ANGST EDENLER

"ANGST, kaygı içinde olma hâline soru sorarak, temsile ve kapsayıcılığa önem göstererek ve kendini geliştirme sürecinde bir yolculukta olunduğunun farkında olan insanların yayını," diyoruz. Soruları ve cevapları ziyaret ediyoruz — yeniden.

Ne demek regl oluyoruz?

"Bir şeye 'ayıp' demek, söz konusu istenmeyen bir davranışı veya olmasını istemediğimiz bir düşünce biçimini ortadan kaldırmıyor. O şeyin çok daha sorunlu şekilde ele alınmasına sebep veriyor," diyor Rayka Kumru. Regl Hikâyeleri için motivasyonu da bu olgudan uzak değil: "Regl olan bütün insanların 'Özel günümüzdeyiz!' baskısı ya da kadınlık deneyimi şemsiyesi altına sokulmadan ve sansürsüz şekilde deneyim paylaşabilecekleri bir alan açmaktı motivasyonum."

İllüstrasyon: Regl Hikâyeleri

Teyitçilik nedir?

"Bilgi ekosistemini geliştirmek için paydaşlarımızla iş birliği içinde doğrulama ve güçlendirme faaliyetleri yürütüyoruz," diyor Teyit'in Erişim ve İletişim Direktörü Can Semercioğlu. "Bizim başarmak istediğimiz, her şeyi sürekli araştırıp insanlara neyin doğru olduğunu söylemekten ibaret değil — internet kullanıcılarının eleştirel dijital okuryazarlık becerilerini geliştirmek, bilgiyi üreten ve yayan aktörlerin bilgi ile ilişkilerini sağlıklı hâle getirmek."

Türkiye'nin hayvan hakları karnesi ne durumda?

"Hayvan Hakları İzleme Komitesi olarak hazırladığımız Hayvan Hakkı İhlal Raporları'na göre Türkiye'de 2020 yılında en az 1 milyar 211 milyon 375 bin 950 hayvan öldürüldü — 22 milyon 735 bin 267 hayvan işkenceye, 3 milyon 413 bin 877 hayvan cinsel şiddete maruz bırakıldı; 1 milyar 280 milyon 153 bin 923 hayvan tutsak edildi, 53 milyon 563 bin 334 hayvanın beden dokunulmazlığı ihlal edildi," diyor Hayvan Hakları İzleme Komitesi’nin (HAKİM) Koordinatörü Fatma Biltekin.

İllüstrasyon: Ece Tugay

Derin Yoksulluk Ağı'na sen de dolandın mı?

Hacer Foggo, içinde bulunduğumuz yoksulluk sarmalını "Derin yoksulluk insan özgürlüğünün de ekonomik ve sosyal olarak kısıtlanması demek oluyor. 2020 TÜİK Aile İstatistikleri'ne göre Türkiye’de herhangi bir gelir girmeyen evlerde yaşayan 3 milyon 276 bin çocuk var. Bu istatistik Türkiye’deki toplam çocuk nüfusunun %14,4’ünü oluşturuyor," diyerek özetliyor.

"Derin yoksulluk aslında bir özgürlük sorunu. Yoksullarla ilgili sadece gelir üzerinden politika geliştirmek, aynı zamanda bağımlı kılma riskini de artırıyor. Oysa temel ihtiyaçlar aynı zamanda bir sistematik eşitsizlik ve insan hakları meselesi olarak ele alındığında yoksul bir birey hayatının en erken döneminden başlayarak temel ihtiyaçlara kitlenmeyecek eşitlikçi bir politikayla 'özgür' bir birey olarak yaşamına başlayabilir."

Türkiye'nin insan hakları karnesi ne durumda?

Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi direktörü Ece Ünver, "Son yıllarda artan kutuplaşmadan fayda sağlayan birçok popülist lider, insanları bölmek ve bunu daha iyi bir geleceğe giden yol olarak sunmak için büyük enerji harcıyor," diyor. "Kimlikleri ya da durumları nedeniyle herhangi bir kişinin haklarını sorgulamanın hepimizin haklarına yönelik bir tehdit olduğu çok açık. 'Bize karşı onlar' siyasetine karşı durmanın, tek bir insanlık olduğumuzu ifade etmenin zamanı geldi."

Boğaziçi Direnişi, Mart 2021
Fotoğraf: Ozan Köse

Kadın bakışı nedir?

Sanat tarihçisi ve kadın/cinsiyet çalışmaları uzmanı Derya Sayın, Müze Gazhane'de gerçekleşen Kadın Bakışı sergisini kesişimsel bir gözden yeniden inceliyor: "Vitale, Sebzeci ve Effendi son derece yetenekli fotoğraf sanatçıları, ancak işleri arasında kadın bakışı üzerinden tanımlanabilecek herhangi tematik bir bağlantı bulunmuyor — savaş fotoğrafçılığı ve çevre-insan ilişkisi üzerine yoğunlaşmayı kadınlıkla özdeş kılabilir miyiz?"

