Salım ticaret sistemlerine uyum Türkiye ekonomisini nasıl etkileyecek?

Bu bülteni hazırladığımız sıralarda iki hafta aradan sonra İspanya’nın güneyinde çok yoğun yağış nedeniyle tekrar tarihte eşi benzeri görülmemiş sel felaketi yaşanıyordu. Ölen insanlar, yıkılan evler, parçalanan yollar…  İklim krizi, tüm hızıyla yaşama varoluşsal bir tehdit oluşturmaya devam ediyor. Bu krize karşı önerilen ekonomik çözümler arasında karbon fiyatlandırması ve bu fiyatlandırmaya bağlı regülasyonlar başı çekiyor. 

• Bugün dünyadaki salımların yüzde 15’ine denk gelecek 40’ı ulusal 65 resmî düzenleme bulunuyor. Türkiye’nin de başta Avrupa Birliği ile arasındaki ekonomik ilişkilerde kendini göstermek üzere 2025’ten itibaren salım ticaret sistemlerine uyum gösterme sürecine girmesi bekleniyor. 

İPM’de bu yılın “Brown Bag” seminerlerinin ilkinde 2024 kısa dönemli 2024 Mercator-İPM Misafir Araştırmacısı iktisatçı Johannes Gallé farklı senaryolarla sınırda karbon vergisi uygulamalarının (Carbon Border Adjustment Mechanism) Türkiye ekonomisine olası etkilerini değerlendirdi. Halihazırda Türkiye’nin ihracatının %44’ü AB’ye ve Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda salım ticaret sistemlerine (Emission Trading Systems) uyum göstermesiyle bu ihracatın %14’ü karbon vergisinden etkilenecek. Gallé’nin meslektaşlarıyla yaptığı araştırmalar, yeni regülasyonların bölüşüm üzerindeki etkisinin gelir gruplarından ziyade sektörler arasında olacağını gösteriyor. 

Karbon vergisinden en çok etkilenecek sektörlerin başında madencilik var. Önümüzde çok kritik bir geçiş süreci var. Sürecin ne tür bölüşüm ve sosyal politikalarla destekleneceği ya da desteklenmeyeceği hem istihdamın yapısını hem de gelir dağılımını derinden etkileyecek.