2020: Elektrikli araçların yılı

10 yıl öncesini düşünün. O zamanlar 2020’li yıllarda hangi teknolojinin otomobillerde devrim yapacağını hayal ederdiniz? Çocukluğunu Jetgiller izleyerek geçirmiş olanlar, muhtemelen bu soruya uçan arabalar cevabını verirdi. Biraz daha az hayalperest olanların cevabı ise Hollywood filmlerinde de sıkça gördüğümüz sürücüsüz araçlar olurdu. Elbette bir Batmobile değildi; ancak otomobil endüstrisinin öncüsü Ford gibi markalar da 2010’lu yılların sonuna doğru sürücüsüz araçları piyasaya süreceğine dair vaatlerde bulunuyordu. Yıl 2021, otonom araçlara dair vaatler hâlâ daha gerçekleşmedi. Çoğumuzun Tesla sayesinde aşina olduğu elektrikli araçlar (EV) cephesinde ise çığır açıcı bir yıl yaşandı. Tesla’nın 500 bine yakın araç sattığı 2020’de, dünya çapında EV satışları %43 artarak 3,24 milyona ulaştı. Devletlerin ve uluslararası kuruluşların karbondioksit (CO2) emisyonunu azaltmaya yönelik adımları, vergi indirimleri, özel sektör yatırımları, satın almalar, birleşmeler ve batarya teknolojilerindeki gelişmeler ise kalıcı bir “elektrikli araç devriminin" yaklaştığına dair cesaret verici sinyaller içeriyor.

• Öncüler: Çin’in ulusal sanayi politikasını dünyanın en büyük EV üreticisi olma üzerine kurgulaması, son beş yılda sektörün ivmelenmesinde büyük rol oynadı. Benzinli, dizel ve hibrit araçların üretiminde bir nevi “ana merkez” konumunda bulunan Detroit’in rolünü EV üretiminde üstlenmek isteyen Çin, hem yerli hem de ulusal şirketleri Şanhay ve Tianjin'e çekmeyi başardı. Üretimdeki bu güç, Çin’in son beş yılda EV satışlarında da liderliği elinde tutmasını sağladı fakat 2020’de işler değişti. Avrupa, AB’nin sağladığı teşvikler ve yaptırımların etkisiyle atağa geçerken yıllık bazda %137 artışla 1,4 milyon adet EV sattı. Satışlarını %12 artıran Çin ise 1,34 milyon adetle ikinci sırada yer aldı. Öte yandan Norveç, elektrikli araçların satışının dizel ya da benzinle çalışan araçların satışını geçtiği ilk ülke oldu. Ülkede EV'ler geçen yıl satılan tüm yeni otomobillerin %54,3’ünü oluşturdu. 
   
• Şirketlerin karneleri: Uluslararası Enerji Ajansı’na göre EV'ler, hâlihazırda otomobil endüstrisinin en hızlı büyüyen segmenti. Ancak yine de yeni otomobil satışlarının sadece %4,2'sini oluşturuyor. Dünyanın en değerli 10 otomobil üreticisi arasında yer alan Tesla, Nio ve Xpeng’in yıllık satışları 30,5 milyar dolara yaklaşırken bu şirketlerin satışlarının ilk 10 şirketin toplam satışları içindeki payı %3 civarında. Hem regülasyonlara hem de tüketici taleplerine cevap verebilmek için ürün gamını ve üretimini artıran Avrupa merkezli otomobil şirketlerinin 2020'deki EV satışları ise katlanarak artmış durumda. Volkswagen 2020’de EV satışlarını %158 artırarak 212 bine çıkarırken Mercedes-Benz’in sahibi Daimler, bir önceki yılın aynı dönemine göre satışlarını %228 artırarak 160 bin elektrikli aracı tüketicilere ulaştırdı. BMW’nin satışları %32 artarak 192 bini aşarken Renault ise satışlarını ikiye katlayarak 116 bin araca yaklaştı.
   
