carrie Prime Video’da, Alıkara ise TOD’da izlenebiliyor.

Canlandıranlar Derneği tarafından bu yıl “Daha Neler!” temasıyla 14.'sü düzenlenen festival, animasyonun farklı seslerini, biçimlerini ve üretim süreçlerini 19-25 Ekim'de Institut français, Beyoğlu Sineması, İstanbul Sinema Ofisi ve İMÇ'de biraraya getiriyor.

• Ayrıntılar: Festival, Cannes’da prömiyer yapan ve Annecy’de ödül kazanan Blaise’in Türkiye prömiyerinden, Haruki Murakami’nin öykülerinden uyarlanan Kör Söğüt, Uyuyan Kadın’a; deneysel animasyonun önemli isimlerinden Thomas Renoldner’ın retrospektifinden, Türkiye animasyon tarihinin izini süren Maarif gösterimine uzana bir program sunuyor.

Alevi-Bektaşi kültürünün müzik, söz, semah ve dayanışma geleneklerini yaşatan festival bu yıl 5. kez 17-19 Ekim tarihleri arasında Müze Gazhane ve Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu’nda düzenlenecek.

• Ayrıntılar: Festivalde; Alevi-Bektaşi kültürü, tarihi, edebiyatı ve müziğine ilişkin söyleşiler düzenlenecek; Balım Sultan Muhabbeti kapsamında zakirler deyiş ve nefesleri seslendirecek. Yiğit Can Orhan, Işık Berfin, Mercan Erzincan, Erdoğan Emir, Cem Doğan–Özge Çam ve Hasan Kaplani, Ayna Ayna, Kutsal Evcimen, Hüseyin Can Pala, Mustafa Özarslan, Şirin Üstün, Mahir Kutlutürk–Özgür Polat, Yılmaz Çelik ve Mustafa–Müslüm Eke konserleri izleyiciyle buluşacak. Festival, kapanışını Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu’nda İBB Orkestraları'nın, Alevi-Bektaşi müziğinin eserlerini sanatçılarla birlikte seslendireceği konserle sona erecek.

Avrupa Film Ödülleri’nde adaylık için değerlendirilecek 45 kurmaca, 15 belgesel ve 8 animasyon filmden oluşan kısa liste duyuruldu.

• Ayrıntılar: 6000’e yakın üyesi bulunan Akademi’nin adaylık için değerlendireceği filmler arasında Emin Alper’in Kurtuluş ve İlker Çatak’ın Sarı Zarflar filmleri de bulunuyor.

• Takvim: 39. Avrupa Film Ödülleri’nin adayları 14 Kasım’da duyurulacak, ödüller ise 16 Ocak 2027’de Atina’da düzenlenecek törende sahiplerini bulacak.

"Fabrika Kızı" ve "Eylül'de Gel" gibi şarkılarıyla tanınan Türk pop müziği sanatçısı ve besteci Alpay Nazikioğlu, 91 yaşında yaşamını yitirdi.

• Ayrıntılar: 1935'te Ankara'da doğan Alpay, müzik kariyerine 1960'lı yıllarda başladı. Romantik folk ve rock tarzlarını biraraya getiren sanatçı, 1964'te kendi grubunu kurdu; Fransız şansonlarını ve İtalyan şarkılarını Türkçe yorumlarıyla seslendirdi.

12-20 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek 37. Ankara Film Festivali’nin Ulusal Uzun Film Yarışması’nda yer alan filmler açıklandı.

• Ayrıntılar: Semih Kaplanoğlu’nun başkanlığındaki jüri, Yeşim Ustaoğlu’nun Artakalan, Ali Vatansever’in Bir Arada Yalnız, Banu Sıvacı’nın Günyüzü, Hüseyin Karabey’in Hakikatin Ölümü, Melik Kuru’nun İsimsiz Eserler Mezarlığı, Pınar Yorgancıoğlu’nun Karanlıkta Islık Çalanlar, Alphan Eşeli’nin Mutter: Bir Annenin Hatıra Defteri, Aydın Orak’ın Ölü Arının İğnesi, Nuri Cihan Özdoğan’ın Ölü Köpekler Isırmaz ve Ufuk Emiroğlu’nun Sevda filmlerini değerlendirilecek.

