Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu

57. kez düzenlenen Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu 10 Nisan Pazar günü Bodrum'dan start alacak ve bir hafta sürecek. Yarış, 17 Nisan Pazar günü İstanbul etabıyla sona erecek. Cyclist Dergisi editörü Erman Öner ile yarışın takvimdeki konumunu, bisiklet yazarı Aydan Çelik ile İstanbul etabını, yazar Feyzi Açıkalın ile yarış tarihini, bisikletçi İrfan Türetgen ile öne çıkan bisikletçileri konuştuk.

Farklı rotaların kullanılması ve turun kapsadığı alanın genişlemesinin ne gibi artıları, ne gibi eksileri var ve 57. kez düzenlenen Bisiklet Turu'nda İstanbul’un yokuşlarını göremiyoruz, neden bir tırmanış finişi yok?

Aydan Çelik: Kendi payıma ben bu senenin parkurunu sevdim. Otoban oranı azalmış görünüyor. 

Vaktinde İstanbul Bisiklet Rehberi yazmış bir kişi olarak İstanbul'a dair şunları söyleyebilirim:  Daha önce de İstanbul'da startlar ve finişler oldu ama bu kadar geniş bir alanı dolaşan başka bir yarış hatırlamıyorum. Tur, şehri oluşturan üç ana parçadan Tarihi Yarımada’dan, Boğaziçi’nden ve Kadıköy’den, Bağdat Caddesi’nden geçmişti. Bu yıl buralar yine var. Şimdi bunların üstüne bir de Taksim eklendi. 

1920’lerin,30’ların gazetelerinde Taksim’de başlayıp, Taksim’de biten bisiklet yarışı haberleri görüyoruz. Şehrin nüfusunun 1 milyonun altındaki zamanlarda. Mecidiyeköy’ün dutluk olduğu yıllarda Maslak’a, Bentler’e uzanan yarışlar bunlar. Taksim’de yeniden bisiklet yarışı görmek hoş bir deneyim olacak. Eğer bu parkur tutarsa aynı Paris, Milano, Madrid’de biten büyük turlar gibi ikonik bir parkurumuz olur. — 17 Nisan sabahı şehirde çok sayıda yol kapanacak. Bu iyi duyurulur, etkili bir iletişim kampanyası yapılırsa bisiklet sporuna büyük katkı sağlar. 

Yokuş faslına gelirsek. İstanbul zannettiğimiz kadar yokuşlu bir şehir değil. Daha doğrusu bizim yokuş dediğimiz şeyler bu düzeyde sporcular için deyim yerindeyse biraz çerez mahiyetinde. Yine de İstanbul parkurunda 1221 metre toplam irtifa var. Yarışın bitimine 20 kilometre kala, Taksim’e çıkan 3. kategoride bir kısa yokuş içeriyor. Asker Ocağı Caddesi’ndeki o kısa tırmanış etabın galibini belirlemekte etkili olabilir.

Fotoğraf: tourofturkiye.org

World Tour takım sayısını arttırabilmek için neler yapılabilir, yarışın takvimdeki yeri uygun mudur, büyük turlara hazırlık gibi konumlandırabilir miyiz bu yarışı?

Erman Öner: Sizin de bahsettiğiniz gibi, Türkiye Turu istisnai yıllar dışında kendini İtalya Bisiklet Turu’na hazırlık yarışı olarak konumlamıştır. Elbette bu da İtalya’ya gidecek takım ve sporcuların ilgisini buraya çekmek adına bir avantaj. Lakin tek başına yeterli değil. Elbette organizasyonel ve sportif anlamda doyurucu bir yarış sunmak kaydıyla, daha fazla World Tour takımını buraya çekmenin takımlarla girilen lobi faaliyetlerinin ve ikili ilişkilerin önemli olduğunu düşünüyorum.

Geçen yıl World Tour takım sayısı bu yıl yediye yükseldi. Nairo Quintana, Sam Bennett ve Caleb Ewan gibi güçlü bisikletçilerin pelotonda yer alacak. Nasıl bir yarış tahmininiz var?

