Bir Silah Olarak İnternet Engellemeleri

İnternetin bir iletişim aracı olarak geldiği nokta ve onu diğer iletişim araçlarından ayrı kılan yapısı onu herkes için değerli kılarken, interneti kontrol etmenin veya engellemenin de giderek daha sık tercih edilen bir araca dönüşmesine neden oluyor. Her yıl hem bizzat ülkemizde yaşadığımız örneklerle hem de bültenimizde yer verdiğimiz haberlerle bunu gözlemliyoruz.

Access Now tarafından #KeepItOn projelerinin bir parçası olarak yayınlanan yıllık internet engellemeleri raporunun 2022 sayısı da bu gelişimi daha açık bir şekilde bizlere gösteriyor. 2022 yılı boyunca hükümetler 35 farklı ülkede en az 187 kez internet erişimini kısmen ya da tamamen engellemiş. Access Now, 35 ülkenin kendi raporları içerisinde yeni bir rekor olduğunu da duyuru metnine eklemiş.

"Weapons of control, shields of impunity: Internet shutdowns in 2022" isimli rapor, adıyla da bizlere internet engellemelerinin en sık hangi amaçlarla kullanıldığını anlatıyor aslında. Başta Ukrayna ve Yemen gibi savaş ve çatışma bölgeleri olmak üzere internet engellemelerinin en sık kullanıldığı konulardan birisi toplumun kontrolünü sağlamak. Bilgiye erişimi ve iletişimi kısıtlamak, bu anlamda en etkili yollardan birisi. Günümüzde de bunun için interneti engellemek artık hükümetlerin aklına gelen ilk hamlelerden birisi.

İkincisi ise hükümetlerin kendilerini korumak amacıyla internet erişimine engelleme getirmesi. Otoriterleşen, muhalif sesleri susturmak isteyen ya da haklarında yapılan negatif haberlerin yayılmasını engellemek isteyen hükümetlerin interneti karartma yoluna gitmesi maalesef giderek normalleşen bir durum. 

Raporun bu kısmında en dikkat çekici veri ise Hindistan'ın yükselişi. 2022 yılı boyunca toplam 84 internet engellemesi ile Hindistan hükümeti beşinci kez zirveye oturmuş durumda. Farkı daha iyi anlamak için bir örnek: Ukrayna'da savaş boyunca Rusya tarafından uygulanan ve tespit edilen internet engellemesi sayısı 22.

Her ne kadar tespit edilen 187 engellemenin önemli kısmı birkaç ülkeden çıkıyor olsa da raporda öne çıkan en tehlikeli trendlerden birisi bu yola başvuran ülke sayısındaki artış. Sadece bir iki kez kullanmış olsalar bile bu gidişat internete ve insanların iletişim hakkına keyfi müdahalenin tüm dünyada normalleşen bir pratik olma yolunda ilerlediğini gösteriyor.

Artık iletişimin ve medyanın merkezinin dijitalde ve internette olduğu gerçeğini de düşünecek olursak, internetin ve internet sitelerinin keyfi engellemelerine karşı mücadele etmek iletişim ve ifade özgürlüğü haklarımız için mücadele etmenin en önemli parçalarından birisi hâline geldi diyebiliriz. Ama bunun ciddiyetini anlamaz ve bu konuda atılan her adıma anlık tepkiler verdikten sonra unutup normalleştirirsek, şu anda içerisinden bulunduğumuzdan çok daha kötü bir duruma düşmemiz de kaçınılmaz.