^{Nobody Wants This | Kaynak: Netflix}

• Tavşan İmparatorluğu (2024, Seyfettin Tokmak) 16 Ekim’de MUBI’de,
• The Bride! (2026, Maggie Gyllenhaal) 16 Ekim’de HBO Max’te,
• Organize İşler: Karun Hazinesi (2026-..., Yılmaz Erdoğan) ilk sezonunun tüm bölümleriyle 16 Ekim’de Netflix’te,
• Masterplan (2026, Thomas Vincent) 16 Ekim’de Prime Video’da,
• Nobody Wants This’in (2024-..., Erin Foster) üçüncü sezonunun tüm bölümleri 22 Ekim’de Netflix’te yayımlanıyor.

Ted Kaczynski’nin hayatı, sinemanın tekrar tekrar dönmek isteyeceği kadar çok soru barındırıyor. Netflix’te yayımlanan "Unabomber", aynı hikayeye bu kez gençlik yıllarındaki psikolojik deneyler üzerinden yaklaşıyor. Öte yandan filmde Kaczynski’nin üslubu, neyi neden yazdığının önüne geçiyor. Metz’in filmi, kendisine konu ettiği karakterin izlerini takip ederken onunla karşılaşmamak için elinden geleni yapıyor.

Yazı: Ömer Şentürk

Harvard’a çocuk yaşta giren bir matematikçinin akademiyi bırakması, Montana’da bir kulübeye çekilmesi ve teknoloji toplumuna duyduğu öfkeyi bombalı saldırılara dönüştürmesi, her anlatıda başka bir yönüyle öne çıkabilir.

• Bu hayatı daha önce belgesellerde ve uyarlamalarda izledik. Netflix’te yayımlanan Unabomber, aynı hikayeye bu kez gençlik yıllarındaki psikolojik deneyler üzerinden yaklaşıyor. Borg vs. McEnroe’nun yönetmeni Janus Metz, Kaczynski’nin Harvard’daki öğrenciliğiyle yıllar sonra yakalanmasına uzanan soruşturmayı biraraya getirerek bir insanın nasıl bu noktaya geldiğini anlamaya çalışıyor.

Bu tercih ilk bakışta merak uyandırıyor. Bir katilin henüz suç işlememiş hâline bakmak, onun geçmişini bildiğimiz sondan bir süreliğine ayırabilmeyi gerektiriyor. Genç Ted’in önünde başka ihtimallerin de bulunduğunu hissedebilmeliyiz. Unabomber ise o ihtimalleri açmakta zorlanıyor. Kaczynski’nin hayatına yaklaşacağı her yerde, gelecekteki suçlarını açıklayacak bir belirti arıyor ve zaten hüküm giymiş bir suçluyu günah keçisi gibi göstermek için elinden gelen her şeyi yapıyor.

Film ilerledikçe Harvard’daki aşağılanma ile Montana’daki kulübe arasına sığan onlarca yılın, süpermarketlerde satılan, ambalajlı, kendisine saygı duyan hiç kimsenin yemeyi tercih etmeyeceği türden “Ben bunu yemem” diyeceğimiz bir psikolojik açıklama uğruna gözden çıkarıldığını fark ediyoruz.

Bu yaklaşımın en belirgin örneği, 35 bin kelimelik manifestonun filmdeki işlevi. FBI ajanları cümleleri inceliyor, kelimelerin izini sürüyor, yazının sahibine ulaşmaya çalışıyor. O kelimelerin anlattığı dünya ise neredeyse hiç konuşulmuyor. Sanayi Toplumu ve Geleceği (Industrial Society and Its Future), bir insanın topluma yönelttiği itirazlardan arındırılıp parmak izine dönüşüyor. Ted Kaczynski’nin üslubu, neyi neden yazdığının önüne geçiyor. Metz’in filmi, kendisine konu ettiği karakterin izlerini takip ederken onunla karşılaşmamak için elinden geleni yapıyor.

