Avrupa'da Türk Modası "Turquerie"

Avrupa’ya yayılan Osmanlı moda akımı "Turquerie", sadece kıta Avrupa'sının giyim tarzında değil, çeşitli sanat biçimlerinde de kendisini gösteriyor.
 Avrupa'da Türk Modası "Turquerie"

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

16. ve 18. yüzyıllar arasında Avrupa’da yaşamış olsaydınız, 1453’te İstanbul’u fetheden Osmanlıların dünyasına duyulan ilgi ve merakın bir parçası olurdunuz. Önceleri, Osmanlı topraklarını gezmiş seyyahların anlatımlarının ve 16. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı giyimini tasvir etmeye çalışan kostüm kitaplarının; imparatorluk topraklarında hiç gezmemiş sanatçıların ve tasarımcıların eserleri üzerinde azımsanmayacak etkileri oldu. 18. yüzyıl ile birlikte Avrupa ve Osmanlı arasında artan diplomatik ve ticari ilişkilerin de etkisi ile daha da somutlaşan ve Avrupa’daki etkisini artıran Osmanlı modası, namıdiğer Turquerie, etkisini sadece giyimde değil; resim, müzik, tiyatro, mimari ve iç mekân tasarımları gibi farklı alanlarda da gösterdi. Bu açıdan Turquerie terimi, 16. ve 18. yüzyıllar arasında Avrupa’nın Osmanlı'ya bakışının çeşitli sanat alanlarında yansımasını tanımlamak için kullanılabilir.

  • Seyahatnamelerde Turquerie: Aramon Baronu Gabriel de Luetz’in Fransa elçisi olduğu 1551-52 yıllarında İstanbul’a gönderilen Nicolas de Nicolay’nın "Les quatre premiers livres des navigations et pérégrinations orientales" adlı eseri Avrupa’nın Osmanlı’ya bakışını önemli ölçüde etkileyen eserlerden biriydi. De Nicolay'ın seyahatnamesinde çizdiği kent sakinlerinin eskizlerinin aktarıldığı kitaba konulacak gravürleri Leon Davent hazırladı. Kısa sürede başarıya ulaşan ve Almanca, İngilizce ve Flamanca’ya çevrilen eser, Avrupa’da tarihsel ve bölgesel kostümlere olan ilgiyi artırdı.
 Haydn Williams’ın “18. Yüzyılda Avrupa’da Türk Modası Turquerie” adlı kitabından - Türk Hanımefendi, gravürü yapan Leon Davent
Haydn Williams’ın “18. Yüzyılda Avrupa’da Türk Modası Turquerie” adlı kitabından - Türk Hanımefendi, gravürü yapan Leon Davent
  • Avrupa resminde Turquerie: 18. yüzyılda Turquerie’nin Avrupa’da moda zirvesine ulaşmasında Avrupa’dan Osmanlı topraklarına gönderilen elçilerle birlikte gelen ressamların önemli bir etkisi vardı. Bu ressamlardan biri de 1738-1742 yılları arasında İstanbul’da yaşayan, “Türk Ressamı" lakabı ile anılan sanatçı Jean-Étienne Liotard idi. İstanbul’daki çevresinden tanıdığı kadınları yerel kıyafetler içinde resmetti. Avrupa’ya döndükten sonra da modellerinin portrelerinde yanında götürdüğü kıyafetleri kullandı. Sanatçının eserlerinden “Türk Giysileri İçinde Bir Kadın” eseri Suna ve İnan Kıraç Vakfı’nın Oryantalist Resim Koleksiyonu’nda yer almaktadır. Élisabeth Louise Vigée Le Brun gibi eserlerine kişisel moda anlayışını daha fazla katan sanatçılar da vardı. Prenses Anna Aleksandrovna Golitsina’nın üzerinde çapraz geçişli gevşek elbise ile 1797’de St Petersburg’da yapılan portresinde sanatçının yorumu görülebilir.
     
  • Kıyafetlerin ötesinde: Avrupalıları, Osmanlıların kılık kıyafetleri kadar askerî seferlerinde kurdukları çadır kentler ve bu kentlerin büyüklüğü de hayrete düşürmüştü. Maskeli balolarda Osmanlı kılık kıyafeti kullanımındaki yaratıcılık, Osmanlı çadırlarının Avrupa bahçelerinde canlandırılan Osmanlı yapılarında da kendini gösterdi. Osmanlı çadırları sadece sabit yapıların mimarisinde değil, o dönemde Avrupa’da gerçekleştirilen kutlama ve şenlik dekorlarına da esin kaynağı oldu. 1719’da Dresden’de gerçekleştirilen kraliyet düğünü için Elbe kıyılarına kurulan çadırlar gibi.
     
  • Turquerie’yi şatafatlı hayal alemi olarak görenlerin veya bu moda akımından sıkılmaya başlayanların sayısı artmaya başlamış olacak ki Turqueire’nin 19. yüzyıl ile birlikte gözden düştüğü ve yerini başka akımlara bıraktığı görülüyor. "Osmanlı kültürü ve Avrupalı sanatçıların bu kültüre bakışının sentezi olan Turquerie, gerçekten gözden düşmüş müdür yoksa hâlâ birçok sanatçı ve tasarımcıya esin kaynağı oluyor mudur?" sorusu ise bir başka tartışmanın konusu olabilir.

ODTÜ Kimya Mühendisliği Bölümünden mezun oldu. Berlin Teknik Üniversitesi’nde yüksek lisans öğrenimi gördü. Moda tutkusunu Fashion Museum Turquerie ile somutlaştırıyor ve Vakko Esmod “Esmod’s Formation Courtes Intensive” programında moda tasarımı eğitimi alıyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

NEREDE YAYIMLANDI?

AngstAngst
∙

BÜLTEN SAYISI

👨‍🍳 Jean-Georges, en etkili 25 oda, Karl Lagerfeld

Milano Moda Haftası dijital podyumlar ile geri dönüyor. Eski Tommy Hilfiger yöneticileri Hugo Boss'da yeniden buluşuyor.

05 Tem 2020

👨‍🍳 Jean-Georges, en etkili 25 oda, Karl Lagerfeld

YAZARLAR

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

AngstAngst
∙

HİKAYE

COP31’de ilk karar taslağı yayımlandı: Fosil yakıtlardan çıkış ve finansmanda ne değişebilir?

Antalya’daki COP31 zirvesinin ilk genel sonuç taslağı, fosil yakıtlardan çıkışın hızlandırılmasını ve uyum finansmanının 2035’te yıllık en az 120 milyar dolara ulaşmasını öneriyor. Henüz taslak aşamasındaki metne ilişkin tartışmalar, hedeflerin nasıl ve hangi takvimde uygulanacağı ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak desteğin nasıl güvence altına alınacağı üzerinde yoğunlaşıyor.

Deniz Kaynak

·

16 Kas 2026

COP31’de ilk karar taslağı yayımlandı: Fosil yakıtlardan çıkış ve finansmanda ne değişebilir?
AngstAngst
∙

HİKAYE

Batık maliyet yanılgısı: Bir sınavdan mı geçiyoruz, yoksa yanlış yolda mıyız?

Çok emek verdiğimiz bir yoldan dönmek, geçmişimize ve hayallerimize ihanet gibi gelebiliyor. Seth Godin’in Dip ve Annie Duke’un Quit kitaplarından hareketle, değişen koşullarda hangi mücadeleyi sürdüreceğimize nasıl karar verdiğimizi ve geçmişte gösterdiğimiz sabrın bizi bugün nasıl bir çıkmaza sokabildiğini düşünüyoruz.

Cem Arıdağ

·

15 Kas 2026

Batık maliyet yanılgısı: Bir sınavdan mı geçiyoruz, yoksa yanlış yolda mıyız?
AngstAngst
∙

HİKAYE

COP31’in ötesinde başka bir iklim siyaseti: Halkların İklim Zirvesi'nin gündeminde ne var?

Antalya'da COP31'e paralel düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, iklim adaleti, fosil yakıtlardan çıkış, emek mücadelesi ve savaş karşıtlığını gündemine taşıdı. Zirvenin uluslararası ilişkiler gönüllüsü Çiğdem Özbaş'la dokuz aylık hazırlık sürecini, gönüllülerle kurulan dayanışma ağını, resmî zirveye yönelik eleştirilerini ve iklim hareketinin geleceğini konuştuk.

Alev Karakartal

·

15 Kas 2026

COP31’in ötesinde başka bir iklim siyaseti: Halkların İklim Zirvesi'nin gündeminde ne var?
AngstAngst
∙

HİKAYE

Seralar, saraylar ve sazlıklar: COP31 alanında EXPO’dan önce kim yaşardı?

Gıda güvenliğini yalnızca bir sonraki krize yetecek kadar ürün depolamakla sağlayamayız. Bir sonraki krizden sonra da iyi ve sağlıklı gıda üretebilme kapasitesinin kurulması gerekir. Bunun için de tohuma, suya, sağlıklı toprağa, biyoçeşitliliğe ve üretimi sürdürebilecek çiftçilere ihtiyacımız var. Antalya'nın, özellikle de bugün COP31'in düzenlendiği EXPO binasının üzerinde kurulduğu toprakların son kırk yılı bize bu konuda çok şey anlatıyor. Seraların, sarayların ve sazlıkların tarihi, birbirinden bağımsız üç hikaye değil. Aynı coğrafyanın farklı ekonomik ve toplumsal önceliklerle yeniden şekillendirilmesinin tarihi.

Zafer Yenal

·

13 Kas 2026

Seralar, saraylar ve sazlıklar: COP31 alanında EXPO’dan önce kim yaşardı?
AngstAngst
∙

HİKAYE

COP31 Liderler Zirvesi'nden mesajlar: 'Fosil yakıtlara bağımlılık, bir güvenlik sorununa dönüştü'

COP31 kapsamında Antalya’da biraraya gelen liderler, iklim krizine karşı daha hızlı ve somut adımlar atılması gerektiğinde birleşti. Ancak fosil yakıtlardan çıkış, iklim finansmanının paylaşımı ve enerji güvenliği konularında farklı öncelikler öne çıktı. BM Genel Sekreteri Guterres fosil yakıtlara karşı sert mesajlar verirken, Lula iklim gündeminin savaşlar ve ticaret gerilimlerinin gölgesinde kalmasını eleştirdi. Zirve, iklim eyleminin aciliyeti kadar siyasi uzlaşmanın zorluklarını da ortaya koydu.

Pelin Cengiz

·

13 Kas 2026

COP31 Liderler Zirvesi'nden mesajlar: 'Fosil yakıtlara bağımlılık, bir güvenlik sorununa dönüştü'