İsrail ekonomisini neler bekliyor?

İsrail ile Hamas arasındaki savaşın birinci haftası dolmak üzere. Hâliyle, uzun sürmesi muhtemel bir savaşın ülke ekonomisine nasıl zarar verebileceği konusunda endişeler var. Kredi derecelendirme kuruluşlarının hepsi, çatışmalardan önce de İsrail'in siyasi iklimindeki istikrarsızlık nedeniyle ekonomik sorunlardan endişe duyuyordu. Şu anda, 300 binden fazla İsrailli işçi savaş sebebiyle ekonominin dışında kalmış durumda. Ekonomik zararın miktarı, 9 milyondan fazla nüfusu ve 521,7 milyar dolarlık gayrisafi yurtiçi hasılası olan ülkede yedek askerlerin ne kadar süreyle işlerinden uzak kalacaklarına bağlı olarak netleşecek.

Bilgilendirme: Geçtiğimiz hafta sonundan bu yana İsrail savunma güçleri, yakın tarihte benzeri görülmemiş sayıda yedek askeri göreve çağırdı. İsrail'in daimi ordusu, hava kuvvetleri ve donanması 150 bin kişiden oluşurken, bu sayı toplumun farklı kesimlerinden oluşan yedek kuvvetlerle birlikte 450 bin kişiye çıkıyor. Söz konusu 300 bin kişi arasında öğretmenler, teknoloji çalışanları, girişimciler, çiftçiler, avukatlar, doktorlar, hemşireler, turizm ve fabrika işçileri bulunuyor.

Buna ek olarak: İptal edilen uçuş ve seyahatler, ülkeden çıkış yapacak büyük şirketler, aksayacak tedarik zincirleri süreçleri ve riski azaltmak isteyen yatırımcıların kararlarından etkilenecek birçok sektör var. 

• Tel Aviv dünyanın en büyük teknoloji merkezlerinden biri ve pek çok çalışan savaşa katılmak üzere askere çağrıldı. Küresel şirketler İsrailli personel sayısında düşüş olduğunu bildirirken, bir siber güvenlik firması İsrailli işgücünün %15'inin askere alındığını belirtti. Bunun yanı sıra yalnızca teknoloji çalışanları, toplam işgücünün %10'unu oluşturuyor.
• Göz atın: Savaş, İsrail'in teknoloji sektörünü nasıl etkiledi?

Arka plan: Aksa Tufanı: “Operasyon değil, savaş”

Önlemler: Hafta başında yerel para birimi şekelin 7 yılın en düşük seviyesini görmesinin ardından İsrail Merkez Bankası çöküşü önlemek için 30 milyar dolara kadar döviz satacağını söyledi, şekel bu açıklamaya rağmen değer kaybetmeyi sürdürdü. Banka, 30 milyar dolarlık programın yanı sıra SWAP mekanizmaları aracılığıyla piyasaya 15 milyar dolara kadar likidite sağlayacağını da ekledi. Bankanın eski başkan yardımcısı Zvi Eckstein, "İsrail ekonomisi çok güçlü. İran'ın fiziksel bir saldırısı olmadığı sürece, İsrail'in bir ya da iki hafta içinde ekonomik olarak tamamen işler hale gelmesi çok muhtemel" ifadelerini kullandı.

Açıklamalar: İsrail'in en büyük bankalarından Bank Hapoalim'in ilk tahminlerine göre, savaşın maliyetinin ülke ekonomisine en az 6,8 milyar dolar olacağı tahmin ediliyor. Bankanın Başstratejisti Modi Shafrir, "Çok kaba bir tahminle, mevcut savaşın maliyetinin GSYH'nin en az %1,5'i kadar olacağı varsayılabilir, bu da önümüzdeki yıl bütçe açığının GSYH'nin en az %1,5'i kadar artması anlamına geliyor" açıklamasında bulundu.

Öte yandan: İsrail'in kilit istihdam sektörlerinin birçoğu yabancı işçilerle yoğun bir şekilde çalıştığından savaş sırasında kesintiye uğramayacak. Buna İsrail'in en önemli ihracat kaynaklarından biri olan kimya sektörü de dahil.

• Kudüs'teki İbrani Üniversitesi'nde ekonomi profesörü olarak görev yapan Eyal Winter, "Özellikle turizm ve startup endüstrilerinde büyük bir darbe olacak ancak savaş bittiğinde yatırım ve talep de artacak" yorumunda bulunurken, önceki savaşlardan sonra da ekonomik faaliyetlerin arttığı bilgisini paylaştı.

Global tarafta: IMF Başekonomisti Pierre-Olivier Gourinchas bu hafta yaptığı açıklamada, emtia fiyatlarının enflasyon görünümü için ciddi bir risk oluşturduğunu, iklim ve jeopolitik şoklar nedeniyle oynaklığın artabileceğini belirtti. 

• Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga "Ekonomiler hassas bir durumda. Savaşın olması, nihayet yumuşak iniş yolunu bulmaya çalışan merkez bankaları için gerçekten yararlı değil" açıklamasında bulundu. Banga, şu ana kadar Orta Doğu'daki saldırıların dünya ekonomisi üzerindeki etkisinin Ukrayna'daki savaşa kıyasla daha sınırlı olduğunu ancak savaşın yayılması durumunda hayal edilemeyecek boyutta bir krize yol açacağını söyledi.
• ABD Hazine Bakanı Janet Yellen ise Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İsrail ile Hamas arasındaki savaşın küresel ekonomi üzerinde önemli bir etkisinin olmayacağını söyledi. 
• Değinmeye değer: Küresel petrol fiyatları, savaşın petrol üreticisi Orta Doğu'da daha geniş bir istikrarsızlığa neden olabileceği korkusuyla hafta başında yükselmişti. Risklerden biri, geçmişte Hamas'ı desteklemiş olan ancak son saldırıya karıştığını reddeden İran'a yönelik yaptırımların daha sıkı bir şekilde uygulanma potansiyeli. Ancak Yellen, ABD'nin İran'dan petrol ihracatına yönelik yaptırımların hiçbir şekilde gevşetilmediğini söyledi.
• Yine de: Arz sıkışıklığı, Suudi Arabistan ve Rusya'nın ihracat kesintilerinin ardından zaten yüksek olan petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabilir.