Berlin'den İstanbul'a gelenler

Potsdamer Platz'da bir kafe, 2022 kışı. Berlin Film Festivali'nin son günleri. Almanya'da Türkçe duymak pek haber değeri taşımadığından yemeğimi bitirene kadar iki yan masadaki Türkçe cümlelerin kaynağının kim olduğuna dönüp bakmıyorum. Ne zaman ki aramızdaki masada oturanlar yemeğini bitirip kalkıyor, ses tanıdık gelmeye başlıyor ve gülüyorum: "Müge, n'aber?"

Festival tatlı tesadüfler, buluşmalar anlamına geliyor yine. Rabiye Kurnaz'ın tribünlere oynayışından, Aşk, Mark ve Ölüm'ün kusursuzluğundan, o gece Altın Ayı'yı kazanacak Alcarràs'tan konuşuyoruz ayaküstü. Festival ruhunun bir parçası olmuş o konuşmalarda hep olduğu gibi "Neler izledin?"ler, "Beğendin mi?"ler havada uçuşurken ikimiz de farklı bir filme yetişme derdindeyiz; hızlıca ayrılıyoruz.

Üç yıldır büyük bir heyecanla takip ettiğim Berlin Film Festivali'ne bu yıl ne yazık ki gidemedim. (Buraya bürokrasinin hayallerin önündeki en büyük engel oluşu, sınırların saçmalığı ve seyahat özgürlüğü ile ilgili bir şeyler yazdığımı farz edin.) Bu sene festival sırasında Berlin'de değil, festival sonrasında İstanbul'da buluşabiliyoruz aynı sohbet için. Yüreğim buruk ama sorum belli: "Berlin'den İstanbul'a gelenlerden hangilerini izledin?" diyorum, "Hangilerini beğendin, hangilerini izlemeliyim?" Eminim bu soruların yanıtları seni de ilgilendiriyor. 

Ben soruyorum, İstanbul Modern Sinema film küratörü ve sinema yazarı Müge Turan yorumluyor. Heyecanla sorduğum ilk soru "Yeni Petzold nasıldı?" oluyor. Senaryo ödüllü Music, oyunbaz ikili Bad Living - Living Bad, Encounters bölümünün galibi Here ve benim için önemli bir keşif olabileceğine inandığım 20,000 Species of Bees.

Afire | Yön: Christian Petzold

Petzold’un son birkaç filmi gibi bu da kaderin ağına takılan bir aşk hikâyesi, felaket ile romantizmi çiftleştiren modern bir melodram. “Elementler” üçlemesinin ikinci filmi ve merkezinde ateş var, ama Undine gibi tarihe referans vermek yerine bugünde geçiyor. Edebiyat için yanan sanatçılar, iklim krizi sonucu daha da yakında hissettiğimiz yangınlar bir arada. Hem sanat üretimi hem de bu üretimin her şeyi tüketen felaketler karşısındaki abes hali. Bir yandan tam bir Petzold filmi, ama bir yandan da daha tuhaf ve komik.

Music | Yön: Angela Schanelec

^{Music | Kaynak: İKSV}

Schanelec’in onuncu filmi antik bir metin olan Sofokles trajedisinin postmodern yorumu. Sıcak bir Yunan adasında başlayıp gri Berlin sokaklarında bitiyor. Otomobil kazaları, doğan bebekler, ensest, körlük, sırlar ve sırların açığa çıktığında başa gelen felaketler kronolojik bir zaman çizelgesinde değil de bilmece gibi bir döngüde anlatılıyor. Uzlaşmaz bir biçimci olan yönetmen yine izleyenden yüksek ilgi ve dikkat bekliyor. Her ne kadar ışık geçirmeyen, duygu erişimine kapalı gibi dursa da filmin fevkaladeliğinden etkilenmemek mümkün değil. Üstelik bu kez müziğe de sığınabiliyoruz.

Bad Living | Yön: João Canijo

^{Bad Living | Kaynak: İKSV}

Portekiz'den João Canijo’nun eski muhteşemliğinin izlerini hâlen taşıyan bir otele neredeyse mahkûm üç kuşak kadını anlatıyor. Ama filmin asıl ana karakteri labirent gibi büyük ve modern bu otel. Görüntü yönetmeni Leonor Teles’in bol pencere ve ayna yansımalı güzel çekimleri, renk ve bitti bitecek hissi veren ışık kullanımı filmin izleme keyfi veren tarafı. Bir de kadın kadına kaldıklarında ancak kötü bir enerji çıkarmış gibi aşırı depresif bir ruh hâli var. Sadece anne ve kızları değil çalışanların arasında da dolanıyor bu mutsuz enerji. Sıcaklıktan yoksun belki de otelin fotoğrafına fazla gönlünü kaptırmış, kendini fazla ciddiye alan bir yönetmenin filmi. Filmin siyam ikizi olan Living Bad’i izlemedim. Belki otel işletenleri kadar mutsuz değildir müşteriler.

20.000 Species of Bees | Yön: Estibaliz Urresola Solaguren

^{20.000 Species of Bees | Kaynak: İKSV}

Bask yönetmenden bir ilk film. Trans bir çocuğun kendi içinde farklı ritim ve dinamikleri olan kalabalık bir ailede kendine yer bulma, kendi olma çabası. Yönetmen bütün karakterlerine şefkatle ve yumuşak yaklaşıyor: Çocuğun cinsiyet kimliğindeki kriz kadar annesinin sanatçı kimliğindeki krize de bakıyor. Filmin başrolündeki sekiz yaşındaki Sofia Otero filmin en büyük gücü.    

Here | Yön: Bas Devos

^{Here | Kaynak: İKSV}

Bas Devos da ince ve hassas bir dilde anlatıyor hikâyesini. İki ana karakterden biri olan Romen inşaat işçisi Stefan, yıllık izni için memleketine dönmeden önce buzdolabında kalan sebzelerle çorba yapıp onu tanıdıklarına dağıtıyor. Stefan, yürüyüşe çıktığı bir gecede teyzesine Çin yemeği restoranında yardım eden briyolog (yosun uzmanı) genç kadın Shuxiu ile tanışıyor. Here, sinemanın gözünü çok iyi kullanan bir film: Kamera bazen yanından geçerken veya üzerine bastığımız için görmediğimiz şeyleri öne çıkarıyor, bazen de rastlantısallık için durmamız gerektiğini fısıldıyor. Sinemanın anlatıdan bağımsız anlarını iyi yakalayarak insanın ve doğanın huzur barındırabileceğine inanarak çıkıyoruz filmden.