• Stratejiler: Ocak ayı itibarıyla 2020 bilançolarını ve 2021 öngörülerini açıklamaya başlayan otomobil şirketlerinin hepsinin sunumunda ortak bir nokta vardı: Sadece elektrikli araçların üretildiği bir gelecek. Dünyanın en büyük otomobil üreticilerinden biri olan General Motors, geçen hafta 2040 yılına kadar karbon nötr olma hedefinin bir parçası olarak 2035’e kadar dizel ve benzinli araç üretimini durdurmayı planladığını açıkladı. Önümüzdeki beş yılda elektrikli araçların Ar-Ge ve üretimine 27 milyar dolarlık yatırım yapmayı hedefleyen şirket, pazara 30 EV modeli sürmeyi amaçlıyor. 2021’de çok sayıda yeni EV modeli piyasaya sürmeyi planlayan Volkswagen ise 2028’e kadar EV satışlarını 28 milyona çıkarmayı hedefliyor. Bugüne kadar stratejisini hibrit araçlar üzerine kurgulayan Toyota'nın tamamen elektrikli ilk aracı da birkaç ay içinde Avrupa'da piyasaya sürülecek. BMW’nin, 2023’e kadar EV serisini neredeyse ikiye katlayarak 25 modele çıkarması ve bunların yarısından fazlasının tamamen elektrikli olması da beklentiler arasında.
   
• Yeni oyuncular: Geleneksel otomobil şirketlerinin yanı sıra büyük teknoloji şirketleri ve küçük girişimler de EV pastasından pay almak için harekete geçiyor. Geçen haftalarda Çin merkezli e-ticaret devi Alibaba, otomotiv şirketi SAIC ile el sıkışarak 2022’den itibaren tamamen EV üretimine odaklanacak olan Zhiji Auto’nun temellerini attı. 2014’ten beri “Titan Projesi” adı altında otomobil sektörüne dair çalışmalarını yürüten Apple’ın ise elektrikli otonom araç teknolojisi üzerine çalıştığı ve üretim için 2024’ü hedeflediği biliniyor. Bu proje için bir otomobil şirketiyle anlaşması beklenen Apple’ın son olarak Hyundai ile görüştüğü duyuruldu.
   
• Ticari araç hamleleri: Elektrikli binek araçlarının çeşitliliği her geçen gün artarken asıl fırsat, elektrikli ticari araçlarda yatıyor. Yakın zamana kadar elektrikli ticari araçlar, trilyon dolarlık otomotiv endüstrisi içinde kolayca görmezden gelinen bir yeri işgal ediyordu. Son haftalarda yaşanan gelişmeler ise bu bakış açısının hızla değiştiğini gösteriyor. Geçen hafta, elektrikli araç girişimi Rivian değerlemesini 27,6 milyar dolara çıkaran yeni yatırım turunda Amazon, Ford ve BlackRock’ın dahil olduğu yatırımcılardan 1,3 milyar dolar yatırım aldı. Gelecek yıl elektrikli kamyonet R1T'yi piyasaya sürmeyi planlayan şirket, Tesla'nın Cybertruck'ına rakip olarak ticari segmentte rekabeti kızıştıracak. General Motors’un BrightDrop isimli yeni markası altında üretilecek olan tamamen elektrikli ilk ticari araç EV600’ün ise bu yıl içinde piyasaya sürüleceği açıklandı. Yıl sonuna kadar üretilmesi planlanan ilk 500 adet FedEx’e satılırken yaygın kullanıma 2022’nin ilk aylarında geçilmesi bekleniyor.
   
• Öngörüler: Şu anda dünyada dolaşımda yedi milyondan fazla EV bulunuyor. Büyük otomobil üreticilerinin hırslı planları, küçük girişimlerin Tesla’nın büyüsünü yeniden yaratma çabaları ve dev teknoloji şirketlerinin sektöre girişi ise gelecekte bu rakamın artacağına dair önemli ipuçları veriyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın tahmini, 2040’da yollardaki EV sayısının 330 milyona ulaşacağı yönünde. Otomobil firmalarının EV dönüşümünü hızlandırmalarının, servetleri içten yanmalı motorların kullanımıyla yakından bağlantılı olan petrol sektörü için olumsuz sonuçlar doğurması ise kaçınılmaz görünüyor.