İrfan Türetgen: Bu sene sprint finişleri çok çekişmeli olacak. Bouhanni, Bennett, Ewan ve Philipsen favoriler arasında. Ama TUR galibi genelde kraliçe etabı kazanan oluyor, bu açıdan sezona formda giren Quintana favori ama şöyle bir durum da var; bu yarışa hangi amaçla geldiler, eğer sadece kilometre geçmek için ise kraliçe etap çok ateşli olmayabilir. 

Temennim bu yıldızların arasında Türk sporcuları da görmek elbette. Eski şampiyonlardan Felix Grosschartner'i de merak etmiyor değilim. Yine genel klasmanı geçen sene ucu ucuna kaçıran Jay Vine da bu sene fırsat kollayabilir, Uno X sürprizler yapabilir, sezona çok iyi girdiler. Geçen sene kaçış grubuna Türk sporcular girememişti, umarım bu sene bunu kırarlar. Caleb sprint mayosunu alır, Quintana da genel klasman lideri olabilir diye tahmin ediyorum İstanbul'da. DSM takımından Cees Bol da sprint finişlerinde podyum yapabilir, sprint konusunda Kaden Groves'un da adını anmış olayım. 

TUR zaten sprinterler için güzel bir yarış olarak biliniyor, kraliçe etap dışında her etap genelde onlara hitap ediyor, kaçış grupları şanssız oluyor hep. Umarım birkaç sürpriz olur da etap kaçış grubuna giderse ayrı bir tat vereceğini düşünüyorum.

Talat Tunçalp, Fotoğraf: Eurosport

Türkiye Bisiklet Turu'nun başlangıcında Mısır'da Cumhuriyet'in ilan edilmesinden sonra Cumhurbaşkanı Cemal Abdülnâsır himayesinde yapılan turdan ilham alınıyor. Mısır'da yeni kurulan rejim için uluslararası bir organizasyon düzenleyerek ülkeyi yeni bir kimlikle dünya haritasına yerleştirmek önemliydi, Türkiye'de dönemin koşulları göz önünde bulundurulduğunda bir bisiklet turu düzenlemenin motivasyonu neydi?

Feyzi Açıkalın: Cumhurbaşkanlığı Bisiklet Turu'nun fikir babası Talat Tunçalp büyük bir sporcu ve idareci olarak Türk bisiklet sporunun gelişmesi için uluslararası ilişkinin şart olduğunu en iyi bilen insandır. 1958 yılında yönetici olarak gittiği Mısır Turu'nda 1952'deki darbeden sonra 1956’da devlet başkanı seçilen Sosyalist Baas milliyetçisi Cemal Abdünnâsır’a halkın yarış sırasında büyük sevgi göstermesine de tanık olup muhtemelen oradan da esinlenmiştir. 1963 yılında Marmara Denizi etrafında kulüpler ölçeğinde düzenlenen turda buradan esinlenerek tamamen asker korumacılığında gelişmiştir. Özellikle lojistik destek açısından askerin oynadığı rol turda çok önemlidir. 

Ne ilginçtir ki; 1953’te başlayan Mısır Turu nasıl iki yıl sonra uluslararası niteliğe kavuştuysa ki bu da en büyük hayalidir Talat Tunçalp’in, 1963’te başlayan Marmara Turu da 1965 yılında Cumhurbaşkanlığı Marmara Turu adıyla uluslararası statü kazanmıştır. Tabii Talat Tunçalp, bir uluslararası organizasyonda ulusal kahramanlar yaratmanın millî duyguları güçlü kılacağını, bunun da Türk halkına bisiklet sporu sevdirmenin bir yolu olacağını görmüştür. Yoksa Tunçalp’in siyasi saiklerle hareket ettiği söylenemez. Özellikle turun kurumsallaşabilmesi, bunun daha sonraki yıllarda hiçbir şekilde sabote edilememesi için en güçlü bulduğu makam adına bunu yapmış olduğunu zannediyorum.