Derya, Rena ve Alara
Fotoğraf: Deniz Sabuncu

Türkiye'de Çocuk Edebiyatı yayımcılığı kesişimsellik bağlamında nasıl zorluklarla karşılaşıyor?

Hippo'nun kurucularından ve Yayın Koordinatörü Lora Sarı, "Türkiye’deki eğitim çoğulcu ve kapsayıcı değil ve çocuğa ilişkin her alan, ebeveyn-eğitmen-devlet üçgeni tarafından sıkıca kontrol ediliyor," diyor: "Yayıncıların “kesişimselliğin” olduğu kitapları yayımlamada karşılaştığı en büyük zorluk, çocuklarına hangi kitabı alacağına bizzat karar veren ailelerle, okullara kitap seçen eğitmenlerle, sosyal medya trolleri ve devletle baş edecek olması."

İllüstrasyon: Irmak Hacımusaoğlu

Türkiye'de kadın olmak ne demek?

Kadının İnsan Hakları Yeni Çözümler Derneği'nden Berfu Şeker, "Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden hukuksuz ve meşru olmayan bir şekilde çekilmesi dünyada giderek artan otoriter eğilimlerin de sonucu," diyerek başlıyor ve vurguluyor: "Judith Butler’ın da dediği gibi 'zaman, antifaşist dayanışma zamanı.' Zaman ulusötesi mücadele ağlarını güçlendirmenin, birlikte mücadelenin, kesişimsel yaklaşımların zamanı. Zaman queer feminizmin açtığı imkânları hayata geçirme zamanı."

Herkes istediği gibi yaşamasın mı?

Bağımsız gazeteci ve Herkes İstediği Gibi Yaşasın'ın yazarlarından Büşra Cebeci, "Başarısız olma gibi bir seçeceğim yoktu — kadın olmanın bendeki en büyük yüklerinden biri buydu, sürekli 'Başarısız olursan aile evine dönersin,' motivasyonuyla sırtlandım çoğu şeyi," diyerek anlatmaya başlıyor yolculuğunu. "Başarılı olmak için yaptığınız her şey, bir erkek tarafından rahatlıkla 'Kadın olmanın pozitif ayrımcılığı' olarak adlandırılabiliyor. [...] 'Hayır, güçlü olmak zorunda değilim, siz bana insan gibi davranmak zorundasınız,' diye bağırmak istiyorum."

İllüstrasyon: Burka Bayram

İklim krizi kadınları neden daha fazla etkiler?

WWF-Türkiye İletişim Uzmanı Ece Özkan ve İletişim Sorumlusu Duygu Naz Yaldız, "Toplumsal Cinsiyet ve Yasadışı Yaban Hayvanı Ticareti raporuna göre, toplum hafızasının en derin katmanına yerleşmiş toplumsal cinsiyet rollerini dikkate almadan çevre sorunlarına bütüncül yaklaşım gösteremeyiz," diyorlar. "İklim krizinden de kadınlar, erkeklere göre daha fazla etkileniyor. Genel olarak kadınların geçim kaynakları doğaya daha bağımlı. Birleşmiş Milletler verilerine göre gelişmekte olan ülkelerde gıda üretiminin %45-80’ini kadın çiftçiler gerçekleştiriyor — zaten toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin baskın olduğu toplumlarda eğitime erişemeyen kadınlar tarıma yöneliyor."

Zorunda mıyım?

Pozitif Dayanışma'nın Akran Danışmanı Ali Aliyev ve Barış Ozan Kaya, esas mücadele alanının HIVfobi olduğunu "Toplumun çoğunluğunda HIV bilgi düzeyi oldukça düşük — bilinenler de 1980’lerden kalma 'ölüm ve korku' üzerine güncelliğini ve doğruluğunu yitirmiş bilgilerden oluşuyor," diyerek anlatıyorlar. 

"Türkiye’de HIV’le İlgili Damgalama ve Ayrımcılığın Analizi anket çalışmasında HIV'le ilgili damgalama, ayrımcılık ve insan hakları ihlali oranlarının sırasıyla %23,1 ve %30 olduğu tespit edildi. En yaygın damgalama şeklinin, hakkında dedikodu yapılması ve sözel taciz, tehdit ve incitilme olduğu belirlenen çalışmada, HIV'le yaşayanların HIV'le ilgili damgalama nedeniyle işini kaybettiği ve sağlık hizmeti taleplerinin reddedildiği görülüyor."

Görsel: Pozitif Dayanışma