YAZININ DEVAMI

AMC dizisi Breaking Bad'de Walter White Jr. karakterini canlandıran RJ Mitte intihar sonucu 34 yaşında hayatını kaybetti.

• Ayrıntılar: Serebral palsiyle yaşayan Mitte, oyunculuk kariyeri boyunca engelli bireylerin Hollywood’da temsili ve hakları için savunuculuk yaptı. United Cerebral Palsy ve Shriners Children’s kuruluşlarında elçilik yapan oyuncu, kendi vakfı Mitte Foundation aracılığıyla da çeşitli sosyal sorumluluk çalışmalarını destekledi.

“Likya Kültürel Mirası” temasıyla 15-18 Ekim’de beşinci kez düzenlenen Kaş Tiyatro Günleri, bu yıl Kaş’ın yanı sıra Myra ve Patara’ya da uzanıyor. Festivalin kurucularından, Kaş Çevre ve Kültür Derneği Başkanı Ahmet Murat Akoy ve gönüllü destekçi Aslınur Sarıca’yla tiyatronun, ekolojik mücadelenin ve birlikte üretmenin açtığı alanı konuştuk.

Söyleşi: Ilgaz Gökırmaklı

Akdeniz’in kıyısında, antik taşların gölgesinde tiyatro yeniden hayatla buluşuyor. “Likya Kültürel Mirası” temasıyla 15-18 Ekim’de beşinci kez düzenlenen Kaş Tiyatro Günleri, bu yıl Kaş’ın yanı sıra Myra ve Patara’ya da uzanıyor. Arkeoloji, mitoloji ve tiyatroyu buluşturan festival, 12 oyun, arkeoloji gezileri ve atölyelerle dört gün boyunca her yaştan izleyiciyi Likya coğrafyasında biraraya getirecek.

• Bu karanlık günlerde asıl güç kaynağı, bütün o bunaltıcı gerçeklerden kaçmak değil, birarada olmak ve bir festivali birlikte mümkün kılmak belki de. Bazen bir festival, tiyatronun hayatın içinde, ekolojik mücadelede ve birarada olma ısrarında ne kadar önemli bir yeri olduğunu yeniden hatırlatıyor.

Kaş’ta ekim, yalnızca yazın ardından gelen bir ay değil; tiyatronun sokaklara, antik taşlara ve Akdeniz’in ritmine karıştığı bir buluşma zamanı. Beş yıldır sahneyi alışıldık sınırlarından çıkaran Kaş Tiyatro Günleri, seyircilerin yalnızca izlemek için değil, mekanla, sanatçılarla ve birbirleriyle temas etmek için de biraraya geldiği bir alan açıyor. Tiyatroyu gündelik hayatın içinden yeniden düşünmeye çağırıyor.

Kaş Tiyatro Günleri’nin ilk kurucularından, aynı zamanda Kaş Çevre ve Kültür Derneği Başkanı Ahmet Murat Akoy ve Antalya’dan oyuncu, eğitmen ve festival gönüllü destekçisi Aslınur Sarıca’yla beş yıllık yolculuğu, bölgede yarattığı değişimi ve bağımsız tiyatroya açtığı alanı konuştuk.

YAZININ DEVAMI

Sarah Polley’nin Sylvia Plath’in aynı adlı romanından uyarladığı, Billie Eilish’in başrolünde olduğu ve çekimleri tamamlanan The Bell Jar'ın (Sırça Fanus) müziklerini Joker ile Oscar kazanan Hildur Guðnadóttir hazırladı.

• Bilgi notu: Guðnadóttir, Eilish’in de müzisyen olmasının yaratıcı işbirliğini güçlendirdiğini belirtti. Plath’in kimlik arayışını yansıtmayı amaçlayan film, Eilish’in ilk başrolü olacak.

Debbie Harry ve Chris Stein liderliğindeki Blondie, High Noon adlı yeni albümünü 26 Şubat'ta çıkaracak; albümün ilk single’ı “Spectral Eyes” dinleyiciyle buluştu.

• Ayrıntılar: Albümde Johnny Marr, Sex Pistols’tan Glen Matlock ve Beirut’tan Zach Condon gibi müzisyenler konuk olarak yer alıyor. John Congleton’ın prodüktörlüğünü üstlendiği High Noon, grubun 2017 tarihli Pollinator albümünden sonra yayımlayacağı ilk stüdyo albümü ve geçen yıl 70 yaşında hayatını kaybeden grubun kurucu davulcusu Clem Burke’ün yer aldığı son Blondie albümü olma özelliğini taşıyor.

Süleyman Doğru'nun dilimize kazandırdığı "Latin Amerika Patlaması - Boom Mektupları", kitabın editörlerinin imece usulü yazdığı "giriş" yazısı, yaklaşık 207 mektup ve mesaj, yazarların birbirleriyle yaptıkları söyleşiler, eserleri hakkında kaleme aldıkları deneme, eleştiri ve makalelerle bizi Latin Amerika ve İspanyolca edebiyatın dört çığır açan isminin dünyasına davet ediyor.

Yazı: Soner Can

Latin Amerika ve İspanyolca edebiyatın dört çığır açan isminin eserleri, dostlukları, yazışmaları ve dayanışma ruhu müthiş bir edebi hareket olarak değerlendirilmiş, adına da "Latin Amerika patlaması" denmişti. Bu dörtlünün dostluklarındaki gönülden zarafeti anlamak için Julio Cortazar'ın 1968 yılında Marquez ve eşi için kullandığı ifadelere kulak verelim:

"O da, Mercedes de muhteşem kişiler; hayat karşına böyle varlıklar çıkardığı zaman dostluk bir pınar gibi doğuyor."

Bazı diller bahtıyla yayılmış yeryüzüne; yaklaşık yirmi ülkede 640 milyona yakın insanın konuştuğu İspanyolca mesela. Neden bahtlı olduğuna gelince... Kanada'dan güneye doğru seyahate çıkan Meksika kökenli bir gezgin, koca bir kıtayı Güney Amerika'nın en ucundaki Tierra del Fuego'ya kadar hiç Google Translate'e ya da bir mini çeviri cihazına ihtiyaç duymadan gezebilir. Uğradığı ülkelerin şehirlerindeki kiosklardan kendine kitap ya da gazete alabilir, kaldığı otellerde televizyon izleyebilir.

• ABD'de Shakira'yı, Meksika'da Thalía'yı, Guatemala'da Gaby Moreno'yu, Nikaragua'da Luis Enrique'yi, Kosta Rika'da Debi Nova'yı, Şili'de Violeta Parra'yı, Kolombiya'da Juanes'i, Arjantin'de Mercedes Sosa'yı, Küba'da Buena Vista Social Club'ı dinleyebilir.

Daha ağırbaşlı bir örnek verecek olursak İspanya'nın en havalı, en prestijli edebiyat fakültesi olan Salamanca'daki bir Facultad de Filología öğrencisi, Neruda'yı, Borges'i, Asturias'ı, Carpentier'i, Infante'yi, Sabato'yu ve dünya edebiyatında iz bırakmış yüzlerce İspanyolca yazarın sayısız eserini kendi dilinde okuyabilir.

YAZININ DEVAMI

Yönetmen Emin Alper, Üsküp’te düzenlenen 11. Kinenova Uluslararası Film Festivali’nde "Golden Mane: Dünya Sinema Sanatına Üstün Katkı Özel Ödülü"ne değer görüldü.

• Ayrıntılar: 14-17 Ekim tarihleri arasında düzenlenen festivalin konseyi, oybirliğiyle aldığı kararda Alper’i yeni kuşak dünya sinemasının en etkili yönetmenleri arasında gösterdi. Yapılan açıklamada; yönetmenin bugüne kadarki beş filminde kurduğu özgün dil, cesur anlatım ve toplumsal meseleleri ele alışındaki insani derinlik öne çıkarıldı.